Melanopsis praemorsa lınnaeus, 1758 (gastropoda:prosobranchıa) manto dokusu üzerine 5-florourasil ve sisplatin maruziyetinin histopatolojik, biyokimyasal ve genotoksik etkilerinin araştırılması
Histopathological, biochemical and genotoxic effects of 5-fluorouracil and cisplatin exposure on the mantle tissue of melanopsis praemosa linnaeus, 1758 (gastropoda:prosobranchia)
- Tez No: 1001212
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BİRGÜL OTLUDİL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoloji, Biology
- Anahtar Kelimeler: Melanopsis praemorsa, Antineoplastik ilaçlar, 5-Fluorourasil (5-FU), Sisplatin (CP), Histopatolojik inceleme, Biyokimyasal inceleme, Genotoksik inceleme, Melanopsis praemorsa, Antineoplastic drugs, 5-Fluorouracil (5-FU), Cisplatin (CP), Histopathological examination, Biochemical examination, Genotoxic examination
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Biyoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sucul ortamlarda antineoplastik ilaçların kirlilik düzeyleri her geçen gün artmakta ve bu durum hedef dışı organizmalar için giderek büyüyen bir tehdit oluşturmaktadır. 5-Fluorourasil (5-FU) ve Sisplatin (CP), sitotoksik etkileri güçlü olan ve hücre bölünmesini inhibe eden mekanizmaları nedeniyle, tıbbi alanda sıklıkla tercih edilen antineoplastik ilaçlardır. Bu çalışma, 5-FU ve CP'nin kronik maruziyetinin M. praemorsa'nın manto dokusu üzerindeki histopatolojik, biyokimyasal ve genotoksik etkilerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Deney gruplarında 5-FU ve CP dozları için yüzey sularında belirlenen limitler (SW) ve atık sularda belirlenen limitler (WW) tekli ve kombine konsantrasyonlar olarak kullanılmıştır. Çalışmada kontrol, pozitif kontrol (BPA 8 mg/L), 2 grup 5-FU (7.91 ng/L ve 124 µg/L), 2 grup CP (4.56 ng/L ve 250 µg/L) ve 2 grup 5-FU + CP (7.91 ng/L + 4.56 ng/L ve 124 µg/L + 250 µg/L) kombinasyonundan oluşan sekiz grup oluşturulmuştur. Histolojik çalışma için salyangozlar, 21 gün süreyle belirlenen konsantrasyonlara maruz bırakılmıştır. Histopatolojik değişiklikleri belirlemek amacıyla, grupların her birinden deneyin 7., 14. ve 21. günlerinde alınan salyangozlar disekte edilerek manto dokuları alınmıştır. Maruziyet sonunda manto dokuları standart histolojik aşamalardan geçirilmiş ve ışık mikroskobunda değerlendirilmiştir. Histopatolojik incelemeler sonucu; manto dokusunda sil dejenerasyonu, epitelde deskuamasyon, lipit vakuolü sayısında artış, koyu granül birikimi, pigment hücresi sayısında artış, kas fibrillerinde atrofi ve nekroz gözlenmiştir. Çalışmada, biyokimyasal analizler, RAPD-PCR temelli genotoksisite testleri ve antioksidan savunma, DNA onarımı, ısı şok proteinleri ve apoptotik yolaklara ilişkin gen ekspresyon analizlerinden elde edilen bulgular kullanılarak çoklu biyobelirteç yaklaşımı uygulanmıştır. Tekli uygulamalar orta düzeyde stres yanıtlarını tetiklerken, 5-FU ve CP'nin atık su konsantrasyonlarındaki kombine maruziyeti, fizyolojik savunma eşiklerini aşan sinerjik bir toksisiteyi tetiklemiştir. Genotoksisite analizleri; Genomik Kalıp Stabilitesinde (GTS) anlamlı bir azalma olduğunu ve DNA hasar yanıtına ilişkin onarım geni RAD50 ekspresyonunun indüklenmesi ile karakterize edilen bir“kompensatuar yanıt”olgusunun ortaya çıktığını göstermiştir. Pozitif kontrol olarak kullanılan BPA'nın da benzer moleküler stres yanıtlarını tetiklediği ve genotoksisiteyi artırdığı gözlemlenmiştir. Tüm dokularda en şiddetli hasar 5-FU + CP kombine konsantrasyon gruplarında gerçekleşmiş, kombinasyonların tekil uygulamalara göre daha erken ve daha güçlü toksisite gösterdiği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, çevresel dozlarda 5-FU ve CP oluşturduğu“kokteyl etkisinin”, hedef dışı organizmalarda hücresel hasar ve apoptozu indükleyebilen ciddi bir ekolojik risk oluşturduğu öne sürülmektedir. Antineoplastik ilaçların tatlısu ekosistemleri için önemli bir ekotoksik risk taşıdığını ve çevresel izleme ve çevre çalışmalarında dikkate alınması gerektiğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The contamination levels of antineoplastic drugs in aquatic environments are increasing steadily, posing a growing threat to non-target organisms. Among these compounds, 5-Fluorouracil (5-FU) and Cisplatin (CP) are widely used antineoplastic agents in clinical practice due to their strong cytotoxic properties and their ability to inhibit cell division through distinct molecular mechanisms. The present study was conducted to evaluate the