From fields to laboratory: Following the critically endangered piyan (vuralia turcica) from an ecofeminist perspective
Araziden laboratuvara: Nesli kritik tehlike altındaki pıyanın (vuralıa turcıca) ekofeminist bir bakış açısından izini sürmek
- Tez No: 1000376
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ESER SELEN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Antropoloji, Sosyoloji, Bilim ve Teknoloji, Anthropology, Sociology, Science and Technology
- Anahtar Kelimeler: Nesli tehlike altındaki türler, genetik kaynaklar, politik-ekoloji, ekofeminizm, biyoteknoloji ve koruma, Endangered species, genetic resources, political ecology, ecofeminism, biotechnology and conservation
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Özyeğin Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tasarım, Teknoloji ve Toplum Bilimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Bu tez, Batı Anadolu'da nesli tehlike altındaki Piyan bitkisinin (Vuralia turcica) tarımsal genişleme ve ekolojik bozulma sebebiyle yok olurken, aynı anda koruma ve biyoteknolojiyle genetik bir kaynak olarak metalaştırılarak 'muhafaza' edilmesini inceler. Nitel, çok sahalı bir araştırmaya dayanarak Piyan'ı Eber-Akşehir sulak alan havzasında ve botanik bahçe, laboratuvarlar ile bakanlıklar gibi kurumsal mekanlarda izliyorum. Bu çalışma; görüşmeler, gözlem ve bilimsel, politika ve koruma belgelerinin analizini bir araya getirir. Piyan vakası, ekofeminist bir çerçeve içinde politik ekoloji; metabolik yarılma ve metalaştırmaya yönelik Marksist eleştiriler ve insan-ötesi Bilim ve Teknoloji Çalışmaları (STS) perspektifleriyle ele alınır. Bulgular, barajlar, sulama kanalları, tarımsal yayılma ve kimyasal kullanımıyla Piyan'ın yaşam alanının parçalandığını; bitkinin kuruyan göl suyu ile genişleyen ekim alanı arasında sıkıştığını gösteriyor. Bitki materyali ex-situ alanlara ve laboratuvarlara taşınıyor; sıra dışı çok karpelli ovaryumu daha verimli baklagiller için 'umut' vaadiyle değer kazanıyor. Tez, Piyan'a zarar veren üretim zincirlerinin onu 'kurtarma' adına yeni bir çıkarım hattı da ürettiğini; yerel emek ve bilgiyi geri plana ittiğini savunuyor. Ayrıca kale tipi koruma ve spekülatif genetik projelerin kurumları yeniden merkeze alıp katılımı sınırladığını, erişim ile fayda paylaşımı sorularını açıkta bıraktığını gösteriyor. Çalışma, su yönetimi, koruma ve tarımı birbirine bağlayan; destekleyici, bakım temelli ve yerel yaklaşımlar içinde tasarlanmış; çoğu zaman görünmez kalan insan ve insan-ötesi yaşamları gözeten politikalara çağrıda bulunur.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT This thesis examines how the endangered plant Piyan (Vuralia turcica) in western Anatolia is pushed toward extinction by agricultural expansion and ecological degradation, while being extracted, commodified, and preserved as a genetic resource through conservation and biotechnology. Drawing on multi-sited fieldwork, I follow Piyan across the Eber-Akşehir wetland basin and into institutional sites (a botanic garden, laboratories, and official ministries). The study combines interviews, observation, and analysis of scientific, policy, and conservation documents. Piyan as a case explored through political ecology, Marxist critiques of metabolic rift and commodification, and more-than-human Science and Technology Studies (STS) within a ecofeminist framework. The findings present how dams, irrigation canals, orchard expansion, and chemical-intensive farming have fragmented Piyan's habitat, leaving it to persist between drying lake water and advancing cultivation. The plant material is moved to ex-situ plots and labs, where Piyan's unusual multi-carpellary ovary is framed as promising for higher-yield Fabaceae crops. I argue that the same production chains that harm Piyan also produce new routes for 'saving' it through extraction, while sidelining local labor and knowledge. I also show how fortress-style protection and speculative genetic projects can recenter institutions, limit meaningful participation, and keep access and benefit sharing unresolved. The study calls for policies that link water governance, conservation, and farming, designed within supportive, care-based, and local approaches that are attentive to often-invisible human and more-than-human lives.
Benzer Tezler
- Population status, threats and conservation approaches for a highly threatened endemic plant, Centaurea tchihatcheffii Fisch. & Mey.
Ciddi tehdit altındakı bir endemik bitkinin, Centaurea tchihatcheffii (Fisch. & Mey.) populasyon durumu, tehditler ve koruma yaklaşımları
YASEMİN ERGÜNER BAYTOK
Doktora
İngilizce
2008
BiyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. C. CAN BİLGİN
- Yakın kıyı bar oluşumu ile batık dalgakıranlar arasında işlevsel benzeşimin araştırılması
Investigation on functional simulation between of shore bar formation and submerged and breakwaters
TARKAN MUTLU
- A historical evaluation of artificial intelligence with focus on algorithms generating creative artwork
Yapay zeka üzerine yaratıcı yapıt üreten algoritmalar odaklı tarihsel bir değerlendirme
İLKEM AHU ŞAHİN
Doktora
İngilizce
2026
Bilim ve Teknolojiİstanbul Teknik ÜniversitesiBilim ve Teknoloji Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYTEKİN ÇÖKELEZ
- Elektrostatik alanların yük benzetim yöntemiyle incelenmesi
Electrostatic field analysis by charge simulation method
HAYRİ YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Elektrik ve Elektronik Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiPROF. DR. MUZAFFER ÖZKAYA
- Kentsel mekanın, deprem risklerinin azaltılmasına yönelik yeniden organizasyonu ve bir toplumsal katılım süreci
Reorganization of urban space in order to mitigate earthquake risks, and a process for social participation
SÜLEYMAN BALYEMEZ
Doktora
Türkçe
2010
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LALE BERKÖZ