Öğretmen adaylarının yapay zekaaraçları kullanarak eğitim materyali geliştirme ile ilgili görüşleri
Pre-service teachers' perceptions of developing educational materials using artificial intelligence tools
- Tez No: 999037
- Danışmanlar: PROF. DR. ERMAN YÜKSELTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırıkkale Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüz eğitim ortamında, üretken yapay zekâ (ÜYZ) araçlarının kullanımı hızla yaygınlaşmaktadır. Bu çalışma, Kırıkkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi'nde öğrenim gören Özel Eğitim ve Türkçe öğretmen adaylarının; ÜYZ araçlarını eğitim materyali geliştirme süreçlerinde kullanma konusundaki tutum, kabul ve kaygı düzeylerini incelemeyi amaçlamaktadır. Karma yöntem yaklaşımıyla tasarlanan araştırma, kontrol grubu bulunmayan tek gruplu ön test-son test deseniyle yürütülmüştür. Katılımcılara 8 haftalık yapılandırılmış bir ÜYZ eğitimi verilmiş; veri toplama aracı olarak Yapay Zekâ Kaygı Ölçeği, Üretken Yapay Zekâ Kabul Ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmanın nicel bulgularına göre; 8 haftalık eğitim süreci öğretmen adaylarının genel yapay zekâ kaygı düzeylerinde ve genel kabul düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark yaratmadığı saptanmıştır(p > ,05). Ancak alt boyut analizlerinde, kaygı ölçeğinin“İş Değiştirme Kaygısı”(p = ,019) boyutunda anlamlı bir düşüş; kabul ölçeğinin 'Çaba Beklentisi' boyutunda ise anlamlı bir artış (p = ,020) saptanmış; adayların yapay zekânın işlerini elinde alma çekincesi azalmış ve teknolojiyi başlangıçta beklediklerinden daha fazla zihinsel çaba gerektiren bir araç olarak algıladıkları görülmüştür. Cinsiyet ve bilgisayar kullanım düzeyi değişkenlerinin eğitim sonrası kaygı değişiminde belirleyici bir rol oynamadığı (p > ,05) görülmüştür. Nitel bulgular, nicel verilerdeki durağanlığın nedenini; adayların ÜYZ'nin zaman kazandırma gibi faydalarını fark etmelerine rağmen etik riskler, güvenilirlik sorunları ve insani dokunuşun eksikliği gibi konularda mesleki bir duyarlılık sonucu sergiledikleri duruşla açıklamaktadır. Sonuç olarak adayların ÜYZ'yi pedagojik süreçleri destekleyici bir yardımcı araç olarak konumlandırdıkları ve sürece yönelik sorgulayıcı bir yaklaşım sergiledikleri ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
In the current educational landscape, the integration of generative artificial intelligence (GenAI) tools is accelerating at an unprecedented pace. This study investigates the attitudes, acceptance, and anxiety levels of Special Education and Turkish language pre-service teachers at Kırıkkale University regarding the use of GenAI tools in the process of developing educational materials. Adopting a mixed-methods approach, the research was conducted using a single-group pre-test/post-test design without a control group. Participants underwent an eight-week structured GenAI training program; data were collected via the Artificial Intelligence Anxiety Scale, the Generative Artificial Intelligence Acceptance Scale, and a semi-structured interview form.Quantitative findings indicated that the eight-week intervention did not yield a statistically significant difference in pre-service teachers' general AI anxiety or overall acceptance levels (p > .05). However, sub-dimension analyses revealed a significant decrease in“Job Replacement Anxiety”(p = .019) and a significant change in“Effort Expectancy”(p = .020). It was observed that while participants' apprehensions regarding AI replacing their professional roles diminished, they simultaneously began to perceive the technology as a tool requiring higher mental effort and technical proficiency than initially anticipated. Furthermore, variables such as gender and computer literacy were found not to be decisive factors in post-training shifts (p > .05).Qualitative findings elucidate the underlying reasons for the quantitative stagnation: while pre-service teachers acknowledge the efficiency and time-saving benefits of GenAI, they maintain a cautious stance rooted in professional sensitivities toward ethical risks, reliability concerns, and the indispensable nature of the“human touch”in education. In conclusion, pre-service teachers position GenAI as a supportive auxiliary tool for pedagogical processes and demonstrate an inquisitive, professional stance toward its integration.
Benzer Tezler
- Web 3.0 araçlarının fen eğitimine entegrasyonunun, öğretmen adaylarının TPAB öz yeterlilik düzeylerine, yapay zeka, eğitsel sanal gerçeklik ve eğitimde metaverse kullanımlarına ilişkin tutumlarının incelenmesi
Investigation of the integration of web 3.0 tools into science education, pre-service teachers' tpack self-efficacy levels and their attitudes towards the use of artificial intelligence, educational virtual reality and metaverse in education
ZEHRA ÖZTÜRKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiMatematik ve Fen Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHTAP YILDIRIM
- Fen bilgisi öğretmen adaylarının yapay zeka hakkındaki algıları ve bilişsel yapıları
Pre-service science teachers' perceptions and cognitive structures about artificial intelligence
DİLARA AŞÇI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİnönü ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAİL İLHAN
- Evaluation of teachers' material development with Web 2.0 and AI tools in terms of visual design principles
Öğretmenlerin Web 2.0 ve yapay zekâ araçlarıyla geliştirdikleri materyallerin görsel tasarım ilkeleri açısından değerlendirilmesi
MELİH KAMARAT
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Eğitim ve ÖğretimYeditepe ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GONCA KIZILKAYA CUMAOĞLU
- Fen bilgisi öğretmen adaylarında dijital okuryazarlık: Yapay zekâ destekli istasyon tekniğinin etkileri
Digital literacy in science teacher candidates: The effects of artificial intelligence-supported station technique
FATMANUR GÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KADRİYE KAYACAN
- Analyzing perceptions of artificial intelligence use among pre-service and in-service EFL teachers
Hizmet öncesi ve hizmet içi İngilizce öğretmenlerinin yapay zekâ kullanımı hakkındaki algılarının analizi
SEVDE AYYILDIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERDANE DENKCİ AKKAŞ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜMEYRA GENÇ