Geri Dön

Savunma sanayiinde rekabet gücünün Porter'in Elmas Teorisi ışığında incelenmesi: Türk savunma sektörü incelemesi

Studying the competitiveness in the defense industry in light of Porter's Diamond Theory: Turkish defense sector review

  1. Tez No: 998802
  2. Yazar: ZEKERİYA ALAGÖZ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. YÜKSEL AKAY ÜNVAN
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Savunma ve Savunma Teknolojileri, Defense and Defense Technologies
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Yönetim ve Organizasyon Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Savunma sanayii, günümüzde ülkelerin güvenlik ihtiyaçlarının karşılanmasının ötesinde, ekonomik kalkınma, teknoloji üretimi ve uluslararası rekabet gücünün artırılmasında stratejik bir rol üstlenmektedir. Özellikle jeopolitik konumu itibarıyla Türkiye, savunma sanayisine yönelik yatırımlarını artırarak hem ulusal güvenliği sağlama hem de küresel pazarda rekabetçi bir aktör olma hedefini benimsemiştir. Porter'ın Elmas Modeli, bir ülkenin belirli bir sektörde rekabet avantajı elde edip edemeyeceğini anlamaya yönelik dört temel faktörü esas alır: faktör koşulları, talep koşulları, ilgili ve destekleyici endüstriler ile firma stratejisi, yapı ve rekabet. Buna ek olarak devlet faktörünün de sektörel rekabet gücü üzerinde etkili olduğu kabul edilmektedir. Bu çalışmanın amacı, Türk Savunma Sanayii Sektöründe rekabet gücünü Porter'in elmas modeli bağlamında incelemektir. Çalışma, kesitsel tarzda tasarlanmış olup, anket uygulaması yöntemiyle tamamlanmıştır. Uygulamada geçerlik ve güvenirliği yapılmış olan rekabetçilik ölçeği ve bilgi formu kullanılmıştır. Yapılan örneklem analizi sonrası savunma sanayiinde faaliyet gösteren 78 firmanın üst düzey yöneticilerine uygulanan anket verileri, rekabet edebilirlik ölçeği aracılığıyla değerlendirilmiştir. Tanımlayıcı özelliklere göre rekabet edebilirlik boyutları karşılaştırılmış ve elmas modeli koşulları arasındaki ilişki yapıları yapısal eşitlik modeli ile test edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, firmaların demografik özelliklerine bağlı olarak rekabet düzeylerinde anlamlı bir farklılık bulunmadığını göstermektedir. Bununla birlikte, sektörde kendisini lider veya ortalamanın üzerinde konumlandıran firmaların, genel rekabet puanlarının istatistiksel olarak daha yüksek olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Ayrıca, savunma sanayiinin önümüzdeki beş yıl içerisinde %50'den fazla büyüyeceğini öngören firmaların da rekabetçilik düzeylerinin kayda değer biçimde yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, sektördeki geleceğe yönelik beklentilerin rekabet gücü üzerinde doğrudan etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Türkiye'nin son yıllarda savunma sanayiinde yerlilik oranını artırmaya yönelik politikaları, ihracat hedefleri ve teknolojik atılımları dikkate alındığında, bu sektörün ulusal ve uluslararası düzeydeki rekabet avantajının Elmas Modeli çerçevesinde değerlendirilmesi hem teorik hem de pratik açıdan önem arz etmektedir. Böylelikle, Türk savunma sanayiinin küresel pazardaki konumunun anlaşılması ve geleceğe yönelik stratejilerin oluşturulması mümkün olacaktır. Sonuç olarak, Türk savunma sanayiinin rekabet gücünün artırılması; faktör koşulları, talep koşulları, ilgili ve destekleyici endüstriler, firma stratejileri ve devlet desteğinin bütünleşik bir biçimde yönetilmesine bağlıdır. Bu bütüncül yaklaşım hem ulusal güvenliği güçlendirecek hem de Türkiye'nin uluslararası rekabetçilikteki konumunu pekiştirecektir.

