Tip 2 diyabetli bireylere yönelik sağlığı geliştirme modeline dayalı sağlıklı beslenme ve fonksiyonel besinler eğitimin sağlıklı yaşam biçim davranışlarına ve diyabette öz etkililik üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
The effect of general functional food consumption education program based on a health promotion model for individuals with type 2 diabetes on healthy lifestyle behaviors and self-efficacy in diabetes: A randomized controlled study
- Tez No: 1001517
- Danışmanlar: PROF. DR. FİLİZ HİSAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Halk Sağlığı, Hemşirelik, Public Health, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma, tip 2 diyabetli bireylere verilen Pender'in Sağlığı Geliştirme Modelinden yararlanılarak oluşturulan Sağlıklı Beslenme ve Fonksiyonel Besinler eğitiminin sağlıklı yaşam biçim davranışlarına ve diyabette öz etkililik üzerine etkisini belirlemek amacıyla ön test-son test paralel grup randomize kontrollü çalışma tasarımında yapılmıştır. Çalışma grubuna 35-65 yaş arası en az 6 aydır tip 2 diyabet tanısı olanlar bireyler dahil edilmiştir. Araştırmada %90 güç ile hesaplanan örnek büyüklüğü ile 82 tip 2 diyabetli birey üzerinden randomizasyon yapılmış olup 41'i girişim ve 41'i kontrol grubuna atanmıştır. Veriler başlangıçta; Kişisel Bilgi Formu, Beslenme Alışkanlıkları ve Fonksiyonel Besinler Genel Bilgiler Formu, Fonksiyonel Besinler Tüketim Formu, Diyabet Öz Etkililik ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları II Ölçeği uygulanmıştır. Girişimlerden sonra Fonksiyonel Besinler Tüketim Formu, Diyabet Öz Etkililik ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları II Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. On iki hafta boyunca girişim grubuna yapılan uygulamalar; grup eğitimi verilmesi, kitapçık dağıtılması, telefon yolu ile danışmanlık verilmesi ve telefon ile hatırlatıcı mesajlar gönderilmesidir. Kontrol grubu rutin uygulamalara devam etmiştir. Kontrol grubundan 12 hafta boyunca rutin aktivitelerine devam etmeleri beklenmiştir ve girişim uygulanmamıştır. Verilerin kodlanması ve istatistik yönünden körleme uygulanmıştır. Verilerin analizindeki-kare testleri, bağımsız örneklem t testi, bağımlı örneklem t testi, Man Whitney U test, Wilcoxon testi kullanılmıştır. Araştırma öncesi etik kurul, kurum, ölçek kullanım izni ve katılımcıların yazılı onamı alınmıştır. Bulgular, gruplar arası karşılaştırmada uygulanan hemşirelik girişimleri sonrası diyabette öz etkililik ve alt boyutlarının ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlar (SYBD-II) ölçeği ve alt boyutlarının toplam puanları arasında anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0,05). Eğitim sonrası girişim grubundaki tip 2 diyabetli bireylerin günlük beslenmelerinde kepekli ve çavdarlı ürünler, domates hariç diğer sebze ve meyveler olan yeşil yapraklı sebzeler, elma, nar, soğan, sarımsak, yaban mersini, zeytinyağı ve deniz ürünleri hariç keten tohumu, tarçın, çörek otu, probiyotiklerde artış gözlenmiştir. Ancak tam buğday ürünleri, baklagiller, sert kabuklu kuruyemişlerin tüketiminde azalma görülmüştür. Koruyucu sağlık hizmetlerinde tip 2 diyabetli bireylerde sağlığı geliştirmeye yönelik farkındalığın artırılması için model temelli eğitimlerin artırılması ve sağlıklı yaşam tarzı davranışlarıyla ilgili hatırlatıcıların ve tekrarların olduğu girişimlerin ve takip süresinin artırılması ve bu uzun süreli çalışmalarda metabolik parametreler ve biyokimyasal bulgularında takip edildiği daha çok çalışma yapılması önerilebilir.
