Takım sporcularında bilişsel odaklı psikoeğitim programının performans kaygısı, zihinsel dayanıklılık ve bilişsel esneklik ile etkileşiminin incelenmesi
Exploring the effects of a cognitive-focused psychoeducational program on performance anxiety, mental resilience, and cognitive flexibility in team athletes
- Tez No: 1000825
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NURHAN NAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel esneklik, Psikolojik performans, Yarışma kaygısı, Zihinsel dayanıklılık, Cognitive flexibility, Psychological performance, Conmpetition anxiety, Mental toughness
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Gelişim Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmanın temel amacı, takım sporcularına yönelik olarak, bilişsel odaklı psikoeğitim programının, performans kaygısı,zihinsel dayanıklılık ve bilişsel esneklik üzerindeki yapılandırılmış etkisini incelemektir. Çalışmanın amacına yönelik psikoeğitim programı bilişsel davranışçı yaklaşım ekolüne göre yapılandırılmış, her bir oturum 60 dakika olup,7 haftalık psikoeğitim oturumu şeklinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan katılımcıların U14 ve U15 yaş gruplarında sporcu olmaları, bu grupların antrenman ve maç programlarının farklı zaman dilimlerinde gerçekleşmesi ve katılımcıların farklı gruplardan oluşması nedeniyle, psikoeğitim oturumları her iki grup için ayrı zamanlarda planlanmış ve uygulanmıştır. Çalışma için Gençlerbirliği SK Futbol kulübü profesyonel işler sorumlusu ile görüşülmüş, gerekli izin alınarak, alt yapı sporcuları ebeveyn izinleri ile birlikte sporcuların onamları alınarak Ankara'da bulunan Gençlerbirliği alt yapı U14 ve U15 sporcuları ile çalışma gerçekleştirilmiştir. Gruplara katılım kriteri olarak katılımcıların gönüllü katılmaları, ebeveyn izni, kulüp izni temel alınmıştır. Çalışma yarı deneysel bir çalışma olup, kontrol gruplu ve deney gruplu olarak ön test ve son test çalışması gerçekleştirilmiştir. Deney grubuna (25 sporcu), kontrol grubuna (25 sporcu) birey katılım sağlamış olup her iki grubada psikoeğitim programının kaygı düzeyi, zihinsel dayanıklılık düzeyi ve bilişsel esneklik ile etkileşiminin değerlendirmek acıyla ön test ve son testte Sporda Kaygı-2 Ölçeği, Ergenlerde Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği ve Bilişsel Esneklik Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 27.0 programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın etkisini incelemek amacıyla, Bağımsız Örneklemler T-Testi, Bağımlı Örneklemler T-Testi ile analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular incelendiğinde, psikoeğitim programının deney grubunda yer alan katılımcıların, performans kaygısı,zihinsel dayanıklılığı ve bilişsel esneklik düzeyleri üzerinde olumlu yönde anlamlı bir farklılık göstermiş olup, kontrol grubunda yer alan katılımcıların kaygı düzeylerinde artış, zihinsel dayanıklılık yönünden azalma göstermiş, ancak bilişsel esneklik yönünden anlamlı bir fark saptanmamıştır. Bulgular, psikoeğitim programının deney grubunda performans kaygısını anlamlı düzeyde azalttığını, zihinsel dayanıklılık ve bilişsel esneklik düzeylerini ise artırdığını göstermiştir. Kontrol grubunda ise kaygı düzeyinde artış ve zihinsel dayanıklılıkta azalma gözlenmiştir. Sonuç olarak, bilişsel odaklı psikoeğitim programının ergen takım sporcuları üzerinde olumlu ve yapılandırılmış bir etki oluşturduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
The primary aim of the study was to examine the holistic impact of a cognitive-focused psychoeducation program on performance anxiety, mental toughness, and cognitive flexibility among team athletes. The psychoeducation program, structured according to the cognitive-behavioral therapy (CBT) approach, was implemented as a seven-week intervention consisting of 60-minute sessions. For the study, a meeting was held with the professional affairs coordinator of Gençlerbirliği Sports Club, and after obtaining the necessary permissions, the research was conducted with Gençlerbirliği U14 and U15 youth academy athletes in Ankara, with parental consent and athletes' assent. Participation criteria included voluntary involvement, parental permission, and club approval. The study employed a quasi-experimental design with an experimental group and a control group, in which both groups completed pre-test and post-test measurements. The experimental group (n = 25) and the control group (n = 25) participated in the study. To assess the effects of the psychoeducation program on athletes' performance anxiety, mental toughness, and cognitive flexibility, the Sport Anxiety Scale-2, the Adolescent Mental Toughness Scale, and the Cognitive Flexibility Scale were administered at both pre-test and post-test stages. Data were analyzed using SPSS 27.0 software, and Independent Samples t-tests and Paired Samples t-tests were conducted to examine the effects of the intervention. The findings indicated that the psychoeducation program had a significant positive effect on reducing performance anxiety and enhancing mental toughness and cognitive flexibility in the experimental group. In contrast, athletes in the control group demonstrated increased anxiety levels, decreased mental toughness, and no significant change in cognitive flexibility. In conclusion, the post-test comparison between the experimental and control groups revealed that the cognitive-focused psychoeducation program had a structured and positive impact on adolescent team athletes, supporting its effectiveness as a psychological intervention in youth sports settings.
Benzer Tezler
- Sporcular için Foot core temelli yaralanma önleme programının sistematik geliştirilmesi ve etkinliğinin incelenmesi
Systematic development and evaluation of the effectiveness of a foot core-based injury prevention program for athletes
KADRİ ER
Doktora
Türkçe
2025
Fizyoterapi ve RehabilitasyonSakarya Uygulamalı Bilimler ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERTUĞRUL GELEN
- Bireysel ve takım sporcularında bilişsel esneklik, sportif öz güven ve spora özgü başarı motivasyonunun incelenmesi
Investigation of cognitive flexibility, sportive self-confidence and sport specific achievement motivation in individual and team athletes
CAN CEMAL KARADAĞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SporAksaray ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ METİN YÜCEANT
- Bireysel ve takım sporcularında bilişsel esneklik ve zihinsel antrenman düzeylerinin incelenmesi
Investigation of cognitive flexibility and mental training levels of individual and team athletes
İREM ARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
SporOndokuz Mayıs ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ÇEBİ
- Curling sporcularında zihinsel dayanıklılık, problem çözme becerisi ve sürekli kaygı durumlarının zihinsel antrenman yöntemleriyle geliştirilmesi
Developing mental toughness, problem solving skills and trait anxiety in curling athletes with mental training methods
İBRAHİM HAKKI ÖZSUBAŞI
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SporAtatürk ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMİL TUĞRULHAN ŞAM
PROF. DR. RIDVAN EKMEKÇİ
- 10-14 yaş grubu tenisçilerde life kinetik egzersizlerinin bilişsel ve motorsal beceriler üzerindeki etkilerinin incelenmesi (Adana ili örneği)
Investigation of the effects of life kinetic exercises on cognitive and motor skills in 10-14 age group tennis players(sample of Adana province)
BİLGİHAN BÜYÜKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
SporÇukurova ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP FİLİZ DİNÇ