Karar verme stillerinin emniyetli davranışa etkisinde karar yorgunluğunun aracı rolü: Havacılık sektöründe bir araştırma
The mediating role of decision fatigue in the effect of decision-making styles on safe behavior: A study in the aviation sector
- Tez No: 998748
- Danışmanlar: PROF. DR. HASAN HÜSEYİN UZUNBACAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Sivil Havacılık, Business Administration, Civil Aviation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, havacılık sektöründe görev yapan hava aracı bakım teknisyenlerinin karar verme stillerinin emniyetli davranış üzerindeki etkisini ve bu ilişkide karar yorgunluğunun aracı rolünü incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli kapsamında yürütülmüş olup veriler anket yöntemiyle toplanmıştır. Çalışmanın örneklemini, havacılık bakım ve onarım faaliyetlerinde görev yapan 393 teknisyen oluşturmaktadır. Araştırmada karar verme stilleri rasyonel, sezgisel, bağımlı, kaçınmacı ve anlık karar verme boyutlarıyla ele alınmış; emniyetli davranış ve karar yorgunluğu ile olan ilişkileri incelenmiştir. Verilerin analizinde SPSS ve AMOS programları kullanılmış; ölçme araçlarının yapı geçerliği doğrulayıcı faktör analizi ile test edilmiş ve hipotezler yapısal eşitlik modellemesi aracılığıyla sınanmıştır. Elde edilen bulgular, rasyonel karar verme stilinin emniyetli davranışı pozitif yönde ve anlamlı biçimde etkilediğini, aynı zamanda karar yorgunluğu ile negatif yönlü bir ilişkiye sahip olduğunu göstermektedir. Kaçınmacı ve anlık karar verme stillerinin emniyetli davranışı negatif yönde etkilediği; sezgisel karar verme stilinin ise emniyetli davranış üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı belirlenmiştir. Bağımlı karar verme stilinin emniyetli davranış üzerindeki etkisinin doğrudan değil, karar yorgunluğu aracılığıyla dolaylı olarak ortaya çıktığı görülmüştür. Ayrıca karar yorgunluğunun emniyetli davranış üzerinde negatif yönlü ve anlamlı bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Aracılık analizleri, karar yorgunluğunun rasyonel ve bağımlı karar verme stilleri ile emniyetli davranış arasındaki ilişkide anlamlı bir aracı rol üstlendiğini; sezgisel ve anlık karar verme stillerinde ise bu aracılık etkisinin anlamlı olmadığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak bu araştırma, havacılık bakım ortamlarında emniyetli davranışların yalnızca örgütsel düzenlemelerle değil, bireysel karar verme stilleri ve karar yorgunluğu düzeyiyle de yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, emniyet yönetimi uygulamalarında rasyonel karar verme süreçlerini destekleyici ve karar yorgunluğunu azaltıcı düzenlemelerin önemine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the effects of decision-making styles on safe behavior among aircraft maintenance technicians in the aviation sector and to investigate the mediating role of decision fatigue in this relationship. The research was conducted using a correlational research design, and data were collected through a questionnaire survey. The sample of the study consists of 393 aircraft maintenance and repair technicians. Decision-making styles were examined across five dimensions: rational, intuitive, dependent, avoidant, and spontaneous decision-making. The relationships between these styles, safe behavior, and decision fatigue were analyzed. Data analyses were performed using SPSS and AMOS software. The construct validity of the measurement instruments was tested through confirmatory factor analysis, and the research hypotheses were examined using structural equation modeling. The findings indicate that rational decision-making has a positive and significant effect on safe behavior and is negatively associated with decision fatigue. Avoidant and spontaneous decision-making styles were found to negatively affect safe behavior, while intuitive decision-making showed no significant effect. The effect of dependent decision-making on safe behavior emerged indirectly through decision fatigue rather than through a direct relationship. In addition, decision fatigue was found to have a significant negative effect on safe behavior. Mediation analyses revealed that decision fatigue plays a significant mediating role in the relationships between rational and dependent decision-making styles and safe behavior, whereas no significant mediation effect was observed for intuitive and spontaneous decision-making styles. Overall, the results demonstrate that safe behavior in aircraft maintenance is influenced not only by organizational factors but also by individual decision-making patterns and levels of decision fatigue. These findings highlight the importance of supporting rational decision-making processes and implementing practices aimed at reducing decision fatigue within aviation safety management systems.
Benzer Tezler
- Düzenli egzersiz yapan ve yapmayan polis memurlarının aleksitimi, öfke ifade tarzları ve karar verme stillerinin karşılaştırılması
A comparison of alexithymia, anger expression styles and decision making styles of police officers WHO exercise regularly and WHO do not exercise
BEKİR BEŞTEPE
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
SporErciyes ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERDAR SUCAN
- Kişilerin kimliğini tespit etmede polise yardımcı olan imza-parmak izinin tetkiki ve parmak izi arşivinin önemi
Başlık çevirisi yok
ARİF ÖKSÜZ
- Karar verme stillerinin açık inovasyon üzerindeki etkisinde davranışsal stratejilerin düzenleyici rolü: Konaklama işletmelerinde bir araştırma
Moderating role of behavioral strategies in the effect of decision-making styles on open innovation: A research in hospitality businesses
BAYRAM BOLEL
- Karar verme stillerinin kararların kalitesini etkileyen faktörler üzerindeki etkisi: Sağlık kurumları örneği
The effect of decision making styles on factors affecting the quality of decisions: Example of healthcare institutions
MUSHREQ NASSRULLAH RASHID WELI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeÇankırı Karatekin Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM ÇETİNTÜRK
- Yönetimde karar verme stillerinin örgüt kültürüne etkisi
The effect of decision making styles in management to organization culture
BARBAROS HAYRETTİN TOPAL