16. yüzyıl dini–tasavvufi, ahlaki mesnevilerde değerler eğitimi
Values education in 16th century religious, sufi, and ethical mathnawis
- Tez No: 1001021
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERDOĞAN TAŞTAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İnsanlık tarihi boyunca değişmeyen temel meselelerden biri olan değer aktarımı, yalnızca pedagojik değil, aynı zamanda kültürel ve edebî bir mesele olarak da ele alınmalıdır. Bu tez, XVI. yüzyılda kaleme alınmış dinî, tasavvufî ve ahlâkî içerikli mesnevileri, değerler eğitimi bağlamında yeniden ele almayı amaçlamaktadır. Bu çalışmanın temel hedefi, klasik Türk edebiyatında önemli bir yere sahip olan mesnevilerin, modern değerler eğitimi anlayışıyla nasıl ilişkilendirilebileceğini ortaya koymak ve bu metinlerin eğitsel potansiyelini görünür kılmaktır. Tezin yöntemi, nitel araştırma esaslarına dayanmakta olup, dönemin nasihat ağırlıklı mesnevileri titizlikle incelenmiştir. Öncelikle alan yazını taranarak gerekli veriler toplanmış, ardından Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 2023 yılında sunulan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde yer alan 20 temel değer (adalet, saygı, merhamet, sabır, vefa, yardımseverlik, çalışkanlık, sorumluluk vb.) esas alınarak mesneviler bu değerler açısından analiz edilmiştir. Tez kapsamında yapılan analizler, XVI. yüzyıl mesnevilerinin yalnızca dinî ve tasavvufî anlamda değil, aynı zamanda eğitim bilimleri açısından da oldukça zengin birer kaynak olduğunu göstermiştir. Bu eserlerde, günümüz eğitim metinlerinde yer verilmeyen ya da yeterince işlenmeyen birçok değerin açıkça işlendiği görülmüş; bu da klasik edebiyatın eğitsel değerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymuştur. Araştırma sonucunda, klasik Türk edebiyatının yalnızca estetik bir alan olmadığı, aynı zamanda değerler eğitimi açısından da ihmal edilmemesi gereken bir kaynak olduğu ortaya konmuştur. Bu yönüyle çalışma, daha önce değerler eğitimi bağlamında yapılan araştırmalardan kapsamı ve derinliği itibarıyla ayrılmakta; özellikle klasik Türk edebiyatının belirli bir dönemine (XVI. yüzyıl) odaklanması bakımından alanında öncü nitelik taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Value transmission, which is one of the fundamental issues that has not changed throughout human history, should be considered not only as a pedagogical but also as a cultural and literary issue. This thesis aims to reconsider the religious, mystical and ethical mesnevi written in the 16th century in the context of values education. The main goal of this study is to reveal how mesnevi, which have an important place in classical Turkish literature, can be associated with the modern understanding of values education and to make the educational potential of these texts visible. The method of the thesis is based on qualitative research principles, and the advice-oriented masnavis of the period were meticulously analyzed. First, the necessary data were collected by reviewing the literature, and then, based on the 20 core values (justice, respect, compassion, patience, loyalty, benevolence, diligence, responsibility, etc.) included in the Turkish Century Education Model presented by the Ministry of National Education in 2023, the mesnevi were analyzed in terms of these values. The analyses conducted within the scope of this thesis have shown that the masnavis of the 16th century are rich sources not only in religious and mystical terms but also in terms of educational sciences. In these works, it has been seen that many values that are not included in today's educational texts or not sufficiently covered are clearly covered; this has revealed that the educational value of classical literature should be re-evaluated. As a result of the research, it has been revealed that classical Turkish literature is not only an aesthetic field, but also a source that should not be neglected in terms of values education. In this respect, the study differs from previous studies conducted in the context of values education in terms of its scope and depth; it is a pioneer in its field, especially in terms of focusing on a specific period of classical Turkish literature (XVI. century).
Benzer Tezler
- 16. yüzyıl Türk edebiyatında dinî, ahlâkî, tasavvufî mesnevîlerdeki hikâyeler (Tespit, tahlil ve köken araştırması)
Stories in“Religious, moral, and tasawwuf masnavis”of 16th century Turkish literature (Identification, analysis, and origin research)
ESİN TÜMER KURNAZ
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıÜsküdar ÜniversitesiTasavvuf Kültürü ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. EMİNE YENİTERZİ
- Manavgatlı Ali Zelîlî'nin Niyâzü'l-Müznibîn'in
Niyâzü'l-Müznibîn of Manavgat's Ali Zelili
NİLAY KINAY CİVELEK
Doktora
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıAtatürk ÜniversitesiTürk Dünyası Edebiyatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RIFAT KÜTÜK
- Muhyiddin Bayrami'nin Ab-ı Hayat mesnevisi inceleme-metin
An analysis and contexual of the Ab-ı Hayat Mathnawi by Muhyiddin Bayrami
YASİN AKBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Türk Dili ve EdebiyatıGaziantep ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİL İBRAHİM YAKAR
- Hüseyin B. Ahmed-i Sirozî'nin Câmi'u'n-Nesâyih'i (inceleme- metin- dizin)
Hüseyin B. Ahmed-i Sirozî'nin Câmi'u'n-Nesâyih (analysis – text – index)
MUHAMMET NURULLAH YURTTAŞ
Doktora
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. HALİT BİLTEKİN
- İmam Rabbânî'nin“Mektûbât”ında tahalluka dair bazı tasavvufî kavramlar
Some concepts of mysticism regarding good morality in“Mektubat”of İmam Rabbani
ZEYNEP KAYMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİM ARSLAN