Meraklı Minik adlı çocuk dergisindeki maker temelli etkinliklerin erken çocuklukta STEAM okuryazarlığı açısından incelenmesi
An examination of maker-based activities in the children's magazine“Meraklı Minik”from the prespective of STEAM literacy in early childhood
- Tez No: 999012
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ELİF SÖNMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: STEAM eğitimi, STEAM education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kastamonu Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Okul Öncesi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde ülkelerin ekonomik ve teknolojik gelişmişlik düzeyi, üretim temelli bireyler yetiştiren eğitim sistemleriyle yakından ilişkilendirilmektedir. Bu nedenle erken çocukluk döneminden itibaren çocukların üretmeye dayalı öğrenme süreçlerine katılması, onların bilimsel düşünme, problem çözme ve disiplinler arası ilişki kurma becerilerinin gelişimi açısından önemli görülmektedir. Bu bağlamda STEAM eğitimi ve maker yaklaşımı, çocuklara yaparak ve yaşayarak öğrenme imkânı sunan üretim odaklı ve bütünleşik bir öğrenme ortamı sağlamaktadır. Bu yaklaşımların okul öncesi eğitimde nasıl yer bulduğu ve çocuklara ulaşan yayınlar aracılığıyla nasıl teşvik edildiği ise araştırılması gereken bir alan olarak öne çıkmaktadır. Bu araştırmanın amacı, TÜBİTAK tarafından yayımlanan Meraklı Minik dergisinde yer alan etkinlikleri inceleyerek, bu etkinliklerin maker yaklaşımı doğrultusunda nasıl yapılandırıldığını ve STEAM okuryazarlığını hangi yönleriyle teşvik ettiğini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda 2007–2024 yılları arasında yayımlanmış ve erişime açık olan toplam 212 sayı incelenmiş, çocukların bir ürün ortaya koymasını hedefleyen 46 etkinlik belirlenmiştir. Araştırmada doküman analizi yöntemi kullanılmış, veriler araştırmacılar tarafından geliştirilen iki ayrı rubrik aracılığıyla analiz edilmiştir. Rubriklerden biri etkinliklerin maker kriterlerine, diğeri ise STEAM okuryazarlığını teşvik düzeyine göre değerlendirilmesini sağlamıştır. Bulgular, maker etkinliklerinin özellikle uygulama, üretim ve el becerilerine dayalı yönlerinin öne çıktığını göstermektedir. Problem çözme becerilerinin giderek daha fazla vurgulandığı, öğrenme ve keşif süreçlerinin ise dönemsel dalgalanmalar gösterdiği görülmüştür. Bilgi, beceri ve katılım gibi STEAM okuryazarlığı boyutlarının güçlü biçimde desteklendiği, buna karşılık duyuşsal ve sosyal boyutların daha sınırlı yer bulduğu belirlenmiştir. Yaratıcılık, iş birliği, teknoloji kullanımı ve sunum gibi alanlarda geliştirilmeye açık yönler tespit edilmiştir. Matematiksel düşünme, özellikle miktar ve karşılaştırma becerileri üzerinden etkinliklerde temsil edilmiştir. Bilimsel süreç becerileri ise çoğunlukla gözlem ve karşılaştırma kodlarıyla sınırlı kalmış, hipotez kurma ve duyusal gözlem gibi üst düzey becerilere daha az yer verilmiştir. Ayrıca, sanatsal yaratıcılık ve estetik düzenlemelerin belirli ölçüde temsil edildiği, ancak daha bütüncül biçimde ele alınabileceği görülmüştür. Teknoloji okuryazarlığının ise araç kullanımına odaklandığı, üretim ve tasarım boyutlarının geri planda kaldığı anlaşılmıştır. Sürdürülebilirlik teması ise genellikle atık malzeme kullanımıyla sınırlı kalmış, çevresel farkındalık gibi boyutların daha az vurgulandığı belirlenmiştir. Genel olarak Meraklı Minik dergisinde yer alan maker etkinliklerinin bilgi, beceri ve üretime dayalı çıktıları desteklediği; buna karşılık sosyal, duyuşsal ve teknolojik yönlerden daha kapsamlı biçimde geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Etkinliklerin yalnızca ürün odaklı değil; aynı zamanda keşfetmeye, düşünmeye, ifade etmeye ve sorgulamaya alan tanıyacak şekilde yapılandırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Today, the level of economic and technological development of countries is closely linked to education systems that cultivate production-oriented individuals. Therefore, children's participation in production-based learning processes from early childhood is considered crucial for the development of their scientific thinking, problem-solving, and interdisciplinary skills. In this context, STEAM education and the maker approach provide a production-oriented and