Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğa sahip ebeveynlerde algılanan sosyal destek ile ebeveyn yeterliliği arasındaki ilişkinin bazı sosyo-demografik değişkenlere göre incelenmesi
An examination of the relationship between perceived social support and parental competence in parents of children diagnosed with autism spectrum disorder, based on certain socio-demographic variables.
- Tez No: 1000823
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET OSMAN KURTKAN KAPICIOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Gelişim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuğa sahip ebeveynlerde algılanan sosyal destek ile ebeveyn yeterliliği arasındaki ilişkinin incelenmesi ve bu iki yapının cinsiyet, eğitim durumu ve medeni duruma göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, nicel araştırma yaklaşımı kapsamında ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini, Bursa ilinde özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerine devam eden OSB tanılı çocukların ebeveynlerinden ve çevrim içi kanallar üzerinden ulaşılan toplam 250 ebeveyn oluşturmuştur. Veriler, Sosyodemografik Bilgi Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Otizm Spektrum Bozukluğu Tanısı Almış Ebeveynlerde Ebeveyn Yeterlilik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde betimleyici istatistikler, güvenirlik analizleri, normallik testleri, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA ve Pearson korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular, algılanan sosyal destek düzeyi ile ebeveyn yeterliliği arasında pozitif yönlü ve orta–yüksek düzeyde bir ilişki bulunduğunu göstermiştir. Sosyal destek ölçeğinin tüm alt boyutları ve toplam puanı ile ebeveyn yeterliliği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Sosyal destek düzeyleri cinsiyete göre anlamlı biçimde farklılaşmamış; buna karşın bakımda mükemmellik ve toplam ebeveyn yeterliliği puanlarında kadınların erkeklere göre anlamlı düzeyde daha yüksek puanlar aldığı belirlenmiştir. Eğitim düzeyi yükseldikçe sosyal destek düzeylerinin arttığı, özellikle ilkokul ve ortaokul mezunlarının lisans ve lisansüstü mezunlara göre daha düşük sosyal destek algıladığı görülmüştür. Ebeveyn yeterliliği puanları ise eğitim ve medeni duruma göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Otizm Spektrum Bozukluğu tanılı çocuğa sahip ebeveynlerde algılanan sosyal desteğin, ebeveyn yeterliliği ile yakından ilişkili olduğu ve özellikle düşük eğitim düzeyine sahip ebeveynler için sosyal destek kaynaklarının güçlendirilmesinin önemli olduğu ortaya konmuştur. Bulgular, ailelerle çalışan ruh sağlığı ve eğitim uzmanlarının müdahale programlarında sosyal destek ağlarını sistematik biçimde ele almaları gerektiğine işaret etmektedir. Gelecek çalışmalarda farklı bölgelerden daha geniş örneklemlerle boylamsal ve karma yöntemli araştırmaların yürütülmesi ve çocuğun klinik özellikleri ile aile yılmazlığı gibi değişkenlerin modele dahil edilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The present study aimed to examine the relationship between perceived social support and parental competence among parents of children diagnosed with autism spectrum disorder, and to determine whether these constructs differ according to gender, educational level, and marital status. The research was conducted within a quantitative framework using a correlational survey design. The sample consisted of 250 parents of children with autism spectrum disorder who were attending special education and rehabilitation centers in Bursa, Türkiye, and who were reached via online platforms. Data were collected through a Sociodemographic Information Form, the Multidimensional Scale of Perceived Social Support, and the Parental Competence Scale for Parents of Children with Autism Spectrum Disorder. Descriptive statistics, reliability analyses, normality tests, independent samples t-test, one-way ANOVA and Pearson correlation analysis were employed in the data analysis. The findings indicated a positive and moderate-to-high association between perceived social support and parental competence. Statistically significant relationships were found between all subscales and the total score of perceived social support and the subscales and total score of parental competence. Perceived social support levels did not differ significantly by gender; however, female parents reported significantly higher scores in caregiving excellence and total parental competence compared to male parents. Perceived social support differed significantly by educational level, with parents holding a university or postgraduate degree reporting higher support than those with primary or secondary education. In contrast, parental competence did not show significant differences across educational level or marital status. The study demonstrated that perceived social support is closely related to parental competence among parents of children with autism spectrum disorder, and highlighted the importance of strengthening social support resources, particularly for parents with lower educational levels. The results suggest that mental health and education professionals working with families of children with autism spectrum disorder should systematically address social support networks within family-centered intervention programs. Future research is recommended to employ larger and more diverse samples, use longitudinal and mixed-method designs, and incorporate clinical characteristics of the child and family resilience variables into multivariate models.
Benzer Tezler
- Otizm tanılı ergenlere yönelik peers sosyal beceri programının ebeveynler üzerindeki etkileri
Effects of peers social skills program for adolescents with autism on parents
AYÇA BARKLI
- Otizm spektrum bozukluğu tanılı çocuk ve ergenlerin ilk tanı zamanı, hastalık şiddeti ve ebeveynin algıladığı sosyal destek ile ebeveyn yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi.
Evaluation of the relationship between the time of first diagnosis, disease severity, perceived social support by parents and parental quality of life among children and adolescents diagnosed with autism spectrum disorder
İSMET AŞIKHASAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
PsikiyatriAdnan Menderes ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HATİCE AKSU
- Zihin yetersizliğine veya Otizm Spektrum Bozukluğuna sahip çocuğu olan ailelerin gereksinimleri ile katılımları arasındaki ilişkide algılanan sosyal desteğin aracı rolü
The mediating role of the perceived social support in the relationship between the needs and involvement of families having children with intellectual disability or Autism Spectrum Disorder
TARIK ERSEL MUMCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDAN AYDIN
- Otizm düzeyinin ebeveynlerin algıladığı sosyal destek ve gelecek planına etkisi
The effect of autism level on parents' perceived social support and future planning
ELİF ZEYNEP ÇORAKLIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
HemşirelikGaziantep ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DERYA ÖZBAŞ GENÇARSLAN
- Hareket ve spor eğitimi derslerine katılan otizmli bireylerin ebeveynlerinde yaşam kalitesi ve duygusal tükenmişlik üzerine etkisinin incelenmesi
Investigation of the effects of movement and sports education classes on quality of life and emotional exhaustion in parents of individuals with autism
BUSE EJDER