Kilisede rahibelerin görünmeyen emeği: Türkiye ve Yunanistan'dan örnekler
The invisible labor of nuns in the church: Examples from Turkey and Greece
- Tez No: 999959
- Danışmanlar: PROF. DR. İZZET DUYAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Antropoloji, Anthropology
- Anahtar Kelimeler: Ev içi emeği, Karşılıksız emek, Rahibeler, Sosyal antropoloji, Domestic labor, Unpaid labor, Nuns, Social anthropology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Antropoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, Türkiye ve Yunanistan'da yapılan alan araştırması üzerinden rahibelerin Tanrı'ya ve kiliseye adanmış yaşamını, geleneksel bakışın aksine bir karşılıksız/görünmeyen emek rejimi olarak analiz etmektedir. Tez, bu emeğin, kilisenin geleneksel hiyerarşisi ve rahibeliğe atfedilen toplumsal cinsiyet rolleri arasındaki gerilimi nasıl şekillendirip yönettiğini feminist antropolojik bir bakış açısıyla inceliyor. Bu tezin temel sorunsalı, rahibelerin yaşam boyu süren emek faaliyetlerinin, dini ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin söylemlerle örtülerek kutsallaştırılması ve görünmez hâle getirilmesidir. Bunun izini sürmek için, bir kadın manastırı başta olmak üzere, rahibelerin faaliyet gösterdikleri mekânlarda ve dini pratiklerini yerine getirdikleri kurumlarda alan araştırması yapılmıştır. Elde edilen veriler, rahibeliğin yalnızca teolojik bir adanmışlık değil, kilise içinde asırlardır süregelen karşılıksız emeğin devamlılığını sağlayan bir yeniden üretim pratiği olduğuna işaret etmektedir. Bu yaşam biçimi, hayatı boyunca bitmek bilmeyen bir iş yükünü üstlenmeyi ve dünyevi karşılıktan feragati gerektirmektedir. Tez, rahibelik pratiklerinin fiziksel zorluklarının ötesinde, şefkat, sevgi, annelik ve merhamet üzerinden yüceltildiğini ortaya koymakta, bu işlerin“mutlulukla”üstlenilirken aynı zamanda dini bir söylemle de kutsallaştırıldığını göstermektedir. Bu süreç, emeği yücelterek sorgulanamaz bir hizmet biçimine dönüştürerek kurumsal sürekliliği sağlarken, rahibelere patriyarkal sınırlar içinde, itaat ve direnişin kesiştiği sessiz bir faillik alanı yaratma olanağı sunar. Evlilik ve annelik gibi yükümlülüklerin dışındaki bir alanda, bunu bir özgürlük biçimi olarak deneyimlerken, annelik rolünü geleneksel anlayışın sınırlarından koparıp bir hizmet faaliyetinin aracına dönüştürürler. Ancak, rahibelerin sayısının azalması ve yaş ortalamasının giderek yükselmesi, bu kurumun yaşadığı bir sürdürülebilirlik krizine işaret etmektedir. Rahibe emeği etrafında şekillenen toplumsal cinsiyet rollerine dair beklentilerin büyük oranda sebep olduğu bu kriz, kilisenin ve rahibelik kurumunun bu konudaki dönüşüm ihtiyacını gözler önüne sermektedir.
Özet (Çeviri)
This dissertation, based on extensive fieldwork conducted in Turkey and Greece, analyzes the lives of nuns -lives devoted to God and the church- viewing these not through traditional perspectives but as a regime of unpaid and/or invisible labor. Employing a feminist anthropological perspective, it examines how this labor shapes and manages the tension between the church's traditional hierarchy and the gender roles attributed to nunhood. The core problem of the dissertation is the sacralization and obscuring of nuns' lifelong labor through religious and gendered discourses that veil it and render it unquestionable. To trace this process, ethnographic fieldwork was conducted primarily in a women's monastery and in the institutions where nuns carry out their daily activities and practice their faith. The data demonstrate that monastic life is not merely a theological dedication but a reproductive practice that ensures the continuation of centuries of unpaid labor within the church's structure. This way of life necessitates an unending workload and the explicit renunciation of worldly recompense. Beyond the physical hardships of their practices, the dissertation indicates that the nuns' work is often elevated through discursive ideals of compassion, love, motherhood, and mercy, and how the undertaking of these tasks -often framed as being carried out with joy- is further sanctified through religious justification. By glorifying labor, transforming it into a mission considered beyond question, this process ensures institutional continuity while also granting nuns a space of quiet agency that emerges at the intersection of obedience and resistance within patriarchal boundaries. In a sphere outside the conventional obligations of marriage and biological motherhood, they experience this life as a form of freedom, reshaping the maternal role by detaching it from its traditional boundaries and transforming it into a vehicle for religious mission. However, the declining number of nuns and their steadily increasing average age signal a profound sustainability crisis facing the institution; this crisis, largely driven by gender role expectations surrounding monastic labor (daily practices and/or duties), brings into sharp focus the need for transformation within the church and the monastic institution.
Benzer Tezler
- Le Refus du reel dans la porte etroite d'Andre Gide
Başlık çevirisi yok
M.SERDAR ÜNAL
Yüksek Lisans
Fransızca
1986
Cumhuriyet ÜniversitesiBatı Dilleri ve Edebiyatları Ana Bilim Dalı
Yükleniyor...
- Makyavelizm ve Christopher Marlowe'dan makyavelist bir oyun: The Jew of Malta
Başlık çevirisi yok
İBRAHİM YEREBAKAN
- Doğu Anadolu'da IX-XI. yüzyıl manastır toplulukları işhan manastırı
Başlık çevirisi yok
MİNE KADİROĞLU
- İstanbul-Heybeliada'daki Bizans dönemine ait Panagia Kamariotissa Kilisesi
Başlık çevirisi yok
NİLAY ÇORAĞAN
- 1813-1822 senelerine ait İstanbul Kadılığı 135 nolu Evamir-ferman defteri neşri
Başlık çevirisi yok
AZİZE GÖNÜLLÜ
