The formation of the subaltern and the counter-hegemony in the 2017-2022 uprisings in Iran
İran'da 2017–2022 ayaklanmalarında madunların oluşumu ve karşı-hegemonyanın inşası
- Tez No: 1000938
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET BARIŞ KUYMULU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, 2017–2022 yılları arasında İran'da ortaya çıkan ve gelişen madun ayaklanmalarının dinamiklerini incelemekte; bu ayaklanmaların İslam Cumhuriyeti'ne karşı karşı-hegemonik mücadeleler geliştirme kapasitesini değerlendirmektedir. 2017, 2019 ve 2022 protesto dalgalarına katılan aktörlerle yapılan on derinlemesine mülakata dayanan çalışma, üç boyutu mercek altına almaktadır: madunun bileşimi, zaman içinde genişlemesi ya da daralması ve siyasal pratiklerinin dönüşümü. Bulgular, madunun henüz kurumsal bir meydan okumada bulunabilecek ölçüde tam anlamıyla tutarlı bir blok hâline gelmediğini; buna karşın devlet hegemonyasının ahlaki ve ideolojik temellerini ciddi biçimde aşındırdığını ve parçalı ve çelişkili biçimlerde de olsa embriyonik bir karşı-hegemonik ufuk ürettiğini göstermektedir. Madun gruplar günümüz İran'ında kentsel yoksulları, güvencesiz çalışanları, işsiz gençleri, kadınları, etnik azınlıkları ve yoksullaşmış orta sınıf aktörlerini kapsayan çok boyutlu bir yapı sergilemekte; bu yapı, ekonomik, toplumsal cinsiyet temelli ve etnik olarak yapılanmış dışlanma eksenlerinin örtüşmesini yansıtmaktadır. Siyasal pratikler, kendiliğinden ve ağırlıklı olarak ekonomik taleplerle şekillenen protestolardan, ideolojik olarak eklemlenmiş, ahlaki bir zemine oturan ve sembolik açıdan güçlü direniş biçimlerine doğru evrilmiştir. Antonio Gramsci'nin hegemonya, karşı-hegemonya ve madun eylemliliği kavramlarından hareketle çalışma, bu ayaklanmaların hem madun direnişinin önceki biçimleriyle bir kopuşu hem de süreklilik arz eden mücadelelerin devamını temsil ettiğini ortaya koymaktadır. Tez, yapısal baskı, içsel parçalanma ve ideolojik kooptasyonun bütünüyle gelişmiş bir karşı-hegemonik bloğun oluşumunu sınırlamasına rağmen, İran'da madun gruplarının yönetişim, dayanışma ve özgürleşmeye dair alternatif tahayyüller üreten tarihsel bir güç hâline geldiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the emergence and dynamics of subaltern uprisings in Iran between 2017 and 2022, assessing their capacity to develop counter-hegemonic struggles against the Islamic Republic. Drawing on ten in-depth interviews with participants from the 2017, 2019, and 2022 protest waves, the study investigates three dimensions: the composition of the subaltern, its expansion or contraction over time, and the evolution of its political practices. Findings indicate that, while the subaltern has not yet coalesced into a fully coherent bloc capable of institutional challenge, it has significantly eroded the moral and ideological foundations of state hegemony and cultivated an embryonic counter-hegemonic horizon, albeit in fragmented and contradictory ways. Contemporary Iranian subalternity is multidimensional, encompassing the urban poor, precarious workers, unemployed youth, women, ethnic minorities, and impoverished middle-class actors, reflecting overlapping axes of economic, gendered, and ethnically structured marginality. Political practices have evolved from spontaneous, economically driven protests to ideologically articulated, morally grounded, and symbolically potent forms of resistance. Drawing on Antonio Gramsci's concepts of hegemony, counter-hegemony, and subaltern agency, the study shows how these uprisings represent both a rupture with earlier forms of subaltern resistance and a continuation of enduring struggles. The thesis demonstrates that Iran's subaltern has become a historic force that imagines alternative visions of governance, solidarity, and emancipation, even as structural repression, internal fragmentation, and ideological cooptation limit the consolidation of a fully realized counter-hegemonic bloc.
Benzer Tezler
- Sosyal medyada ateist kimliğin öz-temsili ve karşı-hegemonyanın inşası: Karikateist öz-örgütlenmesi örneği
Self-representation of atheist identity and construction of counter-hegemony in social media: The example of karikateist selforganization
SAVAŞ KESKİN
Doktora
Türkçe
2022
Radyo-Televizyonİstanbul ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇKİN ÖZMEN
- “Kimsenin Müslüman Kadınları”Müslüman kadınların alternatif medya platformları aracılığıyla karşı kamusal alan oluşturmaları: Türkiye ve Almanya örneği
“Nobody's Muslim Women”construction of Muslim women's counter public sphere through alternative media platforms: The case of Turkey and Germany"
SÜMEYRA SOYDAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
SosyolojiGalatasaray ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM DANACI YÜCE
- Siyasalın gündelik kuruluşu bağlamında sokak siyaseti
Street politics in context of everyday construction of political
FUNDA ÇOBAN
Doktora
Türkçe
2013
Siyasal BilimlerAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALEV ÖZKAZANÇ KOZAKLI
- The bildung of bildungsroman: Joyce, Winterson and Kincaid
Oluşumromanının gelişimi: Joyce, Winterson and Kinciad
A. OKAN DEMİRTAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
İngiliz Dili ve EdebiyatıDoğuş ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MİNE ÖZYURT KILIÇ
- 1950 sonrası Kuzey Afrika Sineması'nın postkolonyal teoriler çerçevesinde incelenmesi
Analysis of the post-1950 North African Cinema in the context of the postcolonial theories
BİLGE GÖKÇE
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
İletişim Bilimleriİstanbul Gelişim ÜniversitesiRadyo Televizyon ve Sinema Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SİNEM TUNA