Cuma hutbelerinin çevre ve çevre ile ilişkilendirilmiş sosyal bilgiler değerleri bakımından incelenmesi
An examination of friday sermons in terms of environmental and environmentally related social studies values
- Tez No: 1001026
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FATİH ÖZDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Cuma Hutbeleri, Sosyal Bilgiler, Çevre Tema ve Değerleri, Sorumluluk, Duyarlılık, Friday Sermons, Social Studies, Environmental Themes and Values, Responsibility, Sensitivity
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Bilgiler Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yaşadığımız gezegen, her geçen gün çevre sorunları nedeniyle ekolojik sistemler açısından kritik bir zaman dilimine girmiştir. Bu çevre sorunları, insanların bilinçli ve çevreye saygılı tutumu ile ortadan kaldırılabilir. Bu bilinç ve tutum, örgün eğitim sistemi içerisinde farklı dersler ve müfredatlarla sağlanmaktadır. Yaygın eğitim içinde ise birçok unsur ile çevreye yönelik bilinç ve tutum kazandırılmaya çalışılmaktadır. Bu yaygın eğitim unsurlarından en önemlilerinden biri Cuma hutbeleridir. Her hafta toplumun önemli bir bölümüne ulaşan Cuma hutbelerinin çevre ile ilgili konular açısından örgün eğitim perspektifi ile incelenmesi önemlidir. Buradan hareketle bu araştırmanın amacı; Cuma hutbelerinde çevre temalarının ele alınış biçimini, bu temaların sıklığını ve Sosyal Bilgiler eğitiminin çevreyle ilişkilendirilen değerleri incelenerek, söz konusu içeriklerin nasıl bir kesişim oluşturduğunu ortaya koymaktır. Araştırmanın yöntemi, nitel araştırma yöntemi olup doküman analizi tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın veri kaynağı, Diyanet İşleri Başkanlığı ve Hutbeler Arşivinin web sitelerinde 2011-2024 yılları arasındaki Cuma hutbeleridir. Elde edilen veriler içerik analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları, 2011–2024 yılları arasında yayımlanan Cuma hutbelerinde çevre temalarının yıllara göre artış gösterdiği, özellikle son yıllarda bu temaların daha sistematik ve çeşitli bir biçimde ele alındığı göstermiştir. İncelenen hutbelerde çevre; israfın önlenmesi, doğal kaynakların korunması, suyun bilinçli kullanımı, çevre kirliliği ve sürdürülebilir yaşam gibi alt temalar çerçevesinde ele alınmış; çevrenin korunmasına yönelik önleyici tedbirler öne çıkmıştır. Bununla birlikte hutbelerde verilen mesajların yalnızca bilgilendirici nitelikte olmadığı, aynı zamanda bireylerde çevre bilinci, sorumluluk ve duyarlılık geliştirmeyi amaçladığı görülmüştür. Bu bağlamda Cuma hutbelerinin, Sosyal Bilgiler Eğitimi'nde kazandırılması hedeflenen çevreye duyarlı birey yetiştirme amacını destekleyen, yaygın eğitim kapsamında etkili bir değer aktarım aracı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The planet we live on has entered a critical period in terms of ecological systems due to increasing environmental problems. These environmental issues can be mitigated through individuals' conscious and environmentally respectful attitudes. Such awareness and attitudes are developed within the formal education system through various subjects and curricula. In non-formal education, environmental awareness and responsibility are fostered through many different means, one of the most significant being Friday sermons (khutbahs). Since Friday sermons reach a large segment of society every week, examining them from the perspective of environmental themes within the framework of formal education is of great importance. Accordingly, the aim of this study is to reveal how environmental themes are addressed in Friday sermons, the frequency of these themes, and how they intersect with the environmental values emphasized in Social Studies education. The research employs a qualitative research design, using document analysis as the data collection technique. The data source consists of Friday sermons published on the official websites of the Presidency of Religious Affairs and the Sermon Archive between 2011 and 2024. The collected data were analyzed using content analysis. The findings indicate that environmental themes in Friday sermons published between 2011 and 2024 have increased over the years, and that these themes have been addressed in a more systematic and diverse manner in recent years. In the sermons examined, environmental issues were discussed within sub-themes such as preventing waste, conserving natural resources, conscious water use, environmental pollution, and sustainable living, with an emphasis on preventive measures for environmental protection. Moreover, the messages conveyed in the sermons were not merely informative but also aimed at developing environmental awareness, responsibility, and sensitivity among individuals. In this context, it was concluded that Friday sermons function as an effective value transmission tool within non-formal education and support the objective of cultivating environmentally responsible individuals in Social Studies education.
Benzer Tezler
- Design and development of organolead halide perovskite solar cells
Organik kurşun halojenür perovskit güneş hücrelerinin dizaynı ve geliştirilmesi
BEYZA YILMAZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Kimya MühendisliğiBoğaziçi ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RAMAZAN YILDIRIM
- Günümüz cuma hutbelerinin din eğitimi açısından değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
MEHMET YAŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
DinAnkara ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. MUALLA SELÇUK
- Günümüz cuma hutbelerinin toplumu eğitmedeki etkileri
Başlık çevirisi yok
MEHMET SUNA
Yüksek Lisans
Türkçe
1996
DinSelçuk ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSTAFA TAVUKÇUOĞLU
- Diyanet İşleri Başkanlığının 2017 yılında yayımladığı cuma hutbelerinin tefsir ilmi açısından tahlili
Analysis of friday sermons released by The Presidency of Religious affairs in 2017 from the perspective of tafsir wisdom
AHMET ERCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ RIZA GÜL
- Diyanet İşleri Başkanlığı'nın 2023 yılında yayınladığı Cuma hutbelerinin Din Sosyolojisi bağlamında toplumsal mesajlarının incelenmesi
Analyzing the social messages of the Friday sermons published by the Presidency of Religious Affairs in 2023 in the context of Sociology of Religion
UMUT ERDOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SosyolojiKafkas ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAL SAVCI