Diyabetes mellitus tanılı bireylerde ortak karar verme sürecinin değerlendirilmesi: Collaborate ölçeğinin Türkçe uyarlama ve geçerlik çalışması
Evaluation of the shared decision-making process in individuals with diabetes mellitus: A Turkish adaptation and validity study of the collaborate scale
- Tez No: 998939
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE GÜLSEN CEYHUN PEKER, PROF. DR. DERYA GÖKMEN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Ortak Karar Verme, Diyabetes Mellitus, Geçerlilik, Güvenilirlik, Shared Decision Making, Diabetes Mellitus, Validity, Reliability
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, hastaların ortak karar verme sürecine katılımını değerlendirmek üzere geliştirilen CollaboRATE ölçeğinin Türkçe uyarlamasını yapmak ve geçerlilik-güvenilirlik analizlerini gerçekleştirmektir. Çalışma sonucunda, sağlık hizmetlerinde ortak karar verme sürecini kısa, pratik ve güvenilir biçimde ölçebilecek bir değerlendirme aracı sunulması hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Bu metodolojik ve kesitsel çalışma, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi İbn-i Sina Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı polikliniklerine başvuran diyabetes mellitus tanılı bireyler üzerinde yürütülmüştür. Ölçeğin Türkçe uyarlama sürecinde çeviri-geri çeviri ve kültürel uyarlama aşamaları tamamlanmıştır. Toplam 200 katılımcıdan veri toplanmıştır. Ölçeğin yapı geçerliliği doğrulayıcı faktör analizi ile değerlendirilmiştir. İç tutarlılığı Cronbach alfa katsayısı ve madde analizleri ile incelenmiştir. Test-tekrar test güvenirliği analiz edilmiştir. Eşzamanlı geçerlik, karar verme süreciyle kuramsal olarak ilişkili olduğu bilinen Karar Vermede Çatışma Ölçeği ile yapılan korelasyon analizleri üzerinden değerlendirilmiştir. Bulgular: CollaboRATE Ölçeği'nin Türkçe formunun iç tutarlılığı yüksek bulunmuş (Cronbach alfa=0,918), test-tekrar test güvenirliği analizinde sınıfiçi korelasyon katsayısı 0,890 olarak saptanmıştır. Madde analizlerinde düzeltilmiş madde-toplam korelasyonlarının 0,776-0,866 aralığında olduğu görülmüştür. Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, ölçeğin tek faktörlü yapısını desteklemiş; maddelere ait standartlaştırılmış faktör yüklerinin 0,872-0,986, arasında değiştiği belirlenmiştir. Katılımcıların CollaboRATE toplam puan ortalaması 8,97±2,10 olup puanlar 2,72-11,33 aralığında dağılım göstermiştir; katılımcıların %31,5'i maksimum puan almıştır. CollaboRATE puanları ile Karar Vermede Çatışma Ölçeği toplam puanı arasında orta-yüksek düzeyde ve ters yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0,001). Ayrıca eğitim düzeyi (p<0,001) ve algılanan sağlık durumu (p=0,004) ile CollaboRATE puanları arasında pozitif ilişkiler bulunmuştur. Erkek katılımcıların CollaboRATE puanlarının kadınlara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p=0,004). Sonuç: Bu çalışmanın bulguları, CollaboRATE Ölçeği'nin Türkçe versiyonunun diyabetes mellitus tanılı bireylerde ortak karar verme sürecine ilişkin algıyı değerlendirmek için geçerli, güvenilir ve psikometrik açıdan yeterli bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir. Ölçeğin tek boyutlu yapısının korunmuş olması ve yüksek iç tutarlılık ile zamana karşı kararlılık göstermesi, klinik uygulamalarda kullanımını desteklemektedir. Kısa ve pratik yapısı sayesinde CollaboRATE ölçeği, özellikle birinci basamak sağlık hizmetlerinde ve aile hekimliği pratiğinde hasta katılımını değerlendirmeye yönelik uygulanabilir bir araç sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study was to adapt the CollaboRATE scale into Turkish and to evaluate its validity and reliability for assessing patients' involvement in shared decision making. The goal was to provide a short, practical, and reliable tool for measuring shared decision making in healthcare settings. Materials and Methods: This methodological and cross-sectional study was conducted among patients with diabetes mellitus attending the outpatient clinics of the Department of Endocrinology and Metabolism, Ibn-i Sina Hospital, Ankara University Faculty of