Otizm Spektrum Bozukluğu tanılı çocuğa sahip ebeveynlerin otizm farkındalık düzeylerinin ve öz yeterliliklerinin incelenmesi
Examination of autism awareness levels and self-efficacy of parents of children diagnosis with autism spectrum disorder
- Tez No: 978256
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALEV ÜSTÜNDAĞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Ebeveyn öz yeterliliği, Otizm spektrum bozukluğu, Parental self-efficacy, Autism spectrum disorder
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırma Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanılı çocuğa sahip ebeveynlerin otizm farkındalık düzeylerinin ve öz yeterliliklerinin incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Bu çalışma, nicel araştırma yöntemlerinden betimsel ve ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2024-2025 eğitim öğretim döneminde Bursa ili Yıldırım ilçesinde bulunan ve Bursa İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Özel Eğitim ve Rehabilitasyon merkezlerinde kayıtlı olan OSB tanılı çocuğa sahip gönüllü katılan 280 ebeveyn oluşturmaktadır. Veriler, Demografik Bilgi Formu, Otizm Farkındalık Ölçeği (OFÖ), Öz Yeterlilik Ölçeği (ÖYÖ) ile toplanmıştır. Araştırmanın verilerinin analizinde tanımlayıcı analizler, Bağımsız Gruplarda t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) testleri uygulanmıştır. Yapılan analiz sonucunda fark bulunması durumunda farkın hangi gruptan kaynaklandığını belirleyebilmek için Tukey Post Hoc Testi yapılmıştır. OSB tanılı çocuğa sahip ebeveynlerin hem OSB farkındalık düzeyleri ve öz yeterlilikleri arasında, hem de demografik değişkenlere göre aralarında bir ilişki olup olmadığını belirleyebilmek amacıyla da Nokta Çift Serili Korelasyon Analizi ve Pearson Korelasyon Analizi Testleri yapılmıştır. OSB tanılı çocuğa sahip ebeveynlerin OSB farkındalık düzeylerinin ebeveyn öz yeterliliklerini yordayıp yordamadığını belirleyebilmek amacıyla da regresyon analizi yapılmıştır. Araştırma sonucunda ebeveynlerin hem ebeveyn öz yeterliliklerinin hem de otizm farkındalıklarının yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Ayrıca ebeveynlerin ölçeğin“otizmde sınırlı ilgiler ve yineleyici davranışlar”,“otizmde sosyal etkileşim ve iletişim”,“otizmde arkadaş ilişkileri”,“otizmde müdahale sürecindeki temel unsurlar”ve“otizmin erken uyarı işaretleri”alt boyutlarında yüksek düzeyde;“otizmin sebepleri”ve“otizmde fiziksel özellikler”alt boyutlarında da orta düzeyde farkındalığa sahip oldukları görülmüştür. Ölçekler arası ilişki kapsamında yapılan analiz sonucuna göre de ebeveynlerin ebeveyn öz yeterlikleri ile otizm farkındalıkları arasında anlamlı, olumlu ve orta düzeyde bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Analiz sonucuna göre ebeveynlerin otizm farkındalıkları ebeveyn öz yeterliklerinin %19,3'ünü açıklamaktadır ve ebeveynlerin otizm farkındalıkları arttıkça ebeveyn öz yeterliklerinde de %43,9 oranında bir artış söz konusudur.
Özet (Çeviri)
The research was conducted to examine the autism awareness levels and self-efficacy of parents of children with Autism Spectrum Disorder (ASD). The study employed a descriptive and relational screening model from quantitative research methods. The research sample consisted of 280 parents of children with ASD who were registered with Special Education and Rehabilitation Centres affiliated with the Bursa Provincial Directorate of National Education in Yıldırım district, Bursa province, during the 2024–25 academic year. Data were collected from volunteer parents using demographic information form and scales to measure awareness of autism and self-efficacy. Independent Groups t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) tests were used to analyse the data. If there was a difference because of the analysis, a Tukey post hoc test was performed to determine which group the difference originated from. To determine whether there is a relationship between ASD awareness levels and the self-efficacy of parents with children with ASD, and whether this relationship varies according to demographic variables, point-pair series correlation analysis and Pearson correlation analysis tests were performed. Regression analysis was also conducted to determine whether the ASD awareness levels of parents with children with ASD predicted their self-efficacy. The study found that both parental self-efficacy and autism awareness were high. Additionally, the parents demonstrated a high level of awareness in the sub-dimensions of 'limited interests and repetitive behaviours in autism', 'social interaction and communication in autism', 'peer relationships in autism', 'basic elements in the intervention process in autism' and 'early warning signs of autism', as well as a moderate level of awareness in the sub-dimensions of 'causes of autism' and 'physical characteristics in autism'. The analysis of the relationship between the scales revealed a significant, positive and moderate correlation between parental self-efficacy and autism awareness. The analysis showed that parental self-efficacy is explained by 19.3% of parental autism awareness, and that an increase in parental autism awareness leads to a 43.9% increase in parental self-efficacy.
Benzer Tezler
- Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan bireylerin ebeveynleriyle tipik gelişim gösteren bireylerin ebeveynlerinin otizmle ilgili farkındalıkları
Autism awareness of the parents of individuals diagnosed with autism spectrum disorder and the parents of typically developing individuals
HALİL İBRAHİM BOZDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk Sağlığıİstanbul Medipol ÜniversitesiDil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NAZMİYE EVRA GÜNHAN ŞENOL
- Down sendromu ve otizm spektrum bozukluğu tanısına sahip çocukların annelerinin post travmatik büyüme ve başa çıkma stilleri arasındaki ilişkinin karşılaştırılması
A comparison of the relationship between posttraumatic growth and coping styles among mothers of children diagnosed with down syndrome and autism spectrum disorder
ZEHRA EVİN ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Gelişim ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ YILDIZ
- 60-72 ay otizm spektrum bozukluğu tanısı almış çocuğa sahip ebeveynlerin ilk belirtileri fark etme durumlarının, ebeveynlerin sosyo-demografik özellikleri ve diğer değişkenlere göre analizi
Analyzing early detection status of parents of 60-72 months age children with ASD, by their demographic characteristics and other variables
KEVSER RUMEYSA ŞENSOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimÜsküdar ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURPER ÜLKÜER
- Otizm spektrum bozukluğu (OSB) olan ergenlerin internet kullanım alışkanlıkları edinimleri ve ebeveyn görüşlerinin incelenmesi
An examination of internet usage habits, learning outcomes, and parental perspectives among adolescents with autism spectrum disorder (ASD)
TALİP İNCEKARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF ZİYA TAVİL
- Doğal öğretim yaklaşımı temelli psikoeğitim programının Otizm Spektrum Bozukluğu tanısı alan okul öncesi dönem çocukların ebeveynlerinde ebeveyn öz yeterlik düzeyine etkisi
The effect of natural teaching approach-based psychoeducation program on parental self-efficacy level in parents of preschool children diagnosed with Autism Spectrum Disorder
TÜRKER ORKUN ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimKocaeli ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OSMAN NEJAT AKFIRAT