Tip 2 diyabetli bireylerde sağlığı geliştirme modeline dayalı web tabanlı ve yüz yüze eğitimin ayak bakım davranışına etkisi
The effect of web-based and face-to-face education based on the health promotion model on foot care behavior in individuals with Type 2 diabetes
- Tez No: 999337
- Danışmanlar: PROF. DR. SIDIKA OĞUZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, İç Hastalıkları, Nursing, Internal diseases
- Anahtar Kelimeler: Diyabetik ayak, sağlığı geliştirme modeli, hasta eğitimi, öz bakım, öz etkililik, Diabetic foot, health promotion model, patient education, self-care, self-efficacy
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Araştırma tip 2 diyabetli bireylerde sağlığı geliştirme modeline dayalı web tabanlı ve yüz yüze eğitimin diyabetik ayak bilgisi, ayak bakım davranışı ve öz etkililik üzerine etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü olarak yapıldı. Gereç ve Yöntem: Araştırma, İstanbul'da bir Şehir Hastanesinin Diyabet Eğitim Biriminde Mart 2024 – Şubat 2025 tarihleri arasında yürütüldü. Araştırmanın evrenini 259, örneklemini ise 135 hasta (Deney 1: n=45, Deney 2: n=45 ve Kontrol: n=45) oluşturdu. Deney 1 grubuna web tabanlı, deney 2 grubuna ise yüz yüze sağlığı geliştirme modeline dayalı diyabetik ayak eğitimi verildi. Eğitim sonrası birinci ayda son test ve üçüncü ayda izleme ölçümü yapıldı. Veri toplama aracı olarak“Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu”,“Diyabetik Ayak Bilgi Ölçeği”,“Ayak Bakımı Davranış Ölçeği”ve“Diyabetik Ayak Bakımı Öz Etkililik Ölçeği”kullanıldı. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra, Ki-Kare testi, Fisher's Exact test, Kruskal Wallis H testi, Wilcoxon işaretli sıralar testi ve Friedman test kullanıldı. Bulgular: Sağlığı Geliştirme Modeli'ne dayalı web tabanlı ve yüz yüze diyabetik ayak bakımı eğitimine katılan her iki deney grubundaki bireylerin eğitim sonrası; Diyabetik Ayak Bilgi Ölçeği toplam puan ortalamasında, Ayak Bakım Davranışı Ölçeği toplam puan ortalamasında ve Diyabetik Ayak Bakımı Özetkililik Ölçeği toplam puan ortalamasında artış olduğu belirlendi (p<,05). Ayak bakım davranışı ve öz etkliliğin sürdürülmesinde web tabanlı eğitimin yüz yüze eğitime göre daha etkili olduğu görüldü. Sonuç: Sağlığı Geliştirme Modeli temel alınarak geliştirilen web tabanlı ve yüz yüze diyabetik ayak eğitimleri, diyabetli bireylerin diyabetik ayak bilgi düzeyleri, ayak bakımına yönelik davranışları ve öz etkililik algılarında olumlu yönde bir değişikliğe neden oldu. Elde edilen bulgular, yüz yüze eğitimlerin dışında web tabanlı eğitimin kullanılabilecek güvenli ve etkili bir yöntem olduğunu göstermektedir. Çalışma sonuçları, modele dayalı yapılandırılmış eğitimin diyabetik ayak yönetiminde bilgi, davranış ve öz etkililik boyutlarını desteklemeye katkı sunduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: The study was conducted as a randomized controlled trial to determine the effect of web-based and face-to-face education, grounded in the Health Promotion Model, on diabetic foot knowledge, foot care behaviors, and self-efficacy among individuals with type 2 diabetes. Materials and Methods: The study was conducted between March 2024 and February 2025 in the Diabetes Education Unit of a City Hospital in Istanbul. The study population consisted of 259 individuals, and the sample included 135 patients (Intervention 1: n = 45, Intervention 2: n = 45, and Control: n = 45). The Intervention 1 group received web-based diabetic foot education based on the Health Promotion Model, whereas the Intervention 2 group received face-to-face education grounded in the same model. A post-test was administered at the first month following the educational intervention, and a follow-up assessment was conducted at the third