histopathological, biochemical, and genotoxic effects of chronic exposure to 5-FU and CP on the mantle tissue of Melanopsis praemorsa. In the experimental design, environmentally relevant concentrations corresponding to surface water limits (SW) and wastewater limits (WW) of 5-FU and CP were applied as single and combined exposures. Accordingly, eight experimental groups were established: a control group, a positive control group (BPA, 8 mg L⁻¹), two 5-FU groups (7.91 ng L⁻¹ and 124 µg L⁻¹), two CP groups (4.56 ng L⁻¹ and 250 µg L⁻¹), and two combined 5-FU + CP groups (7.91 ng L⁻¹ + 4.56 ng L⁻¹ and 124 µg L⁻¹ + 250 µg L⁻¹). For histological assessments, snails were exposed to the designated concentrations for 21 days. To evaluate the progression of histopathological alterations, snails were sampled on days 7, 14, and 21 of exposure, dissected, and mantle tissues were collected for analysis. Following exposure, mantle tissues were processed through standard histological procedures and examined under light microscopy. Histopathological examinations revealed pronounced structural alterations in mantle tissue, including ciliary degeneration, epithelial desquamation, an increased number of lipid vacuoles, accumulation of dark granules, elevated numbers of pigment cells, and atrophy and necrosis of muscle fibers. A multi-biomarker approach was employed by integrating data obtained from biochemical assays, RAPD-PCR-based genotoxicity analyses, and gene expression profiles associated with antioxidant defense, DNA repair, heat shock proteins, and apoptotic pathways. While single-compound exposures elicited moderate stress responses, combined exposure to 5-FU and CP at wastewater concentrations induced synergistic toxicity that exceeded physiological defense thresholds. Genotoxicity analyses demonstrated significant decrease in Genomic Template Stability (GTS), suggesting a 'compensatory response' characterized by the induction of the DNA repair gene RAD50. The positive control compound, BPA, similarly triggered molecular stress responses and enhanced genotoxic effects. Across all examined tissues, the most severe damage was consistently observed in the combined 5-FU + CP exposure groups, indicating that mixture treatments induced earlier onset and more pronounced toxicity compared to single-compound exposures. Based on these findings, it is proposed that the“cocktail effect”generated by environmentally relevant concentrations of 5-FU and CP represents a substantial ecological risk capable of inducing cellular damage and apoptosis in non-target aquatic organisms. Overall, the results demonstrate that antineoplastic drugs constitute a significant ecotoxicological threat to freshwater ecosystems and should be carefully considered in environmental monitoring programs and ecological risk assessment studies.
Benzer Tezler
- İmidaklopride maruz kalan melanopsis praemorsa lınnaeus, 1758 (gastropoda: Prosobranchıa)'daki histopatolojik ve ultrastrüktürel değişikliklere askorbik asitin koruyucu etkisi
Protective effect of ascorbic acid on histopathological and ultrastructural changes in melanopsis praemorsa linnaeus, 1758 (Gastropoda: Prosobranchia) exposed to imidacloprid
LOKMAN DAMAR
- Muğla ve Antalya yöresinin önemli tatlı sularında yaşayan mollusca türlerinin belirlenmesi
Determination on the species of the mollusca that distributing around. Muğla and Antalya
MURAT YÜCE
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Su ÜrünleriSüleyman Demirel ÜniversitesiSu Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. M. ZEKİ YILDIRIM
- Tatlı su salyangoz melanopsis praemorsa'da sentetik muska galaksolid((HHCB) ve tonalide(AHTN) kronik maruziyetin histopatolojik etkilerinin araştırılması
Investigation of the histopathological effects of chronic exposure to galaxoli̇de (HHCB) and tonali̇de (AHTN) in the freshwater snail melanopsis praemorsa
ZEHRA AKYILDIZ
- Türkiye'de yayılış gösteren Melanopsis (Ferrussac, 1807) cinsinin (Mollusca; Gastropoda: Melanopsidae) morfolojik ve taksonomik özellikleri
Morphological and Taxonomic Features of the genus Melanopsis (Ferrussac, 1807) (Mollusca: Gastropoda: Melanopsidae) spreading in Turkey
BURCU FİDAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
BiyolojiBurdur Mehmet Akif Ersoy ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MUSTAFA EMRE GÜRLEK
- Güneydoğu Anadolu bölgeside dağılış gösteren bazı yumuşakçaların yağ asiti içeriği
Fatty acid composition of some molluscs distributed in Southeast Anatolia
İHSAN EKİN