Perakende Sektöründe Alışveriş Örüntüsüne Bağlı Olarak Müşteri Profili ve Değerlemesi: Üretken Yapay Zeka ve İnsan Uzman Karşılaştırması
Perakende sektöründe alişveriş örüntüsüne bağli olarak müşteri profili ve değerlemesi: üretken yapay zeka ve insan uzman karşilaştirmasi
- Tez No: 998839
- Danışmanlar: PROF. DR. GÖKHAN SİLAHTAROĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Yönetim Bilişim Sistemleri, Management Information Systems
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medipol Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Enformatiği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, gerçek müşteri alışveriş davranışlarını inceleyerek perakende sektöründe ürünlerin birlikte alımlarından kampanya kurguları üretmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, 10.620 satırlık gerçek müşterilere ait alışveriş sepeti verisi kullanılmış olup, veri setinde müşterilerin satın aldıkları ürün kategorilerinin yanı sıra yaş ve cinsiyet gibi temel demografik bilgileri de yer almaktadır. Veri seti, 2024 Kasım–Aralık dönemini kapsamakta ve 10'dan fazla kategoriden satın almış müşterilerden oluşmaktadır. Çalışmanın temel amacı, alışveriş sepetlerinde ortaya çıkan kategori birlikteliklerinin kampanya tasarım süreçlerine nasıl katkı sağlayabileceğini belirlemektir. Bu kapsamda, veri madenciliği yöntemlerinden biri olan Apriori ve XGBoost algoritmaları uygulanarak kategorilerin birlikte alımlarına ilişkin ilişki kuralları elde edilmiştir. Elde edilen kurallar, perakende sektöründe çalışmakta olan 3 uzmana sunularak uygun kampanya önerileri toplanmıştır. Aynı kurallar yapay zekâ modellerine de verilmiş, modeller tarafından üretilen kampanya önerileri uzman görüşleriyle karşılaştırılmıştır. Bu sayede kampanya tasarımında sektörel uzmanlık birikimi ile yapay zekâ yaklaşımlarının benzer ve farklı yönleri değerlendirilmiştir. Bu çalışma, perakende sektöründe kampanya kararlarının yalnızca bilinen yöntemlere dayandırılmak yerine, güncel veri madenciliği sonuçları ve yapay zekâ destekli yorumlarla da güçlendirilebileceğini göstermektedir. Ayrıca, birliktelik kurallarının doğrudan bir kampanya öneri modeli oluşturmaktan ziyade karar vericilere analitik içgörü sunması açısından önemli bir araç olduğu ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aims to develop campaign structures in the retail sector by examining actual customer purchasing behavior and identifying product co-purchase patterns. The research utilizes a real shopping basket dataset consisting of 10,620 transactions, which includes not only the product categories purchased by customers but also key demographic variables such as age and gender. The dataset covers the period of November–December 2024 and is composed of customers who made purchases from more than ten different product categories. The primary objective of the study is to determine how category associations emerging in shopping baskets can contribute to campaign design processes. In this context, the Apriori and XGBoost algorithms—widely used data mining methods—were applied to extract association rules related to category co-purchases. The resulting rules were presented to three experts working in the retail industry, from whom appropriate campaign recommendations were collected. The same rules were also provided to artificial intelligence models, and the campaign suggestions generated by the models were compared with expert opinions. This comparison enabled the evaluation of the similarities and differences between domain expertise and AI-driven approaches in campaign design. The findings demonstrate that campaign decisions in the retail sector can be strengthened not only by conventional methods but also through contemporary data mining outputs and AI-supported interpretations. Furthermore, the study highlights that association rules serve as an important analytical tool that provides decision-makers with actionable insights, rather than directly generating fully automated campaign recommendation models.
Benzer Tezler
- Perakende sektöründe alışveriş merkezlerinin gelişiminin sektör yaşam eğrisi bağlamında incelenmesi: Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri örneği
Examination of the shopping centers? development in retail industry in the context of industry life cycle: Example of Turkey and the United States of America
FATİH GEÇTİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
İşletmeSakarya Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. HAYRETTİN ZENGİN
- Perakende sektöründe satışçı motivasyonu: Espark Alışveriş Merkezi'nde çalışan satışçılar üzerinde bir araştırma
Motivation of sales staff in retailing industry: A research about the sales staff working in Espark Shopping Mall
GÜNEŞ ÇETOK
- Perakende mağazacılığında fijital alışveriş deneyimleri: Hazır giyim perakendeciliği sektöründe niteliksel bir araştırma
Phygital shopping experiences in retail stores: A qualitative research in the apparel retailing industry
AZAD İSMAYİLZADA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İşletmeDokuz Eylül ÜniversitesiBilgi Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİR ÖZEREN
- Müşteri profili ve alışveriş hareketlerini belirlemede RFM analizi ve birliktelik kuralları analizi: Perakende sektöründe bir uygulama
Customer profile and shopping movements RFM analysis and combination in determination rules analysis: A thing in the retail industryapplication
GÜLFEM OĞUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Ticaret ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ BORAT
- Institutionalization of a practice in an organizational feild: Installment payment with credit card practice in Turkish retail industry
Bir pratiğin kurumsalaşması: Türk perakende alışveriş sektöründe kredi kartına taksitli satış pratiği örneği
MHD FADI HAJABDULKADER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
İşletmeBursa Uludağ Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLÇİN TAK MEYDAN