Temel eğitim döneminde çocuğu olan ebeveynlerin sahip oldukları tutumların dijital mahremiyet ve dijital ebeveynlikle ilişkisinin incelenmesi
An examination of the attitudes of parents with children in primary education and their relationship to digital privacy and digital parenting
- Tez No: 999451
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ASİYE PARLAK RAKAP
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bartın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijital teknolojinin hayatımıza girmesiyle beraber kullanımı zaman içerisinde yüksek bir ivmeyle artmış, sosyal medya uygulamaları ile günlük kullanımı en üst sınıra ulaşmıştır. Çeşitli amaçlarla kullanılan dijital teknoloji ve sosyal medya uygulamaları ebeveynler için önemli bir platforma dönüşmüştür. Ebeveynlikte ortak noktaların paylaşımı ebeveynliği dijital boyuta taşımış, bunun yanında ebeveynlerin sadece kendileri üzerinden değil çocukları üzerinden de paylaşımlar yapması bazı tehlike çanlarını da beraberinde getirmiştir. Bununla birlikte, bu tür paylaşımlar dijital mahremiyet olgusunun ortaya çıkmasına yol açmıştır. Ebeveynlerin mevcut rollerine ek olarak dijital ebeveynlik rolünü fark etmesi ve bu yönde bilinçlenmesi dijital ortamlarda suistimalin önlenmesinde önemli görülmektedir. Buradan hareketle bu araştırma ebeveynlerin sahip oldukları tutumlar, dijital mahremiyet ve dijital ebeveynlik değişkenlerinin birbiriyle olan ilişkilerini ortaya koyma amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın amacı, dijital ebeveynlik, dijital mahremiyet ve anne baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın yöntemi nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel taramadır. Araştırmanın evrenini Bartın il merkezinde yaşayan ve çocuğu okul öncesi veya ilkokula devam eden ebeveynler, örneklemini ise ulaşılan ve çalışmaya gönüllü katılan 226 ebeveyn (anne-baba) oluşturmaktadır. Araştırmada amaçlı örnekleme türlerinden uygun/kolay ulaşılabilir örnekleme kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Yaman ve arkadaşları (2019) tarafından geliştirilmiş“Dijital Ebeveynlik Öz Yeterlilik Ölçeği”, Korkmaz ve arkadaşları (2021) tarafından geliştirilmiş“Çevrimiçi Mahremiyet Farkındalık Ölçeği”ve Özyürek (2018)“Anne Baba Tutum Ölçeği”yazarlardan izin alınarak kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS Paket Programı kullanılmış olup farklı değişkenler açısından ilişkiye bakılmıştır. Veriler normallik varsayımını karşıladığı için betimsel analizde t-testi ve ANOVA, ilişkiye bakılırken Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır. Dijital ebeveynlik öz yeterliği, dijital mahremiyet farkındalığı ve anne baba tutumları arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla IBM SPSS Statistics 24 Programında Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Ana araştırma sorusu kapsamında, dijital ebeveynlik öz yeterliği, dijital mahremiyet farkındalığı ve anne baba tutumlarının birbirleriyle ilişkili olduğu sonucu çıkmıştır. Dijital ebeveynlik öz yeterliği ile demografik değişkenler arasında anlamlı ilişkiye rastlanmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Dijital mahremiyet farkındalığı ile demografik değişkenler arasındaki ilişkiye bakıldığında anlamlı bir ilişki görülmemiştir. Her iki dönemin anne baba tutumlarının demografik değişkenlere ilişkisi değerlendirildiğinde, okul öncesi dönemde internet kullanım yılı ile anne baba tutumları arasında anlamlı ilişki; ilkokulda ebeveynin cinsiyeti ve yaşı ile anne baba tutumları arasında sınırlı düzeyde anlamlı ilişki görüldüğü sonucuna varılmıştır. Bulgular genel anlamda literatürle uyumlu olup farklılaşan yönleri bulunmaktadır. Gelecek araştırmalarda derinlemesine inceleme fırsatı sunan nitel çalışmalar yapılması ve ebeveynlerin dijital yeterliliklerinin artırılmasına yönelik çalışmalar yapılması önerilmektedir. Araştırmanın amacı, dijital ebeveynlik, dijital mahremiyet ve anne baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın yöntemi nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel taramadır. Araştırmanın evrenini Bartın il merkezinde yaşayan ve çocuğu okul öncesi veya ilkokula devam eden ebeveynler, örneklemini ise ulaşılan ve çalışmaya gönüllü katılan 226 ebeveyn (anne-baba) oluşturmaktadır. Araştırmada amaçlı örnekleme türlerinden uygun/kolay ulaşılabilir örnekleme kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Yaman ve arkadaşları (2019) tarafından geliştirilmiş“Dijital Ebeveynlik Öz Yeterlilik Ölçeği”, Korkmaz ve arkadaşları (2021) tarafından geliştirilmiş“Çevrimiçi Mahremiyet Farkındalık Ölçeği”ve Özyürek (2018)“Anne Baba Tutum Ölçeği”yazarlardan izin alınarak kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS Paket Programı kullanılmış olup farklı değişkenler açısından ilişkiye bakılmıştır. Veriler normallik varsayımını karşıladığı için betimsel analizde t-testi ve ANOVA, ilişkiye bakılırken Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır. Dijital ebeveynlik öz yeterliği, dijital mahremiyet farkındalığı ve anne baba tutumları arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla IBM SPSS Statistics 24 Programında Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Ana araştırma sorusu kapsamında, dijital ebeveynlik öz yeterliği, dijital mahremiyet farkındalığı ve anne baba tutumlarının birbirleriyle ilişkili olduğu sonucu çıkmıştır. Dijital ebeveynlik öz yeterliği ile demografik değişkenler arasında anlamlı ilişkiye rastlanmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Dijital mahremiyet farkındalığı ile demografik değişkenler arasındaki ilişkiye bakıldığında anlamlı bir ilişki görülmemiştir. Her iki dönemin anne baba tutumlarının demografik değişkenlere ilişkisi değerlendirildiğinde, okul öncesi dönemde internet kullanım yılı ile anne baba tutumları arasında anlamlı ilişki; ilkokulda ebeveynin cinsiyeti ve yaşı ile anne baba tutumları arasında sınırlı düzeyde anlamlı ilişki görüldüğü sonucuna varılmıştır. Bulgular genel anlamda literatürle uyumlu olup farklılaşan yönleri bulunmaktadır. Gelecek araştırmalarda derinlemesine inceleme fırsatı sunan nitel çalışmalar yapılması ve ebeveynlerin dijital yeterliliklerinin artırılmasına yönelik çalışmalar yapılması önerilmektedir. Araştırmanın amacı, dijital ebeveynlik, dijital mahremiyet ve anne baba tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda araştırmanın yöntemi nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel taramadır. Araştırmanın evrenini Bartın il merkezinde yaşayan ve çocuğu okul öncesi veya ilkokula devam eden ebeveynler, örneklemini ise ulaşılan ve çalışmaya gönüllü katılan 226 ebeveyn (anne-baba) oluşturmaktadır. Araştırmada amaçlı örnekleme türlerinden uygun/kolay ulaşılabilir örnekleme kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Yaman ve arkadaşları (2019) tarafından geliştirilmiş“Dijital Ebeveynlik Öz Yeterlilik Ölçeği”, Korkmaz ve arkadaşları (2021) tarafından geliştirilmiş“Çevrimiçi Mahremiyet Farkındalık Ölçeği”ve Özyürek (2018)“Anne Baba Tutum Ölçeği”yazarlardan izin alınarak kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS Paket Programı kullanılmış olup farklı değişkenler açısından ilişkiye bakılmıştır. Veriler normallik varsayımını karşıladığı için betimsel analizde t-testi ve ANOVA, ilişkiye bakılırken Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır. Dijital ebeveynlik öz yeterliği, dijital mahremiyet farkındalığı ve anne baba tutumları arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla IBM SPSS Statistics 24 Programında Pearson korelasyon analizi yapılmıştır. Ana araştırma sorusu kapsamında, dijital ebeveynlik öz yeterliği, dijital mahremiyet farkındalığı ve anne baba tutumlarının birbirleriyle ilişkili olduğu sonucu çıkmıştır. Dijital ebeveynlik öz yeterliği ile demografik değişkenler arasında anlamlı ilişkiye rastlanmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Dijital mahremiyet farkındalığı ile demografik değişkenler arasındaki ilişkiye bakıldığında anlamlı bir ilişki görülmemiştir. Her iki dönemin anne baba tutumlarının demografik değişkenlere ilişkisi değerlendirildiğinde, okul öncesi dönemde internet kullanım yılı ile anne baba tutumları arasında anlamlı ilişki; ilkokulda ebeveynin cinsiyeti ve yaşı ile anne baba tutumları arasında sınırlı düzeyde anlamlı ilişki görüldüğü sonucuna varılmıştır. Bulgular genel anlamda literatürle uyumlu olup farklılaşan yönleri bulunmaktadır. Gelecek araştırmalarda derinlemesine inceleme fırsatı sunan nitel çalışmalar yapılması ve ebeveynlerin dijital yeterliliklerinin artırılmasına yönelik çalışmalar yapılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
