Beliren yetişkinlikteki üniversite öğrencilerinin risk tutumları: Bir seri aracılık modeli
Risk attitudes of university students in emerging adulthood: A series mediation model
- Tez No: 1000935
- Danışmanlar: PROF. DR. FERİDE BACANLI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın temel amacı, beliren yetişkinlikteki üniversite öğrencilerinin arkadaştan algılanan sosyal destek, sosyal duygusal öğrenme becerileri, belirsizliğe tahammülsüzlük ve risk tutumları (dijtial, sağlık/güvenlik, eğitim/kariyer ve eğlence) arasındaki doğrudan ve dolaylı ilişkileri incelemektir. Ayrıca, bu araştırmada üniversite öğrencilerinin risk tutumlarını ölçmek için Türk kültürüne uygun Çok Boyutlu Risk Tutumları Ölçeği'nin geliştirilmesi de amaçlanmıştır. Ölçek geliştirme aşamasında ölçeğin geçerliğini belirlemek için 374 (249 kadın ve 125 erkek) üniversite öğrencisinden toplanan veriler üzerinde açımlayıcı faktör analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları ÇBRTÖ'nün 29 madde ve yedi faktörden oluştuğunu göstermiştir. ÇBRTÖ'nün faktör yapısını doğrulamak için 315 (198 kadın ve 117 erkek) üniversite öğrencisinden toplanan veriler üzerinde doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA sonuçları AFA sonuçlarını doğrulamıştır. ÇBRTÖ'nün ölçüt geçerliği için 214 üniversite öğrencisine uygulanan ÇBRTÖ alt ölçek puanları ile Marlowe-Crowne Sosyal Beğenirlik Ölçeği Kısa Form C ve Arnett Heyecan Arama Ölçeği toplaml puanları arasında beklenildiği gibi orta düzeyde pozitif anlamlı ilişkiler bulunmuştur. ÇBRTÖ'nün güvenilirliğini değerlendirmek için iç tutarlılık ve kararlılık katsayıları ölçeğin güvenirliğinin iyi olduğunu göstermiştir. Bu çalışmaların sonuçları, ÇBRTÖ'nün Türk üniversite öğrencilerinin risk tutumlarını ölçmek için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu ortaya koymuştur. Araştırmanın temel amacı için, beliren yetişkinlikteki üniversite öğrencilerinin arkadaştan algılanan sosyal destek ile risk tutumları (dijital, sağlık/güvenlik, eğitim/kariyer ve eğlence) arasındaki ilişkide, sosyal duygusal öğrenme ve belirsizliğe tahammülsüzlüğün aracılık rollerini incelemek için dört farklı model test edilmiştir. Modeller beliren yetişkinlikteki 512 (332 kadın ve 180 erkek) üniversite öğrencisinden toplanan veriler üzerinde test edilmiştir. Araştırma verilerinin toplanılması için Çok Boyutlu Risk Tutumları Ölçeği, Sosyal Duygusal Öğrenme Becerileri Ölçeği-Genç Yetişkin Formu, Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Bağımlı ve bağımsız değişkenler arasında ikili seri aracılık rolü olan değişkenler arasındaki ilişkilerin incelendiği dört model test edilmiştir. Dört modelin testinde de arkadaştan algılanan sosyal destek ile dijital, sağlık/güvenlik, eğitim/kariyer ve eğlence risk tutumları arasında doğrudan ilişkinin genel olarak anlamlı olmadığı görülmüştür. Bununla birlikte, dört modelde de arkadaştan algılanan sosyal destek ile risk tutumları arasındaki ilişkide sosyal duygusal öğrenme becerileri ve belirsizliğe tahammülsüzlüğün seri aracılık etkileri incelendiğinde, bu etkinin yalnızca eğlence risk tutumları modeli için anlamlı olduğu belirlenmiştir. Dijital, sağlık/güvenlik ve eğitim/kariyer risk tutumlarında ise, sosyal duygusal öğrenme becerileri ve belirsizliğe tahammülsüzlüğün seri aracılık rolünün anlamlı olmadığı görülmüştür. Araştırmanın sonuçları ilgili alan yazın çerçevesinde tartışılmış ve sonuçlara dayanılarak araştırmacılara, uygulayıcılara ve politika yapıcılarına yönelik öneriler sunulmuştur.
