Türk pop müziğinde kültürel hafıza aktarımı: Sezen Aksu şarkıları üzerine bir araştırma
The transmission of cultural memory in Turkish pop music: A study on Sezen Aksu's songs
- Tez No: 999262
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET BİREKUL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Müzik, Sociology, Music
- Anahtar Kelimeler: Kültürel Hafıza, Türk pop müziği, Klasik Türk müziği, Sezen Aksu, Klasik müzik, Kültür sosyolojisi, Müzik sosyolojisi, Pop müzik, Popüler müzik, Sanat sosyolojisi, Türk müziği, Cultural Memory, Turkish Pop Music, Classical Turkish Music, Sezen Aksu, Classical music, Cultural sociology, Music sociology, Populer music, Sociology of art, Turkish music
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, modern ve popüler bir müzik türü olan Türk pop müziğinde, kültürel hafızanın aktarıldığı alanları incelemektedir. Bu bağlamda; toplum, kültür, popüler kültür ve kültürel hafıza kavramları çerçevesinde müziğin kapsamı ve etkisi sosyo-kültürel açıdan irdelenmiştir. Türk pop müziği şarkılarının melodik yapısının oluşumunda etkin olan kültürel hafızaya dair yapılar, seçilen Sezen Aksu şarkılarının melodik yapısı içerisinde analiz edilerek ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Sezen Aksu'nun yaklaşık elli yıllık sanat hayatı, onar yıllık periyotlara bölünerek, her bir on yıl için bestesi Sezen Aksu'ya ait olan, en çok dinlenen ikişer şarkısı ve diğer bestecilere ait en çok dinlenen birer şarkısı olmak üzere, toplam on beş adet şarkı belirlenmiştir. Analizler, Sezen Aksu'nun kariyer başlangıcından itibaren, Türk pop müziğine yansıyan dönüşümleri içeren üç ana dönem etrafında değerlendirilmiştir (1975-1983, 1983-2004, 2004'ten günümüze). Bunlara ek olarak, seçilen şarkılar içinden üçü üzerinde, Jan Assmann'ın“metin içi”analiz yöntemi model alınarak kısa süreli hafıza analizi de yapılmıştır. Bu doğrultuda, müziğin hafızaya dair boyutları ortaya konulmuş ve popüler bir müzik türü olan Türk pop müziğinin oluşumunda, kolektif geçmişin izlerinin kültürel hafıza aktarımı bağlamında yansımaları ortaya çıkarılmıştır. Belirlenen şarkılar üzerinde yapılan genel analizde, Klasik Türk müziğinin makamsal özelliklerinin, söz konusu şarkıların melodik yapısındaki yansımaları ortaya çıkarılmıştır. Yapılan analizlerde,“Buselik”,“Kürdi”ve“Acemkürdi”makamlarını oluşturan müzik yapıları tespit edilmiştir. Yapılan kısa süreli hafıza analizinde ise, müziğin deneyimi esnasında ortaya çıkarak bu hafıza türünü oluşturan tekrarlı yapılardan bazılarının, makamsal motifler olarak ortaya çıkması, bu iki hafıza türünün kesişim alanlarını göstermiştir. Sonuç olarak; seçilen Sezen Aksu şarkılarında, kültürel hafıza kodlarının, Klasik Türk müziği makamları aracılığıyla aktarıldığı ve bu bağlamda kültürel ve sosyolojik bir devamlılığın var olduğunun tespiti ifade edilebilir.
Özet (Çeviri)
This study examines the domains through which cultural memory is transmitted in Turkish pop music, a modern and popular music genre. Within this framework, the scope and impact of music are analysed from a socio-cultural perspective in relation to the concepts of society, culture, popular culture, and cultural memory. The structures pertaining to cultural memory that are effective in shaping the melodic construction of Turkish pop songs are explored through an analysis of the melodic structures of selected songs by Sezen Aksu. Sezen Aksu's approximately fifty-year artistic career is divided into ten-year periods, and for each decade, a total of fifteen songs have been selected: two of the most-listened songs composed by Sezen Aksu herself and one of the most-listened songs composed by other composers. The analyses are evaluated within the framework of three main periods reflecting the transformations in Turkish pop music since the beginning of Sezen Aksu's career (1975–1983, 1983–2004, and 2004 to the present). In addition, a short-term memory analysis is conducted on three of the selected songs, modelled on Jan Assmann's“intra-textual”analysis method. In this context, the memory-related dimensions of music are revealed, and the reflections of traces of the collective past in the formation of Turkish pop music, as a popular music genre, are identified within the framework of cultural memory transmission. The general analysis conducted on the selected songs demonstrates the reflections of the modal characteristics of Classical Turkish music in their melodic structures. The analyses identify musical structures corresponding to the modes (makam) Buselik, Kürdi, and Acemkürdi. In the short-term memory analysis, certain repetitive structures that emerge during the experience of music and constitute this type of memory are observed to appear as modal motifs, indicating the intersection of these two types of memory. In conclusion, it can be stated that in the selected songs of Sezen Aksu, cultural memory codes are transmitted through the codes of Classical Turkish music, and that within this framework, a cultural and sociological continuity can be identified.
Benzer Tezler
- Siyasal iletişimde şarkı kullanımı: 2019 yerel seçimlerinde AK Parti örneği
The use of songs in political communication: The case of AK Parti in 2019 local elections
HAKAN SİPAHİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İletişim BilimleriGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLSÜN GÜVENLİ
- Worlds and worldings in Turkish psychedelia: Navigating belonging and contradictions
Türk saykodeliyasında dünyalar ve dünyalaştırmalar: Aidiyet ve çelişkiler arasında yol almak
SETENAY GÜLTEKİN
Doktora
İngilizce
2025
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMİNE ŞİRİN ÖZGÜN TANIR
DR. ROBERT OLIVER BEAHRS
- Türk pop müziğinde kültürel hafızanın evrimi
The evulation of cultural memory in Turkish pop music
SERKAN KARAASLAN
Doktora
Türkçe
2026
MüzikHacettepe ÜniversitesiGeleneksel Türk Müzikleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA GÜLAY MİRZAOĞLU SIVACI
- Türk pop müziğinde deyim ve atasözü kullanımına yönelik bir değerlendirme
An evaluation of the usage of idioms and proverbs in turkish pop music
GÖZDE ÖN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
MüzikÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FUNDA ÖRGE YAŞAR