İdeal bir koca ve önemsiz bir kadın oyunlarında psikanalist feminist söylem
Psychoanalytic feminist discourse in an ideal husband and a woman of no importance
- Tez No: 999011
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MESUT GÜNENÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Dil ve Kültür, Feminizm, Psikanaliz, Toplumsal cinsiyet, Oscar Wilde, Language and Culture, Feminism, Psychoanalysis, Gender, Oscar Wilde
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET İDEAL BİR KOCA VE ÖNEMSİZ BİR KADIN OYUNLARINDA PSİKANALİTİK FEMİNİST SÖYLEM İlker DEMİRCİOĞLU Yüksek Lisans, Kadın Çalışmaları Anabilim Dalı Tez Danışmanı: Doç. Dr. Mesut GÜNENÇ 2026, IX+85 sayfa Bu çalışma feminist literatüre katkıda bulunması amacıyla ve feminist perspektif tercih edilerek yürütülmüştür. Psikanaliz kuramı, bu çalışmayı desteklemiş olmakla birlikte, psikanalitik feminist yazının da güçlenmesine olanak sağladığı görülmektedir. Bu kapsamda Oscar Wilde'ın iki oyunu seçilmiş, içerik analizi yapılarak feminist literatürün olguları açıklama gücüyle, Lacanyen yönelimli psikanalizin bu olguları bilimsel düzlemde çözümlemeye yönelik katkıları pekiştirilmeye çalışılmıştır. Aynı zamanda Oscar Wilde'ın edebi ve sanatsal kişiliği açıklanmış, eserlerin bir dönem analizi yapmaktan çok olguları tartışmak ve farkında olmak amacı taşıdığı açığa çıkarılmıştır. Bu kapsamda ele alınan cinsiyet eşitsizliği, cinsiyetler arası şiddet kavramı, toplumsal baskı ve cinsiyet rolleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Söz edilen toplumsal sorunların varoluşunun kabul görmesi ve kabul görüşüne katkıda bulunan bireysel dinamiklerin açığa çıkarılması psikoloji biliminin de odak noktası haline gelmiştir. İki alanın kesişimi olan psikanalitik feminizm, bu alanda literatüre önemli argümanlar kazandırmıştır. Tanımlanması Freud ile başlayan, bilinçli ve bilinçdışı olmak üzere davranışı güdüleyen mekanizmanın üzerine yapılan çalışmalar seneler içinde büyümüş, dil bilim de bu kapsamda çalışmalara dahil olmuştur. Psikanalitik camia içinde tarihsel olarak günümüze yakın ve disiplinlerarası etkileşimi yüksek olmakla bilinen Lacancı psikanaliz, sahip olduğu argümanlarla sözü edilen olguları açıklamakta güçlü olmuştur. Jacques Lacan'ın ifade ettiği söz konusu argümanlar toplumsal cinsiyet çalışmalarında daha sık görülmeye başlanmaktadır. Freud'un haz ilkesinden yola çıkarak yapılandırılan ve gerçeklik ilkesiyle sınırlandırılan ruhsal dinamik, Lacancı psikanalizde arzu, imgesel/simgesel dönem analizi ve a nesnesi özelinde açıklanmaya devam edilmiştir. Bu olguları açıklamak ve somut hale getirmek sanat yoluyla mümkün hale geldiği literatürdeki birçok çalışmadan anlaşılabilmektedir. Bu çalışma iki eser analizini içermekte olup, bu eserler dönem analizinden çok olgunun gözler önüne serilmesini ve düşündürmesini amaçlamaktadır. Nitekim Oscar Wilde'nin tabii olduğu görülen karşıt gerçekçi sanat akımı tam olarak bu anlayışı içermektedir. İdeal Bir Koca oyununda, tanınmış ve saygın bir bürokratın güçlü imajı olan eşi Lady Chiltern, ana karakterlerden birisi olarak görülmektedir. Önemsiz Bir Kadın oyununda ise toplum yargıları tarafından değersizleştirilmiş, alt sınıf insanı olan ama bireysel etik ilkeleri ile toplum içinde dik durmaya çalışan Bayan Arbuthnot odak noktadadır. Söz konusu iki karakter, farklı iki sınıfın birer üyesi olsa da ortak noktada buluştukları alan eril egemen düzendir. Eril dil ve eril toplum düzeni bu bağlamdan bakıldığında sınıf ayrımından bağımsızdır. Güç ve iktidarı korumak farklı metotlarda kendini gösterse de amaç değişmemektedir. Farklı sınıfın iki kadının incelemesi, araştırmaya birbirini tamamlayıcı nitelik kazandıracaktır. Farklı profillerde ve yaşam ortamlarında olunsa da eril dilin hakimiyetini beslemeye varan yaşam örüntülerini incelemek için psikoloji bilimi bir görev üstlenmiştir. Felsefi bir zeminde ve erken yaşam olaylarını temel alarak bu sorgulamayı yapan psikanalitik yaklaşım, bu çabasıyla feminist yazını desteklemektedir. Bu çalışma da feminist yazını desteklemekte, olgulara açıklık getirmeye çalışmaktadır. Çalışma boyunca, analitik kurama ve analitik kuramın özündeki sorulara sadık kalınması amaçlanmıştır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT PSYCHOANALYTIC FEMINIST DISCOURSE IN AN IDEAL HUSBAND AND A WOMAN OF NO IMPORTANCE İlker DEMİRCİOĞLU Master's Thesis, Department of Women's Studies Thesis Supervisor: Assoc. Prof. Dr. Mesut GÜNENÇ 2026, IX+85 pages This study was conducted with the aim of contributing to the feminist literature and by adopting a feminist perspective. While psychoanalytic theory supports this study, it is also considered to enable the strengthening of psychoanalytic feminist writing. Within this scope, two plays by Oscar Wilde were selected, and through content analysis, an effort was made to reinforce the explanatory power of feminist literature with the contributions of Lacanian-oriented psychoanalysis in scientifically analyzing these phenomena. At the same time, Oscar