integrated learning environment that offers children the opportunity to learn by doing and experiencing. How these approaches find their place in preschool education and how they are promoted through publications reaching children is a key area for research. The aim of this research is to examine the activities featured in the Meraklı Minik magazine published by TÜBİTAK (The Scientific and Technological Research Council of Turkey) and to reveal how these activities are structured in line with the maker approach and in what ways they promote STEAM literacy. To this end, a total of 212 issues published and accessible between 2007 and 2024 were examined, and 46 activities aimed at having children create a product were identified. The research utilized document analysis methodology, and the data were analyzed using two separate rubrics developed by the researchers. One rubric allowed for the evaluation of activities based on maker criteria, while another assessed their level of STEAM literacy. The findings indicate that maker activities are particularly prominent in their application, production, and hands-on skills. Problem-solving skills are increasingly emphasized, while learning and discovery processes show periodic fluctuations. STEAM literacy dimensions such as knowledge, skills, and participation are strongly supported, while affective and social dimensions are less prominent. Areas for improvement were identified in areas such as creativity, collaboration, technology use, and presentation. Mathematical thinking was represented in the activities, particularly through quantity and comparison skills. Scientific process skills were mostly limited to observation and comparison codes, with less emphasis on higher-order skills such as hypothesis formulation and sensory observation. Furthermore, artistic creativity and aesthetic arrangements were represented to some extent, but could be addressed more holistically. Technological literacy focused on tool use, with production and design dimensions relegated to the background. The sustainability theme was generally limited to the use of recycled materials, with less emphasis on dimensions such as environmental awareness. Overall, the conclusion reached is that the maker activities featured in Meraklı Minik magazine support knowledge, skills, and production-based outputs; however, they need to be developed more comprehensively in terms of social, emotional, and technological aspects. It is suggested that the activities should not only be product-oriented but also structured to allow for exploration, thinking, expression, and questioning.
Benzer Tezler
- “Meraklı Minik”adlı çocuk dergisinin yapısal özellikler açısından değerlendirilmesi
Evaluation of the children magazine“Meraklı Minik”in terms of structural properties
SEDA AĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESMA DUMANLI KADIZADE
- TÜBİTAK tarafından yayınlanan Meraklı Minik çocuk dergisinin sosyal bilgiler dersinde kullanılabilirliğinin incelenmesi
Examining the use of the Meraklı Minik magazine published by TÜBİTAK in social studies lessons
YAĞMUR ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİLMİ DEMİRKAYA
- TÜBİTAK Meraklı Minik dergisinin içeriğinin M.E.B. okul öncesi eğitim programındaki kazanımlar açısından incelenmesi
The content of The TÜBİTAK Merakli Minik magazine M.E.B. investigation in terms of goals in preschool education program's
MERVE YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP FULYA TEMEL
- TÜBİTAK Meraklı Minik dergisinin erken çocukluk döneminde prososyal davranışları desteklemesi açısından incelenmesi
Examing the role of TUBİTAK Meraklı Minik magazine in supporting prosocial behaviors during early childhood
DİDEM ÇETİNKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BERNA ÇÖKER
- Okul öncesi (48-60 ay) dönem çocuklarında TÜBİTAK'ın meraklı Minik Dergisi'ndeki etkinliklerin sosyal beceri ve bilişsel tempo düzeylerine etkisinin incelenmesi
Pre-school (48-60 month) social skills and cognitive tempor of theactivities in the interested Tiny Magazine of TÜBİTAK investigation of itseffect on levels
GİZEM ERGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimDumlupınar ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BANU ÖZKAN