Geri Dön

Aile hekimliği asistanlarının proton pompa inhibitörü kullanımı hakkında bilgi düzeyi ve tutumlarının değerlendirilmesi

Evaluation of the knowledge level and attitudes of famıly medicine residents regarding proton pump inhibitor use

PDF İndir

  1. Tez No: 999859
  2. Yazar: HÜSEYİN ÇELİKÇİ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. VELİTTİN SELÇUK ENGİN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Proton Pompa İnhibitörleri, Aile hekimliği, Asistan Doktor, Bilgi, Tutum, Proton Pump Inhibitors, Family Medicine, Resident Physician, Knowledge, Attitude
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Proton Pompa İnhibitörleri (PPİ); gastrik paryetal hücrelerdeki H+/K+-ATPaz enzim sistemini geri dönüşümsüz olarak bloke ederek mide asit salgısını güçlü bir şekilde baskılayan benzimidazol türevleridir. PPİ kullanımı; dispeptik semptomların kontrolü, eroziv hastalıkların (GÖRH, peptik ülser) tedavisi ve NSAİİ kaynaklı gastropatilerin önlenmesi gibi durumlarda tedavi endikasyonları bulunmaktadır. Bu yüksek etkinliğine rağmen, PPİ'lerin uzun vadeli ve denetimsiz kullanımı ciddi sağlık sorunlarını ve ekonomik yükü beraberinde getirmektedir. Gereksiz kullanım; Clostridium difficile enfeksiyonları, kemik kırıkları, pnömoni ve vitamin-mineral eksiklikleri gibi potansiyel risklerle ilişkilendirilmektedir. Hekimlerin PPİ'lere yönelik farmakolojik bilgi düzeyi ve farkındalığı; akılcı olmayan ilaç kullanımının önlenmesinde ve hasta güvenliğinin sağlanmasında belirleyici bir role sahiptir. Bu çalışma; aile hekimliği asistanı olarak görev yapan uzmanlık öğrencilerinin, Proton Pompa İnhibitörleri hakkındaki bilgi düzeylerini, reçeteleme alışkanlıklarını, uzun dönem yan etkiler konusundaki farkındalıklarını ve risk algılarını değerlendirmek amacıyla planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel ve gözlemsel bir anket çalışmasıdır. Bu çalışma kapsamında 12.12.2025 ile 12.01.2026 tarihleri arasında İstanbul ilinde çalışmakta olan asistan hekimlere araştırmacı tarafından hazırlanan çevrimiçi anket temelli veri toplama yöntemi ile katılımcılara Google Forms üzerinden uygulandı. Anket formunda katılımcılara ait yaş, cinsiyet, medeni durum, branş, hekimlik süresi, tıpta uzmanlık eğitiminde kaçıncı yılında olduğu, son 1 yıl içerisinde PPİ konusunda eğitim alıp almadığı, ne sıklıkla PPİ reçete ettiği ve en sık hangi etken maddeyi reçetelediği gibi durumları sorgulayan 9 soru soru sorulmuştur. Ayrıca araştırmacı tarafından literatür taraması sonucu hazırlanmış olan 3 alt başlıktan oluşan, asistan hekimlerin PPİ uygun endikasyonlarını, yan etkilerini, ilaç etkileşimleri ile ilgili bilgi düzeylerini değerlendiren 20 soru, yaşam tarzı değişikliği bilgilerini değerlendiren 7 soru, PPİ ilaçlarla ilgili tutumlarını değerlendiren 7 soruluk toplam 34 soruluk PPİ bilgi ve tutum anketi sorulmuştur. Son