Sosyal bilgiler öğretiminde harita okuryazarlığı: Güncel durum ve öneriler
Map literacy in social studies education: Current status and recommendations
- Tez No: 999928
- Danışmanlar: PROF. DR. MERYEM HAYIR KANAT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, 2024 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı kapsamında 5. sınıf düzeyinde yer alan harita okuryazarlığına ilişkin kazanımların öğretmen görüşleri doğrultusunda incelenmesi ve ders kitaplarında yer alan içeriklerin analiz edilmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla öğretmen görüşleri alınmış, ayrıca ders kitapları ve öğretim programı doküman analizi yöntemiyle incelenmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yoluyla çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, harita okuryazarlığı kazanımlarının genel olarak gerekli ve önemli görüldüğünü; ancak bazı kazanımların öğrencilerin bilişsel gelişim düzeylerinin üzerinde kaldığını ortaya koymuştur. Öğretmenler, özellikle harita yorumlama ve analiz gerektiren üst düzey becerilerin kazandırılmasında zaman yetersizliği, sınıf mevcutlarının fazlalığı ve öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeylerindeki farklılıklar gibi çeşitli güçlüklerle karşılaştıklarını belirtmişlerdir. Ders kitaplarında fiziki, beşerî ve tematik haritalara yer verilmesine rağmen, etkinliklerin çoğunlukla sınırlı düzeyde kaldığı ve uygulamaya dönük içeriklerin yeterince zengin olmadığı tespit edilmiştir. QR kod destekli dijital içeriklerin ise erişim ve kullanım açısından bazı sınırlılıklar barındırdığı belirlenmiştir. Araştırma sonuçları doğrultusunda, harita okuryazarlığı kazanımlarının sınıf düzeylerine uygun biçimde yeniden düzenlenmesi, uygulamaya dayalı etkinliklerin artırılması, alternatif ölçme-değerlendirme yöntemlerinin yaygınlaştırılması ve öğretmenlere yönelik hizmet içi eğitimlerin güçlendirilmesi önerilmektedir. Bu çalışmanın, harita okuryazarlığı öğretiminin geliştirilmesine ve program uygulamalarının daha etkili hâle getirilmesine katkı sağlaması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the map literacy outcomes included in the 5th grade level of the 2024 Social Studies Curriculum within the framework of teachers' opinions and to analyze the related content in the textbooks. The study was designed as a qualitative case study. Data were collected through semi-structured interviews conducted with teachers and through document analysis of the curriculum and textbooks. The obtained data were analyzed using content analysis. The findings of the study revealed that map literacy outcomes are generally considered necessary and important; however, some of the outcomes were found to be above the cognitive development and readiness levels of 5th grade students. Teachers reported encountering various difficulties in teaching higher-order skills such as map interpretation and analysis due to limited instructional time, crowded classrooms, and differences in students' readiness levels. Although physical, human, and thematic maps are included in the textbooks, the activities were found to be limited in scope and insufficient in terms of practice-oriented content. In addition, QR code-supported digital materials were identified as having certain limitations in terms of accessibility and usability. Based on the findings, it is recommended that map literacy outcomes be revised in accordance with students' grade levels, that practice-based activities be increased, that alternative assessment methods be widely implemented, and that in-service training programs for teachers be strengthened. This study is expected to contribute to the improvement of map literacy instruction and to the more effective implementation of the curriculum.
Benzer Tezler
- Sosyal bilgiler ders kitaplarındaki görsellerin coğrafi beceriler açısından incelenmesi
Examination of social studies textbooks in terms of geographical skills
SEVİLAY YOLCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimGiresun ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SERKAN DOĞANAY
- Sosyal bilgiler öğretiminde oryantiring uygulamalarının ilköğretim 6. sınıf öğrencilerinin akademik başarı ve harita okuryazarlık düzeylerine etkisi
The effect of the application of orienteering practices in primary education 6th grade social studies education on students' academic achievement and map literacy levels
MURAT AYULDEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ AKBAŞ
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının harita okuryazarlığı özyeterlilik düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi
Examination of the map literacy self-efficacy levels of social studies teacher candidates in terms of selected variables
BEYZA NUR VURGUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimAmasya ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN ABANOZ
- Ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik harita okuryazarlık becerisinin belirlenmesi
Determining the map literacy skills levels of secondary school students
BAHAR CAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
CoğrafyaAkdeniz ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİLMİ DEMİRKAYA
- İlkokul sosyal bilgiler dersinde oyunlaştırılmış ders etkinlikleriyle harita okuryazarlığının geliştirilmesi
Developing map literacy with the gamified lesson activities in primary school social studies lesson
GAMZE KURU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ASIM ARI