The effect of spiritual leadership on employee ambidexterity and the mediating role of cognitive flexibility
Ruhsal liderliğin çalışan çevikliği üzerindeki etkisi ve bilişsel esnekliğin aracılık rolü
- Tez No: 999315
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BİROL BAYSAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel esneklik, Ruhsal liderlik, Çift yeteneklilik, Cognitive flexibility, Spiritual leadership, Ambidexterity
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Gelişim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türk imalat sektöründe ruhsal liderliğin bireysel çift yönlülük üzerindeki etkisini ve bilişsel esnekliğin bu ilişkideki aracılık rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Bireysel çift yönlülük (BÇY), yani keşfetme ve kullanma davranışlarını dengeleme yeteneği, küresel rekabetin artmasıyla birlikte yenilikçiliğin ve operasyonel verimliliğin sürdürülebilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Özgeci sevgi, umut/inanç ve vizyon, bu tür davranışların önemli bir motivatörü olarak öne sürülen ruhsal liderliğin (RL) temel bileşenleridir. Birden fazla çözümün farkında olma, uyum sağlama istekliliği ve belirsizlikle başa çıkma öz yeterliliğini kapsayan bilişsel esneklik (BE), ruhsal liderlik ile bireysel çift yönlülük arasındaki ilişkiyi açıklayabilecek olası bir psikolojik aracı değişken olarak ele alınmıştır. Veriler, Türkiye'nin Çorlu ilçesinde faaliyet gösteren 32 farklı işletmede çalışan 207 katılımcıdan toplanmış ve önerilen ilişkiler SmartPLS 4.0 yazılımı kullanılarak yapısal eşitlik modellemesi (SEM) ile test edilmiştir. Ölçüm modelinin geçerlilik ve güvenilirlik sonuçları yeterli bulunmuştur. Yapısal model sonuçlarına göre, umut ve inanç boyutlarının bilişsel esneklik üzerindeki etkileri görece zayıfken, özellikle vizyon ve özgeci sevginin daha güçlü etkiler yarattığı görülmüştür. Buna ek olarak, bilişsel esnekliğin hem keşfetme hem de kullanma davranışlarını anlamlı biçimde etkilediği ve bu ilişkide aracılık rolü üstlendiği tespit edilmiştir. Bazı dolaylı etkiler sınırlı olsa da, aracılık analizleri bilişsel esnekliğin ruhsal liderlik ile bireysel çift yönlülük arasındaki ilişkiyi kısmen açıkladığını göstermektedir. Genel olarak bulgular, ruhsal liderliğin bireysel çift yönlülüğü hem doğrudan hem de bilişsel esneklik aracılığıyla dolaylı olarak etkilediğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, liderliğin bireysel düzeyde çift yönlü davranışlar üzerindeki etkisini ele alarak literatüre katkı sağlamakta ve imalat işletmelerinin esneklik ve yaratıcılığı artırmasına yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the effect of spiritual leadership on employee ambidexterity and the mediating role of cognitive flexibility within the Turkish manufacturing sector. Employee ambidexterity (EA), or the ability to balance exploration and exploitation, is crucial for maintaining innovation and operational efficiency as global competition grows. Altruistic love, hope/faith, and vision are the components of Spiritual Leadership (SL), is suggested as a major motivator of such behaviors. Cognitive Flexibility (CF), which includes awareness of multiple solutions, willingness to adapt, and self-efficacy in managing uncertainty, is assessed as a possible psychological mediator connecting SL to EA. SmartPLS 4.0 was utilized to test the suggested relationships using structural equation modeling (SEM) after data was gathered from 207 employees working in 32 different companies in the Çorlu district of Turkey. The validity and reliability of the measurement model were satisfactory. According to the structural model results, hope and faith have weaker effects on CF than SL, especially vision and altruistic love. In turn, CF significantly influences both exploration and exploitation behaviors, confirming its mediating role. Despite a number of negligible indirect effects, mediation analysis shows that CF partially mediates the relationship between SL and EA. Overall, the results show that SL influences EA both directly and indirectly through CF, emphasizing the significance of vision-driven leadership and cognitive processes in promoting ambidextrous employee behavior. Discussing leadership affects ambidexterity at the individual level; this study adds to the body of literature and provides insights for manufacturing companies looking to improve flexibility and creativity.
Benzer Tezler
- Otantik liderlik tarzının uzaktan çalışma sürecinde çalışanın ruhsal iyi oluş (Well being) haline etkisi
The effect of authentic leadership style on the employee's well being in the remote working process
AHMET ŞAHİN AKBULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Kültür ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLAL ÇANKIR
- Liderliğin karanlık yüzü, toksik liderlik davranışının çalışanlar üzerine etkisi
Dark side of leadership, the effect of toxic leadership behavior on employees
CİHAN KARA
- Okul yöneticilerinin ruhsal liderlik özelliklerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi: Mersin örneği
Some of the features of variables examining in terms of the spiritual leadership of school administrators: Example of Mersi̇n
UĞURCAN TOGAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimZirve ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATİH TÖREMEN
- Okul yöneticilerinin kurumsal aidiyeti ve işyeri ruhsallığı ile iş motivasyonu arasındaki ilişki: Örgütsel sinerjinin aracılık rolü
The relationship between school principals' organizational belonging, workplace spirituality and work motivation: The mediating role of organizational synergy
NEŞE BASIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimHarran ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAMAZAN ATASOY
- Spor örgütü çalışanlarının spiritüel liderlik davranışlarının örgütsel tükenmişlik üzerindeki etkisi
The effect of spiritual leadership behaviors of sport organization employees on organizational burnout
ZEYNEP TURHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SporBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiSpor Yöneticiliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLŞAD ÇOKNAZ