olarak 5 soruluk PPİ kullanımına ilişkin görüşlerini değerlendiren anket soruları uygulanmıştır. Tüm anket toplam 48 sorudan oluşmaktadır. Verilerinin analizinde“IBM SPSS 27.0”programı kullanıldı. Çalışmada p<0.05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Araştırma için etik kurul onayı İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Bilimsel Araştırmalar Etik Kurulu'ndan 28.11.2025 tarihli E-80929729-000-296198474 sayılı yazı ile alındı. Bulgular: Çalışmaya 211 hekim katılmıştır. Katılımcıların yaş ortalaması 34,54 ± 8,17 yıl olup, hekimlikteki toplam tecrübe süreleri ortalama 9,29 ± 7,94 yıldır. Katılımcıların çoğunluğunun (%73,9) son bir yıl içerisinde PPİ konusunda herhangi bir eğitim almadığı saptanmıştır. Günlük pratikte PPİ reçeteleme sıklığı sorgulandığında, hekimlerin %54,5'i“her gün”, %36,0'ı“haftada birkaç kez”ilaç reçete ettiğini belirtmiştir. Hekimlerin en sık reçete etmeyi tercih ettikleri PPİ preparatı %60,7 oranıyla Pantoprazol olmuştur. Bunu sırasıyla %23,2 ile Lansoprazol, %10,4 ile Esomeprazol ve %4,7 ile Rabeprazol takip etmektedir. En az tercih edilen molekül ise %0,9 ile Omeprazol olarak belirlenmiştir. Tıpta uzmanlık eğitimi yılı ile bilgi puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Ayrıca, son 1 yıl içinde PPİ konusunda eğitim alma durumu bilgi puanlarını anlamlı düzeyde etkilemiştir. Eğitim aldığını belirten hekimlerin bilgi puan ortalaması, eğitim almayanlara göre daha yüksektir. Hekimlerin PPİ'lerin temel endikasyonlarına yönelik bilgi düzeylerinin oldukça yüksek olduğu görülmektedir peptik ülser hastalığında tedavinin etkinliği %96,2 ve GÖRH endikasyonu ile NSAİİ kullanan riskli hastalarda koruyucu kullanım önermeleri %92,9 oranında doğru yanıt almıştır. Üst gastrointestinal kanama riski yüksek hastalarda profilaktik kullanım ise %89,6 oranında doğru işaretlenmiştir. PPİ kullanımına bağlı potansiyel yan etkiler sorgulandığında, katılımcıların en yüksek farkındalığa sahip olduğu konunun B12 vitamini eksikliği riski olduğu saptanmıştır (%95,3). Uzun süreli kullanımın kemik kırığı riskini artırabileceği %73 oranında, hipomagnezemiye neden olabileceği ise %69,2 oranında kabul görmüştür. Buna karşın, uzun süreli PPİ kullanımının kronik böbrek hastalığı (KBH) gelişimiyle ilişkisine dair önermeye katılımcıların neredeyse yarısı (%49,3)“Bilmiyorum”yanıtını vermiştir. Sonuç: PPİ'lerin yan etkileriyle ilgili bilimsel kanıtların artmasıyla birlikte, bu ilaçların potansiyel faydalarını korumak ve kötüye kullanımın önüne geçmek için konunun kapsamlı bir yaklaşımla ele alınması gerekmektedir. Hekimlerin temel endikasyonlar konusundaki yetkinliği memnuniyet verici olsa da; yeni tanımlanan yan etkiler ve profilaksi sınırları konusundaki bilgi açıklarının düzenli eğitimlerle kapatılması, hem hasta güvenliği hem de rasyonel ilaç kullanımı açısından kritik bir gerekliliktir.

