Yorgunluğun uçuş ekiplerinin yaşam ve uyku kalitesi üzerindeki etkisi
Effects of fatigue on the quality of life and sleep quality of flight crews
- Tez No: 999473
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET DENİZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sivil Havacılık, Civil Aviation
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Gelişim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Havacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, uçuş ekibi olarak aktif görev yapan çalışanların yorgunluk düzeylerinin uyku kalitesi ve yaşam kalitesi üzerindeki etkilerini incelemektir. Havacılık sektöründe operasyonel verimliliğin sürdürülebilmesi kadar, insan faktörünün korunması da kritik öneme sahiptir. Özellikle uzun çalışma saatleri, gece uçuşları ve düzensiz vardiya sistemleri; ekiplerde sirkadiyen ritim bozulmalarına, uyku problemlerine ve yaşam kalitesinde düşüşlere yol açabilmektedir. Bu bağlamda, uçuş ekiplerinin maruz kaldığı yorgunluğun hem fiziksel hem de psikolojik etkilerinin belirlenmesi, havacılık güvenliği açısından da stratejik bir gereklilik hâline gelmiştir. Araştırma kapsamında, uçuş ekipleri üzerinde bir anket çalışması gerçekleştirilmiş olup veriler dünya sağlık örgütü yaşam kalitesi ölçeği (WHOQOL-BREF), Pittsburgh uyku kalitesi indeksi (PUKI) ve Chalder Yorgunluk Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen 413 katılımcıya ait veriler; betimsel analizler için SPSS 26 kullanılarak, ilişkisel analizler ve karşılaştırmalar için korelasyon ve regresyon analizleri ile t-testi ve ANOVA testleri aracılığıyla incelenmiştir. Analiz sonuçları, aylık uçuş süresi yüksek olan çalışanlarda yorgunluk seviyelerinin belirgin biçimde arttığını ve buna paralel olarak hem uyku kalitesinin hem de yaşam kalitesinin bazı boyutlarında anlamlı düşüşler meydana geldiğini göstermektedir. Korelasyon analizleri de bu bulguları desteklemekte olup, yorgunluk ile uyku kalitesi arasında orta düzeyde ve negatif yönlü bir ilişki; yorgunluk ile yaşam kalitesi arasında ise güçlü düzeyde ve negatif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Bu sonuçlar, uçuş yükünün artmasının hem kısa vadeli fizyolojik toparlanmayı hem de uzun vadeli yaşam memnuniyetini olumsuz etkilediğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, yorgunluk yönetiminin havacılıkta yalnızca operasyonel bir gereklilik değil, aynı zamanda çalışan sağlığı ve performansı açısından kritik bir unsur olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, uçuş saatlerinin düzenlenmesi, vardiya planlarının optimize edilmesi, uyku düzenine yönelik eğitimlerin artırılması ve psikolojik destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiği önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this research is to examine the effects of fatigue levels on sleep quality and quality of life among flight crew members. In the aviation sector, maintaining operational efficiency is as critical as protecting the human factor. Long working hours, night flights, and irregular shift schedules can lead to circadian rhythm disruptions, sleep problems, and a decline in overall quality of life among crew members. Therefore, identifying the physical and psychological effects of fatigue on flight personnel is considered a strategic requirement in terms of aviation safety. A survey study was conducted with flight crew members, and data were collected using the WHOQOL-BREF Quality of Life Scale, the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), and the Chalder Fatigue Scale. Data obtained from 413 participants were analyzed using SPSS 26 for descriptive statistics and correlation, regression analysis as well as t-tests ANOVA tests for relational comparisons. The analysis results indicate that employees with higher monthly flight hours experience significantly elevated levels of fatigue, accompanied by notable decreases in both sleep quality and selected dimensions of quality of life. The correlation analyses support these findings, revealing a moderate and negative association between fatigue and sleep quality, and a strong and negative association between fatigue and overall quality of life. These results suggest that increased flight workload adversely affects not only short-term physiological recovery but also longer-term life satisfaction and well-being. These results demonstrate that fatigue management is not only an operational necessity in aviation but also a critical component of employee health and performance. Accordingly, it is recommended to regulate flight hours, optimize shift schedules, enhance educational practices regarding sleep regulation, and strengthen psychological support mechanisms.
Benzer Tezler
- Yorgunluk risk yönetim sistemi kapsamında Türkiye'deki bir hava yolu şirketinde analitik ağ süreci ile risk değerlendirme yaklaşımı uygulaması
A risk assessment approach application with analytic network process in a Turkish aviation company in the context of fatigue risk management system
TUĞBA DEMİREL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF İLKER TOPCU
- Yoğun uçuş saatlerinin pilotlar üzerinde oluşturduğu yorgunluğun stres ile ilişkisi
The relationship between stress and fatigue caused by high flight hours on pilot's
BEYZA UZUNÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Nişantaşı ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DEVRAN TAN
- Factors contributing to the risk of airline pilot and crew fatigue
Hava taşımacılığında pilot ve kabin ekibi yorgunluğuna neden olan riskler ve faktörler
ENGİN ÖZEL
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Sivil Havacılıkİbn Haldun ÜniversitesiHava Taşımacılığı Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜMİT HACIOĞLU
- Aşırı yorgunluk düzeyinin bireysel iş performansı ve iş tatminine etkisi: Kabin ekipleri üzerine bir araştırma
The effect of fatigue level on individual job performance and job satisfaction: A research on cabin crews
TARIK MİLDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sivil HavacılıkKocaeli ÜniversitesiHavacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SULTAN GEDİK GÖÇER
- Uçuş tipi, frekansı ve uzunluğunun uçucu ekiplerin iş stresi ile ilişkisi
The relationship between flight type, frequency and length and the work stress of flight crews
SEMİH YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sivil Havacılıkİstanbul Gelişim ÜniversitesiHavacılık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA ASLAN