Ulusal ve uluslararası yüksek yargı organları kararları ekseninde yabancılar ve düzensiz göçmenler
Foreigners and irregular migrants in the axis of national and international high court decisions
- Tez No: 999038
- Danışmanlar: PROF. DR. KUTLUHAN BOZKURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Gedik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kamu Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yabancılar ve düzensiz göçmenlere ilişkin hukuki statünün, ulusal ve uluslararası yüksek yargı içtihatları ekseninde nasıl şekillendiğini incelemektedir. Göç olgusunun yoğunlaştığı dönemlerde, devletlerin kamu düzeni ve ulusal güvenlik temelli gerekçelerle yürüttüğü göç yönetimi politikaları ile yabancıların temel hak ve özgürlüklerinin korunması arasında belirgin bir gerilim alanı ortaya çıkmaktadır. Bu gerilim özellikle sınır dışı etme ve idari gözetim işlemleri başta olmak üzere uluslararası ve geçici koruma statülerinin belirlenmesi ile bu işlemlere karşı etkili başvuru imkânlarının sağlanması bağlamında daha görünür hâle gelmektedir. Tez, söz konusu gerilimin yargısal denetim yoluyla nasıl çözümlendiğini ve yüksek yargı içtihatlarının idari uygulamalara hangi ölçüde yön verdiğini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada ulusal düzeyde Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve Yargıtay kararları ile uluslararası düzeyde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi başta olmak üzere ilgili yargısal ve denetim mekanizmalarının yaklaşımları karşılaştırmalı bir perspektifle ele alınmıştır. Araştırma yöntemi konuyla ilgili literatürün, hukuki metinlerin ve seçilmiş yargı kararlarının analitik olarak incelenmesine dayanmaktadır. Bu çerçevede düzensiz göç bağlamında geri göndermeme ilkesi, özgürlük ve güvenlik hakkı, aile hayatına saygı, etkili başvuru hakkı, usul güvenceleri gibi temel temalar üzerinden içtihatların ortaklaştığı ve ayrıştığı noktalar tespit edilmiştir. Tezde ayrıca uluslararası insan hakları hukuku ve Avrupa Birliği düzenlemeleri çerçevesinde Türkiye'deki yargı organlarının yabancılar ve düzensiz göçmenlere ilişkin yükümlülükleri incelenmiş; yüksek yargının bu yükümlülükleri denetim kriterlerine dönüştürerek idarenin takdir yetkisini nasıl sınırlandırdığı ortaya konulmuştur. Bu bağlamda geri göndermeme ilkesi, etkili başvuru hakkı, adil ve süratli yargılama ile bireysel değerlendirme yükümlülüğü, yargısal denetimin öne çıkan ölçütleri olarak değerlendirilmiş; yargı içtihadının, Türkiye'nin uluslararası taahhütlerine uyumunu güvence altına alan temel bir koruma mekanizması işlevi gördüğü sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte yargı kararlarının yalnızca bireysel uyuşmazlıklar üzerinde değil göç yönetiminin kurumsal yapısı, idari işleyişi ve kamu politikaları üzerinde de belirleyici etkiler doğurduğu tespit edilmiştir. Tezde ulaşılan genel sonuç: Ulusal yüksek yargı içtihadının büyük ölçüde uluslararası insan hakları standartlarıyla uyumlu bir gelişim gösterdiği ancak uygulamada ortaya çıkan statü belirsizlikleri, içtihat farklılıkları, kurumsal kapasite sorunları ve uygulama eksiklikleri nedeniyle yabancıların ve düzensiz göçmenlerin haklarının korunmasının kimi durumlarda zayıflayabildiğidir. Bu kapsamda yargısal denetimin etkinliğini artıran usule göre güvencelerin güçlendirilmesi, risk değerlendirmesinin bireyselleştirilmesi, geri dönülemez zarar doğurabilecek işlemlerde etkili koruma mekanizmalarının işletilmesi, kararların uygulanması ve icrası süreçlerinde standartlaşmanın sağlanması ile idari ve kurumsal koordinasyonun güçlendirilmesi, çalışmanın temel öneri eksenini oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines how the legal status of foreigners and irregular migrants is shaped through national and international high judicial jurisprudence. During periods of intensified migration, a distinct area of tension emerges between migration management policies pursued by states on the grounds of public order and national security and the protection of the fundamental rights and freedoms of foreigners. This tension becomes particularly visible in the context of deportation and administrative detention measures, the determination of international and temporary protection statuses, and the availability of effective remedies against such measures. The study aims to analyse how this tension is resolved through judicial review and to what extent high court jurisprudence guides administrative practices. Within this framework, the approaches adopted by the Constitutional Court, the Council of State, and the Court of Cassation at the national level, as well as by the European Court of Human Rights and other relevant international judicial and monitoring mechanisms at the international level, are examined from a comparative perspective. The research methodology is based on the analytical examination of the relevant literature, legal texts, and selected judicial decisions. Accordingly, the points of convergence and divergence in jurisprudence are identified with regard to key themes in the context of irregular migration, including the principle of non-refoulement, the right to liberty and security, respect for private and family life, the right to an effective remedy, and procedural safeguards. The study further examines the obligations of Turkish judicial bodies concerning foreigners and irregular migrants within the framework of international human rights law and European Union regulations, and demonstrates how high courts transform these obligations into judicial review criteria that limit the discretionary powers of the administration. In this regard, the principle of non-refoulement, the right to an effective remedy, the right to a fair and expeditious trial, and the requirement of individualized assessment are identified as the leading standards of judicial review. It is concluded that judicial jurisprudence functions as a fundamental protection mechanism ensuring Türkiye's compliance with its international commitments. Moreover, the findings reveal that judicial decisions produce not only individual legal effects but also significant impacts on the institutional structure of migration governance, administrative functioning, and public policies. The overall conclusion of the study is that national high court jurisprudence has largely developed in line with international human rights standards; however, in practice, the protection of the rights of foreigners and irregular migrants may be weakened in certain cases due to status ambiguities, divergences in jurisprudence, institutional capacity constraints, and implementation deficiencies. In this context, strengthening procedural safeguards that enhance the effectiveness of judicial review, individualizing risk assessments, ensuring effective protection mechanisms in cases involving irreversible harm, standardizing the implementation and enforcement of judicial decisions, and reinforcing administrative and institutional coordination constitute the main axes of the study's recommendations.
Benzer Tezler
- Sürdürülebilir yaşama ilişkin hukuki yaklaşımlar ekseninde ekosistem(in) hakkı
The right of the ecosystem on the context of legal approaches about sustainable life
ÖYKÜ SENA ÖMEROĞLU
- Nakliye poliçelerinde sigortacının halefiyet hakkı
Subrogation of right in transportation insurance
HAKAN FIRAT EMİRZADE
- Mahalli idarelerin seçilmiş organları üzerinde idari vesayet
Administrative tutelage on the elected organs of the local administrations
BATUHAN TAŞGIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Kamu Yönetimiİstanbul ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖMÜR AYDIN
- İnsan hakları bağlamında unutulma hakkı
The right to be forgetten in the context of human rights
NİZAMETTİN DİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HukukMaltepe Üniversitesiİnsan Hakları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ GONCA KURU