Hucurât, Kâf ve Zâriyât sûrelerinin beyân ilmi açısından tahlili
An analysis of the sūrahs al-Hujurāt, Qāf, and al-Dhāriyāt in terms of the science of bayān
- Tez No: 999938
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FATİH ULUGÖL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Dilbilim, Doğu Dilleri ve Edebiyatı, Religion, Linguistics, Eastern Linguistics and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kocaeli Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Kur'ân-ı Kerîm'in Hucurât, Kâf ve Zâriyât sûrelerini beyân ilmi açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Giriş ve iki ana bölümden oluşan tezin giriş bölümünde araştırmanın konusu, amacı, yöntemi ve kapsamı hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde belâgat ilmi genel hatlarıyla tanıtılmış; belâgatın tanımı, tarihî gelişimi ve alt disiplinleri olan meânî ve bedî' ilimlerine kısaca değinilmiş, beyân ilmi ise konunun daha iyi anlaşılabilmesi amacıyla ayrıntılı olarak ele alınmıştır. İkinci bölümde ise çalışmaya konu olan sûreler hakkında genel bir değerlendirme yapılmış; sûrelerin nüzûl sebepleri, muhtevaları, ele aldıkları temel konular incelenmiştir. Araştırmada nitel yöntem esas alınmış, klasik belâgat ve tefsir kaynaklarından yararlanılarak âyetler beyân ilminin kavram ve ilkeleri doğrultusunda tahlil edilmiştir. Bu çerçevede özellikle teşbîh, mecâz ve kinâye gibi beyânî söz sanatlarının âyetlerin anlam katmanlarını derinleştirmedeki rolü ortaya konulmaya çalışılmıştır. İnceleme sonucunda, söz konusu sûrelerde kullanılan beyânî unsurların Kur'ân'ın anlam zenginliğini ve belâgî gücünü belirgin biçimde artırdığı, beyân ilminin Kur'ân'ın doğru ve derinlikli anlaşılmasında büyük önem arz ettiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine Sūrat al-Ḥujurāt, Sūrat Qāf, and Sūrat al-Dhāriyāt within the framework of the science of bayān in the Holy Qur'an. The thesis is structured into an introduction followed by two main chapters. The introduction outlines the subject matter, objectives, methodology, and scope of the research. In the first chapter, the science of rhetoric (balāgha) is presented in its general framework; its definition, historical development, and the subsidiary disciplines of maʿānī and badīʿ are briefly discussed, whereas the science of bayān is examined in detail so as to provide a more comprehensive understanding of the subject. The second chapter offers a general evaluation of the sūrahs under investigation by analyzing their occasions of revelation, contents, and principal themes. The study adopts a qualitative research approach, and the verses are analyzed in accordance with the fundamental concepts and principles of the science of bayān, drawing upon classical works of rhetoric and Qur'anic exegesis. Within this analytical framework, particular emphasis is placed on the function of bayānī rhetorical devices—such as simile (tashbīh), metaphor (majāz), and metonymy/allusion (kināya)—in enriching the layers of meaning within the verses. The study concludes that the bayānī elements employed in these sūrahs substantially contribute to the semantic depth and rhetorical eloquence of the Qur'an, and that the science of bayān represents a fundamental discipline for achieving a sound and profound understanding of the Qur'an
Benzer Tezler
- Hüsamuddin Bitlisî'nin Camiu't-Tenzil ve't-Te'vil tefsirinin Duhan, Casiye, Ahkâf, Muhammed, Fetih, Hucurat, Kaf surelerinin tahkik ve tashihi
تحميك وتصحيح سىر الدخاى الجاثية الأحماف هحوّد الفتح الحجرات ق هي جاهع الت سٌيل والتأويل لحسام الديي علي بي عبدالله البد ليسي
ZEYAD DHANNOON SULTAN
Yüksek Lisans
Arapça
2017
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NAİM DÖNER
- Doğu Türkçesi Kur'an Tefsiri (Duhân, Câsiye, Ahkaf, Muhammed, Fetih, Hucurât ve Kaf Sureleri)(İnceleme- Tenkitli Metin-Dizin-Tıpkıbasım)
Eastern Turkic commentary of Koran (Sorahs of ad-Dukhan, al-Jathiya, al-Ahqaf, Muhammad, al-Fath, al-Hujurat and Qaf)(Examination-The Text of Critique- Concordance-Facsimile)
SONER ATALAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DilbilimMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLŞEN SEYHAN ALIŞIK
- İnsan farklılıklarının ilahi adaletle ilişkisi
The relationship of human differences with the divine justice
MUSA ATAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULHAMİT SİNANOĞLU
- Hucurat suresi tefsiri ve inananlar arası beşeri münasebetler
Başlık çevirisi yok
ERDOĞAN BAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SADRETTİN GÜMÜŞ