Havayolu endüstrisinde rekabet dinamikleri ve piyasa yapısı: Ülke karşılaştırmaları
Competition dynamics and market structure in the airline industry: Cross-country comparisons
- Tez No: 998957
- Danışmanlar: PROF. DR. İBRAHİM TOKATLIOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, dünya havayolu endüstrisinde rekabet ve piyasa yapısını yapısal yoğunlaşma ölçütleri çerçevesinde ampirik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Havayolu endüstrisi; yüksek sermaye gereksinimi, ölçek ve ağ ekonomileri, regülasyon–liberalizasyon süreçleri ve küresel şoklara duyarlılığı nedeniyle rekabet analizleri açısından özel bir öneme sahiptir. Özellikle COVID-19 pandemisi, sektörün piyasa yapısında önemli kırılmalara yol açmış ve yoğunlaşma eğilimlerini güçlendirmiştir. Bu bağlamda çalışma, pandemi öncesi ve sonrası dönemi birlikte ele alarak literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Çalışmada, dünya havayolu endüstrisinde faaliyet gösteren geniş kapsamlı bir firma setine ait yıllık veriler kullanılmıştır. Rekabet ve piyasa yapısı; yoğunlaşma oranları (CRn), Herfindahl–Hirschman Endeksi (HHI) ve Hannah ve Kay Endeksi aracılığıyla ölçülmüştür. Yoğunlaşma göstergelerinin belirleyicilerini analiz etmek amacıyla panel veri yöntemlerinden yararlanılmış; sabit ve rassal etkiler modelleri kullanılarak firmaya özgü heterojenlik kontrol altına alınmıştır. Hannah ve Kay Endeksi'nin panel veri çerçevesinde tahmin edilmesi, çalışmanın literatüre sunduğu temel metodolojik katkılardan biridir. Elde edilen bulgular, COVID-19 sonrası dönemde birçok pazarda yoğunlaşmanın arttığını ve rekabetin zayıfladığını göstermektedir. Özellikle büyük ölçekli firmaların pazar paylarını artırdığı, küçük ve orta ölçekli firmaların ise rekabet baskısı altında piyasadan çekilme eğiliminin güçlendiği tespit edilmiştir. Çalışma sonuçları, havayolu endüstrisinde rekabetin korunmasının aktif ve veri temelli politikalar gerektirdiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to analyze competition and market structure in the global airline industry within the framework of structural concentration measures. The airline industry occupies a unique position in competition analysis due to its high capital intensity, strong economies of scale and network effects, regulatory liberalization processes, and vulnerability to global shocks. In particular, the COVID-19 pandemic has caused significant structural changes in the industry, strengthening concentration tendencies and altering competitive dynamics. In this context, the study seeks to fill an important gap in the literature by jointly examining the pre- and post-pandemic periods. The analysis is based on annual data from a broad sample of major airline firms operating worldwide. Competition and market structure are measured using concentration ratios (CRn), the Herfindahl–Hirschman Index (HHI), and the Hannah and Kay Index. To examine the determinants of concentration, panel data methods are employed, and firm-specific unobserved heterogeneity is controlled for through fixed and random effects models. The application of panel data techniques to the Hannah and Kay Index constitutes one of the main methodological contributions of this study. The empirical findings indicate that market concentration increased in many airline markets during the post-COVID-19 period, leading to a weakening of competitive conditions. Large-scale airlines expanded their market shares, while small and medium-sized carriers faced increasing pressure to exit the market. Overall, the results suggest that competition in the airline industry is not self-sustaining and requires active, forward-looking, and data-driven regulatory policies.
Benzer Tezler
- Unlocking airline revenue potential: An analysis ancillary revenue strategies in the airline industry
Havayolu gelir potansiyelini detaylandırma: Havayolu endüstrisinde ek gelir stratejileri üzerinde kapsamlı bir çalışma
KAHRAMAN SÜSLEYİCİ
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Sivil Havacılıkİbn Haldun ÜniversitesiHavacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MERVE ŞAHİN
- Prioritization of factors affecting agency value for an airline company using fuzzy cognitive mapping method
Bir havayolu şirketi için acente değerini etkileyen faktörlerin bulanık bilişsel haritalama yöntemi ile önceliklendirilmesi
MUHAMMED FATİH ÖZER
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İREM UÇAL SARI
- Competitive position analysis of the airline industry
Havayolu endüstrisinde rekabet gücü analizi
EGEMEN HOPALI
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiMarmara ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BAHAR SENNAROĞLU
- Effective marketing strategies in airline Industry in Gulf countries
Körfez ülkelerinde havayolu endüstrisinde etkili pazarlama stratejileri
TUBA SAMEEN
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Uluslararası TicaretHaliç ÜniversitesiUluslararası İşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. MEHMET SITKI SAYGILI
- Havayolu iş modelleri gelir yönetimi stratejilerinin yan gelirler bağlamında analizi
Analysis of airline business models revenue management strategies in the context of anci̇llary revenues
DOĞAN KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sivil HavacılıkKocaeli ÜniversitesiHavacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN RODOPLU