Wilde's literary and artistic personality was explained, and it was revealed that the works aim not so much at conducting a period analysis as at discussing phenomena and fostering awareness. Within this framework, gender inequality, the concept of violence between genders, social pressure, and gender roles were examined in detail. The acceptance of the existence of these social problems and the uncovering of individual dynamics contributing to this acceptance have also become focal points of the field of psychology. Psychoanalytic feminism, which lies at the intersection of these two fields, has contributed significant arguments to the literature in this area. Studies on the mechanisms that motivate behavior—defined by Freud and encompassing both the conscious and the unconscious—have expanded over the years, and linguistics has also been included within this scope. Lacanian psychoanalysis, known within the psychoanalytic community for its historical proximity to the present and its high level of interdisciplinary interaction, has been found to be strong in explaining the aforementioned phenomena through its arguments. The arguments articulated by Jacques Lacan are increasingly encountered in gender studies. The psychic dynamic structured on the basis of Freud's pleasure principle and limited by the reality principle continues to be explained in Lacanian psychoanalysis through desire, analyses of the imaginary and symbolic stages, and the concept of objet petit a. It can be understood from many studies in the literature that explaining and concretizing these phenomena becomes possible through art. This study includes analyses of two works, which aim not at period analysis but at revealing and provoking reflection on the phenomena. Indeed, the anti-realist art movement to which Oscar Wilde is considered to belong embodies precisely this understanding. In An Ideal Husband, Lady Chiltern—the wife of a well-known and respected bureaucrat and the bearer of a powerful public image—appears as one of the main characters. In A Woman of No Importance, the focus is on Mrs. Arbuthnot, a woman of the lower class who has been devalued by social judgments but strives to stand upright within society through her individual ethical principles. Although these two characters are members of two different social classes, the common ground on which they converge is the patriarchal order. From this perspective, masculine language and the patriarchal social order are independent of class distinctions. Although the methods of preserving power and authority manifest in different ways, the aim does not change. It is considered that examining two women from different classes will provide a complementary quality to the research. Even in different profiles and living environments, the science of psychology has undertaken a task in examining life patterns that feed the dominance of masculine language. The psychoanalytic approach, which conducts this inquiry on a philosophical ground and based on early life events, supports feminist writing through this effort. This study also supports feminist writing and seeks to clarify these phenomena. Throughout the study, the aim was to remain faithful to analytic theory and to the questions at its core.
Benzer Tezler
- Satire as a form of social criticism in the works of Oscar Wilde: An overview on a woman of no importance and an ideal husband
Oscar Wılde'ın eserlerinde bir sosyal eleştiri biçimi olarak hiciv: Önemsiz kadın kadın ve ideal bir koca üzerine bir inceleme
MOKHTAR TALIB SLEBEE AL-MAZROEA
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
İngiliz Dili ve Edebiyatıİstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKÇEN KARA
- Gündem belirleme kuramı açısından Türk yazılı basınındaki Soma maden faciası yaklaşımları
Mine disaster of Soma approaches in Turkish press in terms of agenda-setting theory
BÜLENT İNCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
İletişim BilimleriGaziantep ÜniversitesiMedya ve İletişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERGÜN KOCA
- At kestanesi, tarçın ve ebegümeci ile Cu tabanlıorganik-inorganik hibrit nanoyapıların sentezi ve gıda patojenlerine karşı antimikrobiyal özelliklerinin belirlenmesi
Cu based with horse chestnut, cinnamon and hibiscus synthesis of organic-inorganic hybrid nanostructures and determination of their antimicrobial properties against food pathogens
AYŞEGÜL BASMA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Besin Hijyeni ve TeknolojisiErciyes ÜniversitesiVeteriner Besin Hijyeni ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH DOĞAN KOCA
- Tarihi bir kaynak olarak Cafer Paşa hikâyesi (inceleme-transkripsiyon)
Cafer Pasha story as a historical source (research-transcription)
AHMET UĞUR
- Türk romanının ütopik metinlerinde kadın ve aile
Woman and family from the utopian texts of Turkish novels
FİRDEVS CANBAZ
Doktora
Türkçe
2009
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
PROF. DR. NURULLAH ÇETİN