جهود المدرسة الإصلاحية الحديثة في علم أصول الفقه (دراسة تحليلية نقدية)
Modern islahçi ekolün fikih usulü ilmindeki çabalarinin tahlili ve tenkidi
- Tez No: 1001152
- Danışmanlar: PROF. DR. HAYİL ABDULHAFİZ YUSUF DAVUD
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Hukuk, Religion, Law
- Anahtar Kelimeler: İslam hukuku, Islamic law
- Yıl: 2025
- Dil: Arapça
- Üniversite: Urdun Unıversıtesı
- Enstitü: Yurtdışı Enstitü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, modern ıslahçı ekol mensuplarının usûl-i fıkıh ilminin geliştirilmesi ve yenilenmesi doğrultusunda ortaya koydukları çabaları incelemeyi ve değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın bulguları, ıslahçıların geleneksel usûl-i fıkıh anlayışından bazı meselelerde farklı bir yaklaşım benimsediklerini ortaya koymaktadır. Bu farklılaşmalar arasında, sünnetin delil alanının daraltılması, icmâa zannî bir hücciyet atfedilerek onun daha çok kolektif ictihad mahiyetinde değerlendirilmesi ve ictihad ile müctehidin şartlarında kolaylaştırmaya gidilmesi gibi hususlar yer almaktadır. Bununla birlikte, modern ıslahçılar birçok meselede önceki âlimler tarafından benimsenmiş olan yerleşik görüşlerle örtüşen kanaatler de sergilemişlerdir. Öte yandan, modern fikrî yönelimlerden olan makasıd ilmi, tarihselcilik metodu ve bilginin İslamileştirilmesi projesi gibi yönelimler her ne kadar kökenlerini ıslahçı ekolden almış olsalar da bu ekolden farklı metodolojiler benimsemişlerdir ve geleneksel usûl-i fıkha belirgin bir önem atfetmemişlerdir. Bu yönelimler güçlü bir teorik söyleme sahip olmalarına rağmen, usûl-i fıkıh sahasında uygulamaya yönelik kalıcı ve etkili bir ıslah metodolojisi ortaya koyma konusunda başarı gösterememişlerdir. Bu çalışmada, modern ıslahçı ekolün usûl-i fıkıhtaki konumu ve bu konuma dair görüşleri ortaya koymak amacıyla betimleyici, tümevarımsal, tahlilî ve mukayeseli yöntemler birlikte kullanılmıştır. Araştırmacı, usûl-i fıkıh alanında meydana gelen modern dönüşümlerin daha sağlıklı anlaşılabilmesi ve bu dönüşümlere katkı sunan yeni metodolojilerin, hem İslam hukuk teorisinin genel yapısına hem de özel olarak usûl-i fıkıh ilminin gelişimine etkilerinin tespit edilebilmesi için, farklı usûlî ekollerin ve düşünsel yönelimlerin derinlemesine incelenmesini tavsiye etmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine and evaluate the efforts made by scholars affiliated with the modern reformist school in the development and renewal of the science of uṣūl al-fiqh (principles of Islamic jurisprudence). The findings of the research indicate that reformist scholars adopted a different understanding of traditional uṣūl al-fiqh in certain areas. These include narrowing the scope of the Sunnah, assigning a presumptive evidence (ẓannī ḥujjiyya) to consensus (ijmāʿ) —viewing it more as a form of collective ijtihād— and facilitating the conditions required for ijtihād and the qualifications of a mujtahid. However, in many issues, they aligned with the prevailing opinions that were accepted by earlier scholars. Some modern intellectual currents —such as maqāṣid al-sharīʿah (the higher objectives of Islamic law), historicist approaches, and the project of the Islamization of knowledge—have drawn their roots from the reformist school. Nevertheless, they adopted different methodologies and did not place significant emphasis on traditional uṣūl al-fiqh. Despite possessing strong theoretical discourse, these currents have not succeeded in presenting a lasting and practical reformist methodology at the applied level of uṣūl al-fiqh. The study adopts a combination of descriptive, inductive, analytical, and comparative methods to present the reformist school's position on uṣūl al-fiqh and related views. It is recommended that researchers direct more attention to studying the diverse uṣūlī schools and various intellectual currents, in order to understand the modern transformations that have affected the science of uṣūl al-fiqh, and to explore the new methodologies that have contributed to the development of Islamic legal theory in general, and uṣūl al-fiqh in particular.
Benzer Tezler
- جهود مدرسة الحديث العراقية في خدمة الجامع الصحيح للإمام البخاري من القرن الرابع إلى القرن الثامن الهجر
İMAM BUHARÎ'NİN EL-CÂMİ'Ü'S-SAHÎH'İNE IRAK HADİS EKOLÜNÜN KATKILARI (HİCRİ DÖRDÜNCÜ ASIRDAN SEKİZİNCİ ASRA KADA
ABDULJALEEL IBRAHİM AHMED AL-NUAİMİ
Yüksek Lisans
Arapça
2022
Yalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. OSMAN SAITOĞLU
- جهود مدرسة الحديث العراقية في خدمة الجامع الصحيح للإمام البخاري من القرن الرابع إلى القرن الثامن الهجري
İmam Buhari'nin el-Câmi'ü's-Sahîh'ine Irak Hadis Ekolünün katkıları (Hicri dördüncü asırdan sekizinci asra kadar) / The efforts of the Iraqi Hadith School in the service of the al-Jâmiʿ al-Sahîh of Imam al-Bukhari from the fourth to the elghth century AH
ABDULJALEEL IBRAHIM AHMED AL-NUAİMİ
Yüksek Lisans
Arapça
2022
DinYalova ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN SAİTOĞLU
- المصطَلَحَاتُ الصَّوتيَّة في التراث اللغوي عِنْدَ العَرَب (دراسة تارِيخِيَّة تأصيليَّة من القَرن الأول إلى القَرن السادس الهِجرِي)
Arapların dılsel mırasındakı fonetik terimler (birinci yüzyıldan altıncı yüzyıla kadar temel bir tarihsel çalışma)
ADEL ABUSHAAR
Doktora
Arapça
2004
DilbilimUmm Al-Qura UnıversıtyArap Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
البروفيسور. دكتور. MUHAMMET AL-ÖMERİ
- معالم البناء الاقتصادي في القرآن الكريم
İslam iktisadının Kur'an-ı Kerim'deki ana prensipleri
İSMAİL BUAK
Doktora
Arapça
2022
Dinİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA TEMİMİ
- جهود العلماء الكرد في الفقه واصوله في القرن الخامس عشر الهجري في كردستان العراق
Kuzey Irak kürt alimlerinin fıkıh ilmine katkıları (Hicri XV. asır )
AHMED MOHAMMED AMIN ABDALLA ABDALLA
Yüksek Lisans
Arapça
2018
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUHİTTİN ÖZDEMİR