Özet (Çeviri)

Today, beyond meeting the security needs of countries, the defense industry plays a strategic role in economic development, technology production, and increasing international competitiveness. Especially, due to its geopolitical position, Turkey has adopted the goal of both ensuring national security and becoming a competitive actor in the global market by increasing its investments in the defense industry. Porter's Diamond Model is based on four key factors to understand whether a country can gain a competitive advantage in a particular sector: factor conditions, demand conditions, related and supporting industries, and firm strategy, structure, and competition. In addition, government factor is also recognized to have an impact on sectoral competitiveness. The purpose of this study is to examine the competitiveness of the Turkish Defense Industry Sector in the context of Porter's diamond model. The study was designed in a cross-sectional manner and completed with a questionnaire survey method. In the application, the competitiveness scale and information form, which have been validated and are reliable, were used. After the sampling analysis, the survey data applied to the senior managers of 78 companies operating in the defense industry were evaluated through the competitiveness scale. Competitiveness dimensions were compared according to descriptive characteristics and the relationship structures between diamond model conditions were tested with structural equation modeling. The results show that there is no significant difference in the level of competitiveness based on the demographic characteristics of the companies. However, it was found that companies that position themselves as leaders or above average in the sector have statistically higher overall competitiveness scores (p<0.05). Furthermore, companies that anticipate the defense industry to grow by more than 50% over the next five years were also found to have significantly higher levels of competitiveness. These findings reveal that expectations for the future of the sector have a direct impact on competitive strength. Considering Turkey's policies to increase localization in the defense industry, its export targets, and technological breakthroughs in recent years, it is important to evaluate the competitive advantage of this sector at the national and international levels within the framework of the Diamond Model, both theoretically and practically. In this way, it will be possible to understand the position of the Turkish defense industry in the global market and to formulate strategies for the future. As a conclusion, enhancing the competitiveness of the Turkish defense industry depends on the integrated management of factor conditions, demand conditions, related and supporting industries, firm strategy, structure, competition, and government factors. This holistic approach will both strengthen national security and reinforce Turkey's position in international competitiveness.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    481687

    Competitiveness of defense industries: A comparative analysis of the United States, Russia, South Korea and Turkey

    Savunma sanayide rekabet: Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Güney Kore ve Türkiye'nin karşılaştırmalı olarak analizi

    MUSTAFA TOYDEMİR

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2017

    İşletmeOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. OKTAY FIRAT TANRISEVER

  2. Tez No

    94220

    Küreselleşme, ISO 9000 kalite güvence sistemleri ve özel bir Türk bankasında ISO 9001 uygulama örneği

    Globalization, ISO 9000 quality assurance systems and ISO 9001 application in a private Turkish bank

    HAKAN GAZİYİZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2000

    İşletmeİstanbul Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. A. ZEYNEP DÜREN

  3. Tez No

    302612

    19. yüzyıl Anadolu şehirsel ağı ve hinterland ilişkileri, Kayseri örneği

    Urban network and relations with hinterland in Anatolia during the 19th. century, case of Kayseri

    METHİYE GÜL ÇÖTELİ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    Şehircilik ve Bölge PlanlamaYıldız Teknik Üniversitesi

    Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZEKİYE YENEN

  4. Tez No

    545243

    Entegre lojistik destek sisteminin ömür devri yönetimine etkisi: Hava araçları yedek parça kullanımı üzerine bir uygulama

    Effect of integrated logistics support on life cycle management; An application on using aircraft spare parts

    İLKER HAKAN ÖZASLAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    İşletmeİstanbul Gelişim Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ SULHİ ESKİ

  5. Tez No

    787017

    Savunma sanayi ürünlerinde Türkiye'nin rekabet gücünün belirlenmesi: Açıklanmış karşılaştırmalı üstünlükler ve karşılaştırmalı ihracat performansı yöntemi uygulaması

    Determining Turkey's competitiveness in defense industry products: Implementation of the revealed comparative advantages and the comparative export performance method

    SEDA YELDAN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    EkonomiHasan Kalyoncu Üniversitesi

    İktisat Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ZEHRA VİLDAN SERİN

Geri Dön