XVI. ve XVII. yüzyıl İstanbul camilerinde çini üzeri yazıları
Inscriptions on tiles in 16th and 17th century Istanbul mosques
- Tez No: 999416
- Danışmanlar: PROF. DR. SÜLEYMAN BERK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Hat sanatı, Türk hat sanatı, Türk çini sanatı, Türk-İslam sanatı, İslam sanatı, Turkish handwriting art, Turkish tile art, Turkish-Islamic art, Islamic art
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
XVI. ve XVII. yüzyıllarda Osmanlı sanatı, mîmarî, hat ve çini sanatlarının birbiriyle harmanlandığı eşsiz eserlerle dikkat çekmiştir. İstanbul'daki câmi mîmârîsinde yer alan çini üzeri yazılar, Osmanlı estetik anlayışını, hattatların sanattaki ustalığını ve yazının mekân içindeki işlevini yansıtan önemli unsurlar arasında yer almaktadır. Bu yazılar, mîmarî yapılarla uyum içinde tasarlanmış, görselliği kadar içerdiği anlamla da ibâdet mekânlarının rûhânî atmosferini desteklemiştir. Bu çalışma, İstanbul'un XVI. ve XVII. yüzyıl câmi mimarîsinde çini üzeri yazıların yerini, anlamını ve önemini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kitâbelerin istif düzeni, yazıların üslûp, içerik ve mesajları ile mekânda üstlendikleri işlev detaylıca analiz edilmiştir. Ele alınan eserler, mekânın mânevî ve sembolik anlamını güçlendiren bir unsur olarak incelenmiş ve bu yönleri ayrıntılı şekilde ele alınmıştır. Araştırma, çini üzeri yazıları çini sanatı bağlamından öte, hat sanatı ekseninde değerlendirmiş ve Osmanlı sanatında farklı disiplinlerin uyum içinde nasıl bir araya geldiğini ortaya koymayı hedeflemiştir. Sonuç olarak, bu çalışma, Osmanlı sanatının en zarif ve etkileyici örneklerinden biri olan çini kitâbelerin, câmi mîmârîsiyle nasıl bir estetik bütünlük oluşturduğunu ve bu yazılar aracılığıyla dönemin dînî, estetik ve kültürel değerlerinin bir arada nasıl yansıtıldığını göstermeyi amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
During the 16th and 17th centuries, Ottoman art gained prominence with its unique works blending architecture, calligraphy, and tile art. The inscriptions on tiles in the architectural design of Istanbul mosques are among the key elements reflecting the Ottoman aesthetic sensibility, the artistic mastery of calligraphers and the functional role of inscriptions within sacred spaces. These inscriptions were designed in harmony with the architectural structures, supporting the spiritual atmosphere of places of worship through their visual appeal and meaningful content. This study aims to reveal the place, significance and importance of inscriptions on tiles in 16th and 17th century mosque architecture in Istanbul. The composition arrangements of the inscriptions, their stylistic features, content, messages and functions within the space have been analyzed in detail. The selected works are examined as elements enhancing the spiritual and symbolic meaning of the space, with a focus on these aspects. The research evaluates tile inscriptions not merely within the context of tile art but also through the lens of calligraphy, aiming to demonstrate how different disciplines of Ottoman art were harmoniously integrated. In conclusion, this study seeks to illustrate how tile inscriptions, one of the most elegant and captivating examples of Ottoman art, created an aesthetic unity with mosque architecture and how these inscriptions reflected the religious, aesthetic and cultural values of the era.
Benzer Tezler
- Osmanlı Dönemi İstanbul camilerinde şadırvanlar
Sadirvan fountains in Istanbul mosques Ottoman Period
ŞERİFE TALİ
Doktora
Türkçe
2009
Sanat TarihiAtatürk ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMZA GÜNDOĞDU
- XVI.- XVII. yüzyıl Osmanlı kitap ciltleri (İstanbul ve Kahire örnekleri)
The bookbindings of the Ottoman Empire in the 16th-17th centuries (Examples from Istanbul and Cairo)
HEBA ABDELAZİEM MOHAMED ALİ ALBALSHA
Doktora
Türkçe
2025
Sanat TarihiErciyes ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SULTAN MURAT TOPÇU
- Osmanlı Devleti'nde evliliğin karşılıklı anlaşma ile sona erdirilmesi: Muhala'a (XVI. ve XVII. yüzyıl İstanbul Kadı Sicili kayıtlarına göre)
Termination of marriage in the Ottoman Empire by mutual agreement: Muhala'a (According to XVI. and XVII. century Istanbul Kadi Registers)
HÜSEYİN ÖMER ADAGİDELİ
- Şer'iyye sicillerine göre XVI. ve XVII. yüzyılda İstanbul'da müskirât kullanımı
According to the shar'iyya records the use of muskirat in İstanbul in the 16. and 17. centuri̇es
MÜNİFE OBUZ