Özet (Çeviri)
The main aim of this research is to examine the direct and indirect relationships between perceived social support from friends, social-emotional learning skills, intolerance of uncertainty, and risk (digital, health/safety, education/career, and entertainment) attitudes among emerging adult university students. Additionally, this research aimed to develop a Turkish-culture-adapted Multidimensional Risk Attitudes Scale (MRAS) to measure university students' risk attitudes. To determine the factor structure of the scale, exploratory factor analysis (AFA) was applied to data collected from 374 (249 women and 125 male) university students. The AFA results showed that the MRAS consists of 29 items and seven factors. To confirm the factor structure of the MRAS, confirmatory factor analysis (CFA) was applied to data collected from 315 (198 women and 117 female) university students. The CFA results confirmed the AFA results. For the criterion validity of the Multidimensional Risk Attitudes Scale (MRAS), a moderately positive and significant correlation was found between the subscale scores of the MRAS, administered to 214 university students, and the total scores of the Marlowe-Crowne Social Desirability Scale Short Form C and Sensation Seeking Scale Internal consistency and stability correlation coefficients calculated to determine the reliability of the MRAS showed that the scale has good reliability. The results of these studies have revealed that the MRAS is a valid and reliable measurement. For the primary objective of this study, four different models were tested to examine the mediating roles of social-emotional learning and intolerance of uncertainty in the relationship between perceived social support from friends and risk attitudes (digital, health/safety, education/career, and entertainment) among emerging adult university students. The models were tested on data collected from 512 (332 male and 180 female) emerging adult university students. The Multidimensional Risk Attitudes Scale, Social-Emotional Learning Scale-Young Adult Form, Intolerance of Uncertainty Scale, Multidimensional Perceived Social Support Scale, and a Personal Information Form were used to collect research data. Four models were tested examining the relationships between variables that act as mediators between dependent and independent variables using binary series mediation. In all four models, a direct relationship between perceived social support from friends and digital, health/safety, education/career, and entertainment risk attitudes was found to be generally insignificant. However, when examining the serial mediating effects of social-emotional learning skills and intolerance of uncertainty on the relationship between perceived social support from friends and risk attitudes in all four models, it was determined that this effect was significant only for the entertainment risk attitudes model. In the digital, health/safety, and education/career risk attitudes, the serial mediating role of social-emotional learning skills and intolerance of uncertainty was found to be insignificant. The results of the research were discussed within the framework of the relevant literature, and recommendations were presented to researchers, practitioners, and policymakers based on these findings.
Benzer Tezler
- Üniversite öğrencilerinin ayrışma-bireyleşme sürecinin öz belirleme kuramı çerçevesinde incelenmesi
An investigation of the separation–individuation within self-determination framework among university students
EDA KESER
- Beliren yetişkinlikte depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin şükran ve umut açısından incelenmesi
An investigation of depression, anxiety and stress levels in emerging adulthood in terms of gratitude and hope
RIDVAN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NEZİR EKİNCİ
- Üniversite öğrencilerinin problemli internet kullanımlarının yaşamda anlam, temel psikolojik ihtiyaçlar ve bazı demografik değişkenlere göre incelenmesi
An examination of problematic internet use among university students in terms of life meaning, basic psychological requirements, and some demographic factors
ELİF ÇALIŞKAN
- Beliren yetişkinlikte mental iyi oluş düzeylerinin azim ve bilişsel esneklik açısından incelenmesi
Examination of mental well-being levels in emerging adulthood in terms of grit and cognitive flexibility
AYŞE DENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NEZİR EKİNCİ
- Beliren yetişkinlik döneminde evlilik algısı
Perception of marriage in emerging adulthood
ZEYNEP SÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELEN DEMİRTAŞ ZORBAZ