A comparative and oral history of foster daughters from Late Ottomans to Early Republicans: Daughters or servants
Geç Osmanlı'dan Erken Cumhuriyet'e evlatlık kız çocuklarının karşılaştırmalı ve sözlü tarihi: Evlat mı, hizmetçi mi?
- Tez No: 998599
- Danışmanlar: PROF. DR. GÜLHAN BALSOY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, Sosyoloji, History, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Bilgi Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Programlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Karşılaştırmalı Edebiyat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzün koruyucu aile programı ve evlat edindirme pratiklerinin aksine, geçmişte evlat edinilen kız çocuklarının hane içinde ev işlerine yardımcı olarak kullanılmaları yaygın bir pratikti. Osmanlı'da, yine hane içini ilgilendiren bir kurum olan kölelikle paralel bir şekilde hem çocuk köleler hem de besleme olarak adlandırılan evlatlık kız çocukları ev işlerine yardımcı olmak üzere alınıyordu. Neredeyse bir istihdam olarak görülebilecek bu karşılıklı alışverişte kız çocuklarının tek faydası ise bakımlarının sağlanmasıydı. Osmanlı'da köleliğin kademeli olarak kaldırılması ile art arda yaşanan savaşlar, kıtlık ve yoksulluk, çocuk emeğini daha görünür kıldı. İmparatorluğun yıkılıp yerine yeni bir cumhuriyetin kurulmasıyla gelen modernleşme süreci kölelik kurumunu ortadan kaldırsa da kölelik benzeri alışkanlıklar uzun yıllar farklı adlar altında sürmeye devam etti. Bu çalışma, bir başka aileye evlat edindirilen ancak evlatlık bulunduğu ailede ev içi emeğinden faydalanılan kız çocuklarının hikayesini görünür kılmayı amaçlıyor. Tez kapsamında bu tecrübeyi doğrudan yaşamış ya da yakından şahit olmuş beş kadınla sözlü tarih görüşmesi gerçekleştirildi. Yapılan görüşmeler Osmanlı'da kölelik, beslemelik ve evlatlık kurumlarının tarihsel değişimi ve dönüşümü kapsamında incelendi; benzer ve farklı yönleri ele alındı. Ayrıca aile ve çocukluk kavramının tarihsel ve sosyolojik olarak nasıl dönüştüğü ile kadın emeğinin nasıl şekillendiğinin evlatlıkların tecrübelerindeki etkisi incelendi.
Özet (Çeviri)
In contrast to contemporary foster care programs and adoption practices, the use of adopted girls as providers of domestic labor within households was a widespread practice in the past. In the Ottoman Empire, parallel to the institution of slavery—another household-centered system—both child slaves and foster girls, commonly referred to as besleme, were taken into households primarily to assist with domestic work. In this reciprocal arrangement, which can be understood as a form of employment, the sole benefit afforded to these girls was the provision of basic care and maintenance. The gradual abolition of slavery in the Ottoman Empire, combined with successive wars, famine, and widespread poverty, rendered child labor increasingly visible. Although the modernization process that accompanied the collapse of the Empire and the establishment of the Republic formally abolished slavery, slavery-like practices persisted for many years under different names. This study aims to make visible the experiences of girls who were placed with another family under the status of adoption or fostering, yet whose domestic labor was systematically utilized within their adoptive households. Within the scope of the thesis, oral history interviews were conducted with five women who either directly experienced this practice or closely witnessed it. These interviews are analyzed within the framework of the historical transformation of slavery, fosterage, and adoption in the Ottoman context, highlighting both continuities and ruptures among these institutions. Additionally, the study examines how the historical and sociological transformation of the concepts of family and childhood, as well as the shaping of women's labor, influenced the lived experiences of adopted girls.
Benzer Tezler
- Mitolojik mekânların günümüz teknolojileri kullanılarak görselleştirilmesi ve kültür-mekân anlayışının incelenmesi
Visualization of myhtological places using today's technologies and examining the understanding of culture-place
SETENAY ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İç Mimari ve DekorasyonMimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesiİç Mimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. İSMAİL EMRE KAVUT
- Amın Maalouf'un romanlarının Lefevere'in çeviride kültüre dönüş ve yeniden yazma yaklaşımları ve Baker'ın stratejileri bağlamında incelenmesi
Analysis of Turkish translations of Amin Maalouf's novels within the scope of Lefevere's cultural turn and rewriting approaches and Baker's translation strategies
ESRA ATMACA
Doktora
Türkçe
2025
Fransız Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PERİHAN YALÇIN
- Verex: yapay zeka yaklaşımına dayalı bir tıbbi teşhis programı
Verex: a medical diagnosis program based on artificial itelligence approach (VERtigo EXpert)
MURAT HANEF
Yüksek Lisans
Türkçe
1991
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiDOÇ.DR. MEHMET KORÜREK
- Türk kültür ve tarihinde Oğuz Kağan Destanı ve Dede Korkut Hikâyelerinin yerine yönelik mukayeseli bir değerlendirme
A comparative evaluation of Oğuz Kağan Epic and Dede Korkut Stories in Turkish culture and history
ÖZTÜRK DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
TarihAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HASAN IŞIK