Özet (Çeviri)
The research was conducted with a pre-test-post-test parallel group randomized controlled study design in order to determine the effects of Healthy Nutrition and Functional Foods education created by utilizing Pender's Health Promotion Model given to individuals with type 2 diabetes on healthy lifestyle behaviors and self-efficacy in diabetes. Individuals between the ages of 35-65 who had been diagnosed with type 2 diabetes for at least 6 months were included in the study group. Randomization was performed on 82 individuals with type 2 diabetes with a sample size calculated with 90% power in the study and 41 were assigned to the intervention group and 41 to the control group. Data were initially applied using the Personal Information Form, Nutritional Habits and Functional Foods General Information Form, Functional Foods Consumption Form, Diabetes Self-Efficacy and Healthy Lifestyle Behaviors II Scale. After the interventions, they were collected using the Functional Foods Consumption Form, Diabetes Self-Efficacy and Healthy Lifestyle Behaviors II Scale. The applications made to the intervention group for twelve weeks; providing group education, distributing booklets, providing counseling by phone and sending reminder messages by phone. The control group continued their routine practices. The control group was expected to continue their routine activities for 12 weeks and no intervention was applied. Data coding and statistical blinding was applied. Square tests, independent sample t test, dependent sample t test, Man Whitney U test, Wilcoxon test were used in the analysis of the data. Ethics committee, institution, scale use permission and written consent of the participants were obtained before the research. Findings, in the comparison between the groups, a significant difference was found between the total scores of self-efficacy in diabetes and its sub-dimensions and healthy lifestyle behaviors (SYBD-II) scale and its sub-dimensions after the nursing interventions applied (p<0.05). After the education, an increase was observed in the daily diets of individuals with type 2 diabetes in the intervention group in terms of bran and rye products, green leafy vegetables other than tomatoes, apple, pomegranate, onion, garlic, blueberry, olive oil and flaxseed, cinnamon, black cumin, probiotics except seafood. However, a decrease in the consumption of whole wheat products, legumes, and nuts has been observed. In order to increase awareness of improving health in individuals with type 2 diabetes in preventive health services, it may be recommended to increase model-based training, to increase interventions with reminders and repetitions about healthy lifestyle behaviors, and to increase the follow-up period, and to conduct more studies in which metabolic parameters and biochemical findings are followed in these long-term studies.
Benzer Tezler
- Pender' in sağlığı geliştirme modeline göre yapılandırılmış motivasyonel görüşmenin tip 2 diabetes mellitus' da diyabet öz yönetim davranışları üzerine etkisi
The effect of motivational interviewing based on pender's health development model on diabetes self-management behaviors in TYPE 2 diabetes mellitus
ELANUR ULUDAĞ
Doktora
Türkçe
2020
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiHemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MAĞFİRET KAŞIKÇI
- Tip 2 diyabetli bireylerde sağlığı geliştirme modeline dayalı web tabanlı ve yüz yüze eğitimin ayak bakım davranışına etkisi
The effect of web-based and face-to-face education based on the health promotion model on foot care behavior in individuals with Type 2 diabetes
AYSUN KÜRKÇÜ
- Tip 2 diyabetli hastalarda diyabet sağlık okuryazarlığı ve diyabet sağlığını geliştirme öz bakımı
Diabetes health literacy and diabetes health promoting self care in patients with Type 2 diabetes
SONGÜL MİRZANLI KURU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Halk SağlığıPamukkale ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASİYE KARTAL
- 15 yıl içinde prediyabetten diyabete geçiş oranları: Retrospektif kohort çalışması
The progression rate of prediabetes to Diabetes mellituswithin a 15 years: Retrospective cohort study
MERVE BAHADIROĞLU GÜDÜK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSivas Cumhuriyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SANEM NEMMEZİ KARACA
- Diyabet riski olan bireylerin sağlık okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi
Determining the health literacy levels of individuals at risk of diabetes
ADİFE AHSEN ÇETİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İç HastalıklarıDokuz Eylül ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DİLEK BÜYÜKKAYA BESEN