Ebeveynlerin çocuk oto güvenlik koltuğu kullanımı konusunda bilgi düzeyleri: Kesitsel çalışma
Parents' knowledge levels regarding the use of child car safety seats: A cross-sectional study
- Tez No: 998940
- Danışmanlar: PROF. DR. KURTULUŞ ÖNGEL
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile Hekimliği, Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri, Çocuk Güvenliği, Çocuk Oto Güvenlik Koltuğu, Ebeveyn Farkındalığı, Oto Koltuğu Kullanımı, Car seat use, child car safety seat, child safety, family medicine, parental awareness, primary healthcare services
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, ebeveynlerin çocuk oto güvenlik koltuğu (ÇOGK) kullanımına ilişkin bilgi düzeylerini, tutumlarını ve kullanım davranışlarını bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmek; sosyodemografik özellikler, araç içi güvenlik alışkanlıkları ve sosyoekonomik belirleyiciler ile ÇOGK kullanım davranışı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Yöntem: Bu çalışma kesitsel tipte planlanmış olup 01.10.2025–15.01.2026 tarihleri arasında İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği çocuk polikliniklerinde yürütülmüştür. Araştırmanın evrenini belirtilen tarihler arasında polikliniklere başvuran, otomobili bulunan ve 0–12 yaş aralığında çocuğa sahip anne ve/veya babalar oluşturmuştur. Örneklem büyüklüğü evreni bilinen durumlar için hesaplanmış ve çalışmaya gönüllü olarak katılan 210 ebeveyn araştırmaya dâhil edilmiştir. Veriler, yapılandırılmış anket aracılığıyla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Verilerin analizi SPSS 26.0 paket programı kullanılarak yapılmış; tanımlayıcı istatistikler ile ki-kare testi uygulanmış, istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların çoğunluğunun çocuk oto güvenlik koltuğuna ilişkin genel farkındalığa sahip olduğu, ancak teknik ve uygulamaya yönelik bilginin yeterli olmadığı görülmüştür. Arkaya dönük koltuk kullanımının düşük düzeyde kaldığı, koltuk seçimi, kullanım yönü ve doğru bağlama tekniklerinde hatalı uygulamaların yaygın olduğu belirlenmiştir. Eğitim düzeyi arttıkça bilgi ve doğru kullanım oranlarının yükseldiği, buna karşın cinsiyet ve gelir düzeyinin çoğu değişkende belirleyici olmadığı saptanmıştır. Bilginin ağırlıklı olarak bireysel araştırma ve sosyal çevreden edinildiği, sağlık çalışanlarından alınan bilginin oldukça sınırlı kaldığı bulgusuna ulaşılmıştır. Çocuk oto koltuğu kullanım sıklığı görece yüksek olmakla birlikte, kullanımın sürekliliği ve doğru uygulama açısından eksikliklerin olduğu belirlenmiştir. En sık kullanım engelinin çocuğun oto koltuğunu reddetmesi olduğu, kısa mesafelerde kullanımın gereksiz görüldüğü belirlenmiştir. Sonuçlar: Bu çalışmada, ebeveynlerin çocuk oto güvenlik koltuğuna ilişkin genel farkındalıklarının yüksek olmasına karşın, teknik bilgi ve doğru kullanım uygulamalarının yeterli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Özellikle arkaya dönük koltuk kullanımının düşük düzeyde kaldığı ve güvenli kullanım ilkelerinin günlük uygulamalara yeterince yansımadığı sonucuna ulaşılmıştır. Eğitim düzeyinin bilgi ve doğru kullanım üzerinde belirleyici olduğu, sağlık sisteminin ise bilgilendirme sürecinde etkin bir rol üstlenmediği görülmüştür. Çocuk oto koltuğu kullanımını engelleyen başlıca faktörlerin davranışsal ve algısal nedenlere dayandığı sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study is to comprehensively evaluate the knowledge levels, attitudes, and usage behaviors of parents attending primary healthcare services regarding the use of child car safety seats (CCSS), and to examine the relationships between sociodemographic characteristics, in-vehicle safety practices, socioeconomic determinants, and CCSS usage behavior. Method: This study was designed as a cross-sectional study and was conducted between October 1, 2025, and January 15, 2026, in the pediatric outpatient clinics of the Department of Pediatrics at İzmir Kâtip Çelebi University Atatürk Training and Research Hospital. The study population consisted of mothers and/or fathers who presented to the outpatient clinics during the specified period, owned a car, and had at least one child aged between 0 and 12 years. The sample size was calculated for a known population, and a total of 210 parents who voluntarily agreed to participate were included in the study. The data were collected through face-to-face interviews using a structured questionnaire. Data analysis was performed using the SPSS version 26.0 statistical software package. Descriptive statistics and the chi-square test were applied, and a p-value of <0.05 was considered statistically significant. Results: It was observed that the majority of participants had a general awareness of child car safety seats; however, their technical and practical knowledge was insufficient. The use of rear-facing seats remained at a low level, and incorrect practices were commonly identified in seat selection, seating orientation, and proper restraint techniques. As educational level increased, both knowledge levels and correct usage rates improved, whereas gender and income level were not found to be significant determinants in most variables. It was determined that information was predominantly obtained through individual research and social networks, while information received from healthcare professionals was notably limited. Although the frequency of child car seat use was relatively high, deficiencies were identified in terms of continuity of use and correct application. The most frequently reported barrier to use was children's refusal to sit in car seats, and the use of car seats for short-distance travel was perceived as unnecessary." Conclusion: This study concluded that although parents have a high level of general awareness regarding child car safety seats, their technical knowledge and correct usage practices are insufficient. In particular, the use of rear-facing seats was found to remain at a low level, and safe usage principles were not adequately reflected in daily practices. Educational level was identified as a key determinant of both knowledge and correct use, whereas the healthcare system was observed not to assume an effective role in the information and guidance process. The primary factors hindering the use of child car safety seats were determined to be predominantly behavioral and perceptual in nature.
Benzer Tezler
- Çocukların trafikteki güvenliği hakkında ebeveynlerin bilgi tutum ve davranışı
Knowledge attitude and behavior of parents about children's traffic safety
MUSTAFA MERT İYNEM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. İSMAİL ARSLAN
- Çocuk diş hekimliğinde farklı sedasyon tekniklerinin etkinliğinin değerlendirilmesi
The evaluation of the efficiency of different sedation techniques in pediatric dentistry
BUĞRA ÖZEN
Doktora
Türkçe
2005
Diş HekimliğiAnkara ÜniversitesiPedodonti Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NECMETTİN ÜNAL
PROF.DR. SERAP ÇETİNER
- Gaziantep Şahinbey Oto Sanayi Sitesi'nde çalışan 18 yaş altı bireylerin durumu
The condition of workers under the age of 18 in Gaziantep Sahinbey Auto İndustrial Zone
COŞKUN CÜCE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Halk SağlığıGaziantep ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NERİMAN AYDIN
- 3-6 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin kişilik özellikleri ile anne baba tutumlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi
The relationship between parents personality traits who have children between 3-6 years old and some psychological variables
REYHAN DURMUŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SEMAİ TUZCUOĞLU
- Adrenalin otoenjektör reçete edilen hastaların/ebeveynlerinin otoenjektör ile ilgili bilgi düzeylerinin ve kullanım durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge levels and usage practices regarding prescribed epinephrine auto-injectors in patients and parents
DİLARA GÜRAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖZLEM YILMAZ