Medicine. The Turkish adaptation process of the scale included translation, back-translation, and cultural adaptation procedures. Data were collected from 200 participants. Construct validity was evaluated using confirmatory factor analysis. Internal consistency was assessed using Cronbach's alpha coefficient and item analyses. Test-retest reliability was examined. Concurrent validity was evaluated through correlation analyses with the Decisional Conflict Scale, which is theoretically related to the decision-making process. Results: The Turkish version of the CollaboRATE scale demonstrated high internal consistency (Cronbach's alpha = 0.918). The intraclass correlation coefficient for test-retest reliability was 0.890. Corrected item-total correlation coefficients ranged from 0.776 to 0.866. Confirmatory factor analysis supported the single-factor structure of the scale. Standardized factor loadings ranged from 0.872 to 0.986. The mean CollaboRATE total score was 8.97 ± 2.10, with scores ranging from 2.72 to 11.33. A total of 31.5% of participants achieved the maximum score. CollaboRATE scores showed a moderate-to-high, significant inverse correlation with total Decisional Conflict Scale scores (p < 0.001). Positive associations were observed between CollaboRATE scores and educational level (p < 0.001) as well as perceived health status (p = 0.004). Male participants had significantly higher CollaboRATE scores than female participants (p = 0.004). Conclusion: The findings of this study indicate that the Turkish version of the CollaboRATE scale is a valid, reliable, and psychometrically sound instrument for assessing perceived shared decision-making among individuals with diabetes mellitus. The preservation of its single-factor structure and its high internal consistency and temporal stability support its use in clinical practice. Due to its brief and practical structure, the CollaboRATE scale represents a feasible tool for evaluating patient involvement, particularly in primary care and family medicine settings.
Benzer Tezler
- Sleeve gastrektomi yapılan obez hastalarda oluşan kilo kaybı mekanizmasında enteroendokrin cevabına sprosin ve fibroblast growth factor 21 düzeyleriyle değerlendirilmesi ve tip 2 diabetes mellitus remisyonu ilişkisi
Evaluation of enteroendocrin response byasprosin and fibroblast growth factor 21 levelsin the mechanism of weight loss occuring in obsepatients who performed sleeve gastrectomy andtype 2 diabetes mellitus remitis
ALPER SEYDİCAN TÜRKER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Genel CerrahiSağlık Bilimleri ÜniversitesiGenel Cerrahi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUT RIZA GÜNDÜZ
- Tip 2 diyabetes mellitus tanılı bireylerde hasta-hekim iletişimi ve hastalık algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
DAMLA ÇAKMAK SÖNMEZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiManisa Celal Bayar ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜSEYİN ELBİ
- Tip-2 diyabetes mellitus' da kronik hastalık bakımı ve ilaç uyumunun değerlendirilmesi
Type-2 diabetes mellitus and evaluation of medication adherence in chronic disease care
BERKAY ÖLMEZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıYıldırım Beyazıt ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. AHMET KESKİN
- Aile hekimliği birimlerine başvuran yetişkin bireylerin obstrüktif uyku apne sendromu hakkındaki bilgi düzeyi ve tutumlarının araştırılması
Investigation of the knowledge level and attitudes about obstructive sleep apnea syndrome of adult individuals applying to family medicine units
SÜMEYYE KARAKURT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REMZİYE NUR EKE
- Ortopedik cerrahi planlanan geriatrik hastalarda preoperatif diyafragma ultrasonografisinin postoperatif komplikasyonlara etkisi
The impact of preoperative diaphragm ultrasonography on postoperative complications in geriatric patients undergoing orthopedic surgery
MUSAB BELADA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Anestezi ve ReanimasyonNecmettin Erbakan ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FUNDA GÖK