Özet (Çeviri)

Aim: Proton Pump Inhibitors (PPIs) are benzimidazole derivatives that strongly suppress gastric acid secretion by irreversibly blocking the H+/K+-ATPase enzyme system in gastric parietal cells. The use of PPIs has treatment indications in situations such as the control of dyspeptic symptoms, the treatment of erosive diseases (GERD, peptic ulcer), and the prevention of NSAID-induced gastropathies. Despite this high efficacy, the long-term and uncontrolled use of PPIs brings along serious health problems and economic burden. Unnecessary use is associated with potential risks such as Clostridium difficile infections, bone fractures, pneumonia, and vitamin-mineral deficiencies. Physicians' pharmacological knowledge level and awareness regarding PPIs have a determining role in the prevention of irrational drug use and in ensuring patient safety. This study was planned with the aim of evaluating the knowledge levels about Proton Pump Inhibitors, prescribing habits, awareness regarding long-term side effects, and risk perceptions of medical specialty students working as family medicine residents. Materials and Methods: Our study is a cross-sectional and observational survey study. Within the scope of this study, between the dates of 12.12.2025 and 12.01.2026, it was administered to resident physicians working in the province of Istanbul via Google Forms with an online questionnaire-based data collection method prepared by the researcher. In the questionnaire form, 9 questions questioning situations belonging to the participants such as age, gender, marital status, branch, duration of medical practice, which year they are in their medical specialty training, whether they received training on PPIs within the last 1 year, how often they prescribe PPIs, and which active ingredient they prescribe most frequently were asked. Furthermore, a PPI knowledge and attitude questionnaire of a total of 34 questions consisting of 3 subheadings prepared by the researcher as a result of a literature review was asked; consisting of 20 questions evaluating resident physicians' knowledge levels regarding appropriate PPI indications, side effects, and drug interactions, 7 questions evaluating their lifestyle modification knowledge, and 7 questions evaluating their attitudes regarding PPI drugs. Finally, questionnaire questions of 5 questions evaluating their views regarding PPI use were administered. The entire questionnaire consists of a total of 48 questions. Data were analyzed using IBM SPSS 27.0 and p<0.05 was considered statistically significant. Ethical approval for the study was obtained from the Ethics Committee of Istanbul Kanuni Sultan Süleyman Training and Research Hospital on 28.11.2025 (Approval No: E-80929729-000-296198474). Results: 211 physicians participated in the study. The average age of the participants is 34.54 ± 8.17 years, and their total duration of experience in medicine is an average of 9.29 ± 7.94 years. It was determined that the majority of the participants (73.9%) did not receive any training on the subject of PPIs within the last one year. When the frequency of prescribing PPIs in daily practice was questioned, 54.5% of the physicians stated that they prescribe medication“every day”, and 36.0%“a few times a week”. The PPI preparation that the physicians most frequently preferred to prescribe was Pantoprazole with a rate of 60.7%. This is followed respectively by Lansoprazole with 23.2%, Esomeprazole with 10.4%, and Rabeprazole with 4.7%. The least preferred molecule, on the other hand, was determined as Omeprazole with 0.9%. A statistically significant difference was detected between the year of medical specialty training and knowledge scores. Furthermore, the status of receiving training on PPIs within the last 1 year significantly affected the knowledge scores. The knowledge score average of the physicians who stated they received training is higher compared to those who did not receive training. It is seen that the knowledge levels of the physicians regarding the basic indications of PPIs are quite high; the efficacy of treatment in peptic ulcer disease received a correct response at a rate of 96.2% and the propositions of protective use in risky patients using NSAIDs with GERD indication at a rate of 92.9%. Prophylactic use in patients with high upper gastrointestinal bleeding risk, however, was marked correctly at a rate of 89.6%. When potential side effects related to PPI use were questioned, it was determined that the issue where the participants had the highest awareness was the risk of vitamin B12 deficiency (95.3%). That long-term use could increase the risk of bone fracture was accepted at a rate of 73%, and that it could cause hypomagnesemia at a rate of 69.2%. In contrast, to the proposition regarding the relationship of long-term PPI use with the development of chronic kidney disease (CKD), almost half of the participants (49.3%) gave the“I don't know”response. Conclusion: With the increase of scientific evidence regarding the side effects of PPIs, the issue needs to be addressed with a comprehensive approach to preserve the potential benefits of these drugs and to prevent misuse. Although the competence of physicians regarding basic indications is satisfactory; closing the knowledge gaps regarding newly defined side effects and prophylaxis limits with regular trainings is a critical necessity in terms of both patient safety and rational drug use.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    417154

    Aile hekimliği asistanlarının stres algıları, tükenmişlik düzeyleri ve sağlık davranışları: Bir eğitim programının etkisi

    Perceived stress, burnout levels and healthy behaviors of family medicine residents: The effect of an educational program

    HAVVA BÖLÜKBAŞI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2015

    Aile HekimliğiÇukurova Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEVGİ ÖZCAN

  2. Tez No

    471708

    Aile hekimliği asistanlarının uzmanlık eğitimleri konusunda güncel sorunları ve geleceklerine bakış açısı

    Current issues and future views on specialist training of family medicine assistants

    HARUN KODAŞ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DİLEK TOPRAK

  3. Tez No

    499113

    Aile hekimliği asistanlarının iş doyumu ve eğitim kalitesinin değerlendirilmesi

    Evaluation of family medicine assistants by job satisfaction and training quality

    FADİME KAYA

    Tıpta Uzmanlık

    İngilizce

    İngilizce

    2018

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HALUK MERGEN

  4. Tez No

    505662

    Aile hekimliği asistanlarının adli olgulara yaklaşım ve sorumlulukları hakkındaki farkındalıklarının belirlenmesi

    Determination of the awareness of approaches and responsibilities of family practice assistants to forensic cases

    GÖKTUĞ YAŞAR KOŞAR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Adli TıpSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    UZMAN ÖZGE TUNCER

  5. Tez No

    514926

    Aile hekimliği asistanlarının uzmanlık eğitimine bakışı

    Specialization education of family medicine assistantsoutlook

    CİHAN ADIYAMAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    Aile HekimliğiSağlık Bakanlığı

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    UZMAN MEMET TAŞKIN EGİCİ

Geri Dön