Ortaokul öğrencilerinin algıladıkları anne-baba tutumu ve matematikte öğrenilmiş çaresizlik düzeyi arasındaki ilişkide akademik özyeterliğin aracı rolünün incelenmesi
An examination of the mediating role of academic self-efficacy in the relationship between middle school students' perceived parental attitudes and learned helplessness in mathematics
- Tez No: 998701
- Danışmanlar: PROF. DR. SEFA BULUT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İbn Haldun Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, ortaokul öğrencilerinin algıladıkları anne-baba tutumları ile matematik dersinde yaşadıkları öğrenilmiş çaresizlik arasındaki ilişkiyi incelemeyi ve bu ilişkide akademik öz-yeterliğin aracılık rolünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırmada veriler Anne-Baba Tutum Ölçeği (ABTÖ), Matematikte Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği, Çocuklar için Öz-yeterlik Ölçeği Akademik Öz-yeterlik Alt Boyutu ve araştırmacı tarafından oluşturulan Sosyo-Demografik Bilgi Formu ile toplanmıştır. Araştırma için geçerli ölçekler İstanbul ili Başakşehir ilçesinde seçilen 4 ortaokuldan, 2024-2025 öğretim yılında öğrenim gören 232'si kız 218'i erkek 450 öğrenciye anket yöntemiyle uygulanmıştır. Araştırmada, algılanan anne-baba tutumları bağımsız değişken, matematikte öğrenilmiş çaresizlik ise bağımlı değişken olarak ele alınırken, akademik öz-yeterlik aracı değişken olarak incelenmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, öğrencilerin algıladıkları ABTÖ alt boyutlarından alınan yüksek puanın akademik öz-yeterlik düzeylerini olumlu yönde etkilediği ve bu durumun matematikte öğrenilmiş çaresizlik düzeylerini azalttığı bulunmuştur. Buna karşılık, ABTÖ alt boyutlarından alınan düşük puanın ise öğrencilerin akademik öz-yeterlik inançlarını zayıflatarak öğrenilmiş çaresizlik davranışlarını artırdığı gözlemlenmiştir. Yapılan aracılık analizleri, akademik öz-yeterliğin, anne-baba tutumları ile öğrenilmiş çaresizlik arasındaki ilişkide kısmi bir aracı rol oynadığı bulunmuştur. Yapılan moderasyon analizinde ise akademik öz-yeterliğin bu ilişkide düzenleyici rol oynamadığı görülmüştür. Araştırma sonuçları, eğitimciler ve ebeveynler için önemli çıkarımlar sunmakta; çocukların akademik gelişimlerini destekleyici ebeveynlik yaklaşımlarının önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the relationship between middle school students' perceived parenting styles and their experiences of learned helplessness in mathematics, and to reveal the mediating role of academic self-efficacy in this relationship. Data were collected using the Perceived Parental Attitude Scale, the Learned Helplessness in Mathematics Scale, the Children's Self-Efficacy Scale, and a Socio-Demographic Information Form developed by the researcher. The study was conducted using valid and reliable scales with 450 students (232 girls, 218 boys) enrolled in four selected middle schools in Istanbul during the 2024–2025 academic year, through a survey method. In the research, perceived parenting styles were treated as the independent variable, learned helplessness in mathematics as the dependent variable, and academic self-efficacy as the mediating variable. According to the findings, students' perceptions of positive dimensions of parenting styles significantly influenced their academic self-efficacy levels in a positive direction, which in turn contributed to a decrease in their levels of learned helplessness in mathematics. Conversely, low scores in the sub-dimensions of parenting styles were associated with weakened self-efficacy beliefs and an increase in helplessness-related behaviors. The mediation analyses revealed that academic self-efficacy plays a partial mediating role in the relationship between parental attitudes and learned helplessness. However, the moderation analysis indicated that academic self-efficacy does not function as a moderating variable in this relationship. The findings of the study provide important implications for educators and parents, emphasizing the significance of parenting approaches that support children's academic development.
Benzer Tezler
- 8. sınıf öğrencilerinin algıladıkları anne baba tutumlarının matematik başarılarına etkisi
The effect of parental attitudes perceived by eighth grade students on mathematics achievement
ÖMER FARUK ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimErciyes ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA GÜÇLÜ
- Ortaokul öğrencilerinin matematiğe yönelik tutumlarının incelenmesi
Investigation of middle school students' attitudes towards mathematics
NESLİHAN CITDIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT DENİZ
- Ortaokul öğrencilerinin matematik başarı duyguları ile ebeveyn destek ve başarı baskısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between middle school students' mathematics achievement emotions and parental academic support and achievement pressure
ÜMMÜHAN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MatematikAkdeniz ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞERİFE KOZA ÇİFTÇİ KARADAĞ
DOÇ. DR. MURAT POLAT
- Lise son sınıf öğrencilerinin mesleki olgunluk düzeyleri ile denetim odağı düzeylerinin karşılaştırılması
The Relationship between scores of vocational maturity and the scores of locus of control of 11 th grade high scholl students
MURAT ÇAKAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1997
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN KULAKSIZOĞLU
- İlköğretim okullarında çevresel vatandaşlık eğitimi
Environmental citizenship education in primary schools
DÖNDÜ ÖZDEMİR ÖZDEN
Doktora
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimMarmara Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEMİL ÖZTÜRK