Sağlık çalışanlarının insan bedenine yaklaşımının din sosyolojisi açısından incelenmesi
An examination of healthcare workers' approach to the human body from the perspective of the sociology of religion
- Tez No: 999808
- Danışmanlar: PROF. DR. RECEP UÇAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Din, Sociology, Religion
- Anahtar Kelimeler: Ahlak, Beden, Din, Etik, Mahremiyet, Sağlık, Sosyoloji, Morality, Body, Religion, Ethics, Privacy, Health, Sociology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Din Sosyolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, sağlık çalışanlarının bedene yaklaşımlarında dini kavramların oynadığı rolü din sosyolojisi perspektifinden incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında, sağlık uzmanları ile din arasındaki ilişki, bu ilişkinin hasta ve bedenine yaklaşımına yansımaları, Özellikle insan bedeninin etik, ahlak, mahremiyet, emanet, empati, sorumluluk gibi kavramlar bağlamında doğum, ölüm ve hukuki sorumluluk gibi sınır deneyimleriyle yoğun biçimde karşı karşıya geldiği Kadın Hastalıkları ve Doğum, Yoğun Bakım ve Adli Tıp branşları özelinde incelenmektedir. Bu branşlar, bedenin yalnızca biyomedikal bir nesne değil, aynı zamanda dini, ahlaki ve kültürel anlamlarla yüklü bir toplumsal olgu olarak ele alındığı alanlar olarak araştırmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve fenomenolojik desen kullanılmıştır. Veriler, Malatya İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi'nde görev yapan, her üç branştan dörder uzman olmak üzere toplam 12 sağlık profesyoneli ile gerçekleştirilen derinlemesine mülakatlar aracılığıyla toplanmıştır. Mülakatlardan elde edilen veriler; betimleme, analiz etme ve yorumlama teknikleri kullanılarak içerik analizine tâbi tutulmuştur. Araştırmanın bulguları, sağlık çalışanlarının insan bedenine yaklaşımlarının mesleki bilgi kadar bireysel inanç dünyaları, ahlaki referanslar ve kültürel kodlar tarafından da şekillendirildiğini ortaya koymaktadır. Katılımcıların beden algısında; mahremiyet, hak, emanet, rıza, sevap, günah ve vebal gibi dini kavramların etik karar alma süreçlerine farklı düzeylerde dâhil edildiği gözlemlenmiştir. Bulgulara göre, dindarlık algısı yüksek olan uzmanlar için din kapsayıcı bir“çatı kavram”niteliği taşırken; bazı uzmanlar için dinin modern mesleki yaşam içerisinde bireyselleşerek daha çok etik, vicdan ve sorumluluk gibi kavramlar üzerinden dolaylı bir referans çerçevesine dönüştüğü tespit edilmiştir. Çalışma ayrıca, teknolojik gelişmeler ve sosyal medya kullanımının hasta mahremiyeti üzerinde yarattığı yeni etik gerilimleri ve sağlık çalışanlarının bu süreçteki otokontrol mekanizmalarını da irdelemektedir. Sonuç olarak araştırma, tıp pratiğinde bedenin biyolojik bir varlık olmanın ötesinde çok katmanlı bir gerçeklik olduğunu ve sağlık hizmetlerinde insan onurunu merkeze alan, dini ve kültürel hassasiyetlere duyarlı kurumsal standartlara duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This research aims to examine the role of religious concepts in healthcare professionals' approach to the body from a sociological perspective. Within the scope of the study, the relationship between healthcare professionals and religion, the reflections of this relationship on their approach to patients and the body, are examined, particularly in the context of concepts such as ethics, morality, privacy, trust, empathy, and responsibility, where the human body is intensely confronted with boundary experiences such as birth, death, and legal responsibility. It is examined specifically in the fields of Obstetrics and Gynecology, Intensive Care, and Forensic Medicine. These fields form the focus of the research as they treat the body not only as a biomedical object but also as a social phenomenon imbued with religious, moral and cultural meanings The study adopted a qualitative research method and used a phenomenological design. Data were collected through in-depth interviews with a total of 12 healthcare professionals working at Malatya İnönü University Turgut Özal Medical Center, including four specialists from each of the three branches. The data obtained from the interviews were subjected to content analysis using description, analysis, and interpretation techniques. The findings of the study reveal that healthcare professionals' approach to the human body is shaped not only by professional knowledge but also by their individual belief systems, moral references, and cultural codes. It was observed that religious concepts such as privacy, rights, trust, consent, reward, sin, and guilt were incorporated into ethical decision-making processes at varying levels in participants' perceptions of the body. According to the findings, while religion serves as an inclusive“umbrella concept”for professionals with a high perception of religiosity, it was determined that for some professionals, religion has become individualized within modern professional life, transforming into an indirect frame of reference through concepts such as ethics, conscience, and responsibility. The study also examines the new ethical tensions created by technological developments and social media use on patient privacy and the self-control mechanisms of healthcare professionals in this process. In conclusion, the research highlights that in medical practice, the body is a multi-layered reality beyond being a biological entity, and emphasizes the need for institutional standards in healthcare that prioritize human dignity and are sensitive to religious and cultural sensitivities.
Benzer Tezler
- Estetik kaygısı ve operasyonlarının sosyolojik boyutları: İstanbul örneği
Sociological dimension of aesthetic concern and operations: The example of Istanbul
ASLI POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sosyolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HACI DURAN
- Sağlık kültürünün oluşumunda sağlık haberlerinin yeri: Sağlık muhabirleri ve İstanbul'da iki farklı sosyo-ekonomik yapıdaki mahallede yaşayanlarla yapılan araştırma
The place of the health news at the formation of the health culture: The research that is studied with the health correspondents and the residents of two different socio-economic structure district in İstanbul
TAYFUN YEŞİLŞERİT
- İmplante edilebilir geliştirme teknolojilerinin etik açıdan değerlendirilmesi
Ethical evaluation of implantable enhancement technologies
TAYYİBE BARDAKÇI
Doktora
Türkçe
2023
Deontoloji ve Tıp Tarihiİstanbul ÜniversitesiTıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAN İLKILIÇ
- Kocaeli Üniversitesi Hastanesi polikliniklerine başvuran hasta yakınlarının uyku kalite durumu ile uyku hijyen davranışları, anksiyete ve depresyon ilişkisi
The relationship between the sleep quality status and sleep hygiene behaviors, anxiety and depression of the relatives of the patients who applied to Kocaeli University Hospital Polyclinics
ONUR ŞEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiKocaeli ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNCAY MÜGE ALVUR
- Sağlık çalışanlarının algılanan örgütsel adalet ve farklılıklar yönetiminin insan kaynakları verimliliği üzerindeki etkisi hakkında görüşlerinin değerlendirilmesi: Kamu ve özel hastane örneği
Evaluation of the opinions of healthcare professionals on the effect of perceived organizational justice and differences management on human resources efficiency: Case of public and private hospital
SİNAN TARSUSLU
Doktora
Türkçe
2022
Sağlık YönetimiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEYHAN ÇİL KOÇYİĞİT