Yapım sektöründe dijital ikiz teknolojisinin benimsenmesi: teknoloji kabul modeli temelli bir inceleme
Digital twin technology adoption in the construction industry: A technology acceptance model based investigation
- Tez No: 1000076
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SİBEL MACİT İLAL, DOÇ. DR. ONURCAN ÇAKIR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Demokrasi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapım sektörü dijital dönüşüm süreci ile birlikte Endüstri 4.0 teknolojilerine giderek daha fazla ilgi göstermektedir. Bu teknolojilerden biri olan dijital ikiz, tasarım, inşaat ve işletme aşamalarında eş zamanlı veri akışı sağlayarak, verimlilik, sürdürülebilirlik, ön görücü bakım, güvenlik ve risk yönetimi gibi konularda önemli faydalar sunmaktadır. Sağlamış olduğu geniş fayda ağına rağmen dijital ikiz uygulamalarının yapım sektörü genelinde henüz yaygın olarak benimsenmediği görülmektedir. Bu tez kapsamında, dijital ikiz teknolojisin yapım sektöründe aktif olarak kullanılmaması problem olarak ele alınmaktadır. Çalışmanın amacı, yapım sektöründe dijital ikiz teknolojisinin benimsenmesini etkileyen fayda ve zorlukları belirlemek ve sektör profesyonellerinin bu teknolojiye yönelik tutumlarını analiz etmektir. Bu doğrultuda Davis (1989) tarafından geliştirilen Teknoloji Kabul Modeli (TKM) temel alınmış ve dijital ikiz teknolojisinin kabulünü etkileyen; algılanan fayda, algılanan kullanım kolaylığı, tutum ve niyet değişkenleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Araştırma kapsamında orta ve büyük ölçekli inşaat firmalarında çalışan profesyonellere ve Yapı Bilgi Modellemesi (YBM) uzmanlarına uygulanan anket çalışmasından elde edilen veriler, Yapısal Eşitlik Modeli (SEM) ile analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, algılanan faydanın tutum üzerinde anlamlı bir etkisi olduğunu ancak algılanan kullanım kolaylığının tutum üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığını göstermektedir. Modeldeki en güçlü ilişkinin algılanan fayda ile algılanan kullanım kolaylığı arasında olduğu belirlenmiştir. Bu sonuç, katılımcıların dijital ikiz teknolojisini kolay kullanılabilir bulmalarının, teknolojinin sağladığı faydaya yönelik algılarını güçlendirdiğini ortaya koymaktadır. Bu tez çalışması, dijital ikiz teknolojisinin benimsenmesini etkileyen faydalar ve karşılaşılan zorlukları ortaya koyarken, aynı zamanda literatürdeki boşluğu doldurarak TKM çerçevesinin dijital ikiz teknolojisine uygulanmasına yönelik bir değerlendirme sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
The construction industry is showing increasing interest in Industry 4.0 technologies within the context of digital transformation process. The digital twin, one of these technologies, provides significant advantages in efficiency, sustainability, predictive maintenance, safety, and risk management by facilitating real-time data flow throughout the design, construction, and operation phases. Despite the wide range of benefits it offers, digital twin applications have not yet been widely adopted in the construction industry. This thesis addresses the limited utilization of digital twin technology as its primary research problem. The objective of the study is to identify the benefits and challenges affecting the adoption of digital twin technology and to analyze the attitudes of industry professionals towards this technology. Accordingly, the study utilizes the Technology Acceptance Model (TAM) developed by Davis (1989) to evaluate the relationships between perceived usefulness, perceived ease of use, attitude, and intention variables affecting the acceptance of digital twin technology. Data obtained from a survey conducted among professionals in medium and large-scale construction firms and Building Information Modeling (BIM) specialists were analyzed using Structural Equation Modeling (SEM). The findings show that perceived usefulness has a significant impact on attitude, whereas perceived ease of use does not show a significant direct effect. The strongest relationship in the model was identified between perceived ease of use and perceived usefulness, suggesting that the ease with which professionals can use digital twin technology directly enhances their perception of its utility. Consequently, this thesis study reveals the benefits and challenges affecting the adoption of digital twin technology, while also filling the existing gap in the literature and providing an evaluation of the application of the TAM framework to digital twin technology.
Benzer Tezler
- Yapım aşamasında proje-şantiye tutarsızlıklarının dijital ikiz ile yönetimi: Paydaş katılımlı bir yol haritası
Managing project-site inconsistencies during construction phase with digital twins: A stakeholder-based roadmap
CANAN BEDUR
- Revolutionizing real estate development: A metaverse-integrated eight-stage model for the digital era
Gayrimenkul geliştirmede devrim: Dijital çağ için metaverse entegreli sekiz aşamalı bir model
RAMA IKHWAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
İşletmeBahçeşehir Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SABRİ TANKUT ATAN
- Exploring the potential of digital twin technology to improve factors affecting construction productivity during the construction phase
Yapım aşamasında inşaat verimliliğini etkileyen faktörlerin iyileştirilmesinde dijital ikiz teknolojisinin potansiyelinin incelenmesi
İREM KOMAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSNÜ MURAT GÜNAYDIN
- Dijital ikiz teknolojisinin bir altyapı projesinde tesis yönetimi amaçlı kullanımı: İstanbul Havalimanı örneği
The use of digital twin technology for facility management in an infrastructure project: A case study of İstanbul Airport
MUHİTTİN EGEMEN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SENEM BİLİR MAHÇİÇEK
- Digital twin for enhanced construction project management during construction
Yapım aşamasında etkin yapım yönetimi için dijital ikiz kullanımı
BERKAY AKTÜRK
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA PINAR ÇAKMAK