month. Data were collected using the 'Patient Descriptive Information Form,' the 'Diabetic Foot Knowledge Scale,' the 'Foot Care Behavior Scale,' and the 'Diabetic Foot Care Self-Efficacy Scale.' In addition to descriptive statistics, Chi-Square test, Fisher's Exact test, Kruskal–Wallis H test, Wilcoxon Signed-Rank test, and Friedman test were employed for data analysis. Results: In both intervention groups that received web-based and face-to-face diabetic foot care education grounded in the Health Promotion Model, a statistically significant increase was observed in the mean total scores of the Diabetic Foot Knowledge Scale, the Foot Care Behavior Scale, and the Diabetic Foot Care Self-Efficacy Scale following the education (p < .05). Web-based education was found to be more effective than face-to-face education in maintaining foot care behaviors and self-efficacy over time. Conclusion: The web-based and face-to-face diabetic foot education programs developed on the basis of the Health Promotion Model led to favorable improvements in diabetic foot knowledge, foot care behaviors, and self-efficacy perceptions among individuals with diabetes. The findings indicate that, in addition to face-to-face education, web-based education represents a safe and effective method that can be integrated into diabetic foot care training. The results of the study demonstrate that structured, model-based education contributes to strengthening the knowledge, behavioral, and self-efficacy dimensions of diabetic foot management.
Benzer Tezler
- Tip 2 diyabetli bireylere yönelik sağlığı geliştirme modeline dayalı sağlıklı beslenme ve fonksiyonel besinler eğitimin sağlıklı yaşam biçim davranışlarına ve diyabette öz etkililik üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of general functional food consumption education program based on a health promotion model for individuals with type 2 diabetes on healthy lifestyle behaviors and self-efficacy in diabetes: A randomized controlled study
ÖZNUR GÜNGÖR
Doktora
Türkçe
2025
Halk SağlığıNecmettin Erbakan ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ HİSAR
- Pender' in sağlığı geliştirme modeline göre yapılandırılmış motivasyonel görüşmenin tip 2 diabetes mellitus' da diyabet öz yönetim davranışları üzerine etkisi
The effect of motivational interviewing based on pender's health development model on diabetes self-management behaviors in TYPE 2 diabetes mellitus
ELANUR ULUDAĞ
Doktora
Türkçe
2020
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiHemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAĞFİRET KAŞIKÇI
- Tip 2 diyabet hastalarında sağlığı geliştirme modeline göre verilen eğitimin sağlık okuryazarlık düzeyine ve diyabet sağlığı geliştirme davranışına etkisi
The effect of education given according to the health promotion model on the health literacy level and diabetes health promotion behavior in Type 2 diabetes patients
TUĞÇE MERVE KALKANLI
- Tip 2 diyabetli bireylerde teori temelli fiziksel aktivite programının aktivite düzeyi, sosyal bilişsel süreçler ve metabolik-antropometrik parametreler üzerine etkisi
The effect of theory-based physical activity program on activity level, social cognitive processes and metabolic-anthropometric parameters in individuals with Type 2 diabetes
HÜLYA DEMİRBAŞ
Doktora
Türkçe
2024
Halk SağlığıEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ŞAFAK DAĞHAN
- Kahve tüketimi ve yaşam tarzının tip 2 diyabet regülasyonu ve tip 2 diyabet komlikasyonlarıyla ilişkisi
TYPE 2 diabetes regulation of coffee consumption and lifestyle and TYPE 2 diabetes relationship to complications
ŞULE ÇÖMLEKÇİOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
İç HastalıklarıSivas Cumhuriyet Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLHAN DUMAN