With the advent of digital technology into our lives, its use has increased rapidly over time, reaching its peak with social media applications. Digital technology and social media applications, used for various purposes, have become an important platform for parents. The sharing of common points in parenting has taken parenting into the digital realm, but it has also brought with it some warning signs, as parents share not only about themselves but also about their children. However, such sharing has led to the emergence of the concept of digital privacy. It is considered important for parents to recognize their digital parenting role in addition to their existing roles and to become aware of this in order to prevent abuse in digital environments. Based on this, this study was conducted with the aim of revealing the relationships between parents' attitudes, digital privacy, and digital parenting variables. The objective of the study is to examine the relationship between digital parenting, digital privacy, and parental attitudes. In line with this objective, the research method is a relational scanning, one of the quantitative research methods. The population of the study consists of parents living in the Bartın city center whose children attend preschool or elementary school, and the sample consists of 226 parents (mothers and fathers) who were reached and voluntarily participated in the study. Convenience sampling, one of the types of purposive sampling, was used in the study. In the study, the“Digital Parenting Self-Efficacy Scale”developed by Yaman and colleagues (2019), the“Online Privacy Awareness Scale”developed by Korkmaz and colleagues (2021), and the“Parental Attitude Scale”(2018) by Özyürek (2018)“Parent Attitude Scale”were used with permission from the authors. The SPSS Package Program was used to analyze the data, and the relationship was examined in terms of different variables. Since the data met the normality assumption, t-tests and ANOVA were used in the descriptive analysis, and Pearson Correlation analysis was used to examine the relationship. Pearson correlation analysis was performed in IBM SPSS Statistics 24 Program to examine the relationships between digital parenting self-efficacy, digital privacy awareness, and parental attitudes. Within the scope of the main research question, it was concluded that digital parenting self-efficacy, digital privacy awareness, and parental attitudes are interrelated. No significant relationship was found between digital parenting self-efficacy and demographic variables. No significant relationship was found between digital privacy awareness and demographic variables. When evaluating the relationship between parental attitudes in both periods and demographic variables, it was concluded that there was a significant relationship between the number of years of internet use and parental attitudes in the preschool period; and a limited significant relationship between the parent's gender and age and parental attitudes in elementary school. The findings are generally consistent with the literature, but there are some differences. It is recommended that qualitative studies be conducted in future research to provide opportunities for in-depth examination and that studies be conducted to increase parents' digital literacy.
Benzer Tezler
- Okul öncesi dönem çocuklarının cinsel eğitimiyle ilgili anne baba görüşlerinin incelenmesi
Examining the views of parents about sexual education of pre-school children
AYŞE ÇANKIRI
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. HAYDAR DURUKAN
- Erken çocukluk döneminde çocuğu olan ebeveynlerin medya ve teknolojiye yönelik tutumlarının medya aracılık rolleri ile ilişkisi
The relation between parental mediation roles and parental media and technology attitudes in early childhood
BÜŞRA VURAL ŞENEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜGE ŞEN
- Otizm Spektrum Bozukluğu tanılı çocuğa sahip ebeveynlerin otizm farkındalık düzeylerinin ve öz yeterliliklerinin incelenmesi
Examination of autism awareness levels and self-efficacy of parents of children diagnosis with autism spectrum disorder
SEDA KARAGÖL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Okan ÜniversitesiÇocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALEV ÜSTÜNDAĞ
- Erkek çocuklarının feminen kız çocuklarının maskülen davranışlarına karşı anne-baba yaklaşım stratejileri
The strategies of parental approach to the masculine behaviour of girls and feminine behaviour of boys
YÜKSEL KANTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimAkdeniz ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS PINAR
- Okul öncesi dönem çocuklarının bilgi işlemsel düşünme ve örüntü becerilerini yordayıcı faktörler
Factors predicting computational thinking and patterning skills in preschool children
YUSUF ARGIN
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HACER ELİF DAĞLIOĞLU