Şırnak bölgesinde yetiştirilen bazı yerel armut genotiplerinin pomolojik ve fitokimyasal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of pomological and phytochemical characteristics of some local pear genotypes cultivated in the Şirnak region
- Tez No: 999131
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NEVZAT SEVGİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Şırnak Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarım Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Şırnak bölgesinde doğal olarak yetişen ve yerel halk tarafından sıklıkla tercih edilen 8 farklı armut genotipinin (Alesor, Blizeri, Kemerli, Havini, Kaçinreş, Kenya pır, Reri ve Şiringe) pomolojik ve fitokimyasal özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Genotipler arasında fiziksel özellikler bakımından büyük varyasyon saptanmamıştır. Kemerli genotipi (221.99 g) en yüksek meyve ağırlığına sahipken, Alesor ve Kaçinreş iri meyve boylarıyla sofralık tüketime en uygun çeşitler olarak öne çıkmıştır. Depolanma ve taşınma açısından önemli olan sertlik değerlerinde Şiringe (11.50 kg/cm-2) en yüksek, Blizeri (5.20 kg/cm-2) ise en düşük değeri göstermiştir. Renk analizlerinde Alesor (87.52) beyaza, Blizeri (16.62) ise siyaha en yakın tonları sergilemiştir. Ayrıca Kaçinreş yeşil, Kemerli ise kırmızı renk yoğunluğuyla dikkat çekmektedir. Fitokimyasal analizlere bakıldığında Reri (107.7 g L-1) ve Havini (101.5 g L-1) genotipleri en yüksek toplam şeker ve fruktoz içeriğine sahip bulunmuştur. Özellikle Reri, yüksek sorbitol içeriğiyle diyabet veya özel diyet gıdaları için potansiyel bir adaydır. Meyve suyu analizlerinde Alesor ve Havini en güçlü antioksidan kapasiteye ve en zengin flavonoid içeriğine sahip genotipler olarak belirlenmiştir. Reri ise kataşin ve gallik asit gibi bileşenler bakımından en dengeli fenolik profili sergilemiştir. SÇKM miktarı Havini genotiplerinde en yüksek (%19.78) seviyede ölçülmüştür. Duyusal analizler değerlendirildiğinde ise Alesor, Havini ve Kaçinreş hem görünüş hem de lezzet açısından en yüksek puanları almıştır ve bu durum meyve iriliği ile duyusal memnuniyet arasında güçlü bir bağ olduğunu kanıtlamıştır. Sonuç olarak, bölgedeki yerel armutların genetik açıdan zengin bir miras sunduğunu ortaya koymuştur. Çalışma sonucunda, sofralık üretim için Alesor ve Kaçinreş, ticari amaç için Reri genotipinin öncelikli olarak değerlendirilmelidir. Ayrıca çalışma yerel armut genotiplerinin korunması ve ekonomik potansiyellerinin belirlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to determine the pomological and phytochemical characteristics of eight local pear genotypes (Alesor, Blizeri, Kemerli, Havini, Kaçinreş, Kenya Pır, Reri, and Şiringe) that grow naturally in the Şırnak region and are widely preferred by the local population. Considerable variation was observed among genotypes in terms of physical characteristics. The Kemerli genotype exhibited the highest fruit weight (221.99 g), while Alesor and Kaçinreş stood out as the most suitable genotypes for fresh consumption due to their large fruit size. In terms of fruit firmness, which is a critical parameter for storage and transportation, Şiringe showed the highest value (11.50 kg cm⁻²), whereas Blizeri exhibited the lowest (5.20 kg cm⁻²). Color analyses revealed that Alesor had fruit skin color closest to white, while Blizeri was closest to black. Additionally, Kaçinreş was characterized by a green color intensity, whereas Kemerli showed a pronounced red coloration. Regarding phytochemical properties, Reri (107.7 g L⁻¹) and Havini (101.5 g L⁻¹) genotypes had the highest total sugar and fructose contents. Notably, Reri, with its high sorbitol content, emerged as a potential candidate for diabetic or special-diet food products. In fruit juice analyses, Alesor and Havini exhibited the strongest antioxidant capacity and the richest flavonoid content, while Reri displayed the most balanced phenolic profile, particularly in terms of catechin and gallic acid components. The highest total soluble solids (TSS) content was recorded in the Havini genotype (19.78%). Sensory evaluation results indicated that Alesor, Havini, and Kaçinreş received the highest scores in terms of appearance and flavor, demonstrating a strong relationship between fruit size and sensory acceptance. In conclusion, the results reveal that local pear genotypes in the Şırnak region represent a genetically rich heritage. Based on the findings, Alesor and Kaçinreş are recommended for fresh consumption, while Reri should be prioritized for commercial purposes. This study is of great importance for the conservation of local pear genotypes and for determining their economic potential.
Benzer Tezler
- Organik, düşük gübre girdili ve konvansiyonel koşullarda makarnalık buğday (Triticum durum L.) genotiplerinin morfolojik, fizyolojik ve moleküler karakterizasyonu
Morphological, physiological and molecular characterization of durum wheat (Triticum durum L.) genotypes under organic, low fertilizer input and conventional conditions
REMZİ ÖZKAN
Doktora
Türkçe
2021
ZiraatDicle ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CUMA AKINCI
DOÇ. DR. BEHCET İNAL
- GAP koşullarında yetiştirilen bazı atdişi mısır (Zea mays indentata Sturt.) çeşitlerinin tane verimi ve verim özelliklerinin belirlenmesi
Determination of yield potantials of different some dent corn (Zea mays indentata Sturt.) cultivars under GAP condition
MEHMET EMİN TURAN
- Güneydoğu Anadolu bölgesinde yetiştirilen Zivzik ve Görümlü narlarının fizikokimyasal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of physicochemical properties of pomegranates grown in Zivzik and Gorumlu regions of Southeast Anatolia
GÜLŞAH İZOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Gıda MühendisliğiHarran ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET KARAASLAN
- Güneydoğu Anadolu bölgesinde yetiştirilen hicaznar ve zivzik nar çeşitlerinin derim sonrası muhafazasının karşılaştırılması
The comparison of postharvest storage of hicaznar and zivzik pomegranate growed in the Southeastern Anatolia region
EBUBEKİR ÇAĞLIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ZiraatÇukurova ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMÜR DÜNDAR
- Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yetiştirilen zivzik ve görümlü narlarının fizikokimyasal özelliklerinin belirlenmesi
Determination of physicochemical properties of pomegranates grown in Zivzik and Görümlü regions of Southeast Anatolia
GÜLŞAH ZENGER
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Gıda MühendisliğiHarran ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET KARAASLAN