İşletmelerde finansal başarısızlık tahmin modellerinin karşılaştırılması: BIST gıda, içecek ve tütün sektöründe bir uygulama
Comparison of financial failure prediction models in businesses: an application in the BIST food, beverage and tobacco sector
- Tez No: 1001394
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÇAĞATAY ORÇUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dokuz Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, işletmelerde finansal başarısızlık riskinin öngörülmesinde kullanılan geleneksel finansal başarısızlık tahmin modellerinin geçerliliğini ve tahmin performanslarını karşılaştırmalı olarak incelemektir. Bu kapsamda, Borsa İstanbul'da (BIST) işlem gören gıda, içecek ve tütün sektöründe faaliyet gösteren 40 işletmenin 2022–2024 dönemine ait finansal verileri kullanılarak Altman Z Skoru, Springate S Skoru, Fulmer H Skoru ve Zmijewski X Skoru modelleri uygulanmıştır. Araştırmada, söz konusu modeller aracılığıyla işletmelerin finansal durumları başarılı, başarısız ve belirsiz sınıflar altında değerlendirilmiş; yıllar itibarıyla elde edilen sonuçlar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bulgular, finansal başarısızlık riskinin modellere göre farklılık gösterebildiğini ve aynı işletmenin farklı modellerde farklı sınıflandırmalara tabi tutulabildiğini ortaya koymaktadır. Özellikle Altman Z ve Springate S modellerinde belirsiz ve başarısız olarak sınıflandırılan işletmelerin sayısının görece daha yüksek olduğu, Fulmer H ve Zmijewski X modellerinin ise daha istikrarlı ve iyimser sonuçlar ürettiği gözlemlenmiştir. Yıllar itibarıyla yapılan değerlendirmeler, bazı işletmelerin finansal başarısızlık riskinin süreklilik gösterdiğini, bazı işletmelerin ise dönemler arasında finansal durumlarında iyileşme veya bozulma yaşadığını ortaya koymuştur. Bu durum, finansal başarısızlığın statik değil, zaman içerisinde değişebilen dinamik bir yapı sergilediğini göstermektedir. Ayrıca, aynı dönemde farklı modeller tarafından elde edilen sonuçlar arasındaki uyumsuzluk, tek bir modele dayalı finansal başarısızlık analizlerinin sınırlı kalabileceğine işaret etmektedir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, finansal başarısızlık riskinin daha doğru ve güvenilir biçimde tahmin edilebilmesi için birden fazla modelin birlikte kullanılmasının daha uygun olacağı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, XGIDA 'da faaliyet gösteren işletmelerin finansal risklerinin değerlendirilmesine katkı sağlamakta olup, işletme yöneticileri, yatırımcılar ve kredi kuruluşları açısından erken uyarı mekanizmalarının geliştirilmesine yönelik önemli çıkarımlar sunmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, finansal başarısızlık tahmininde çok boyutlu bir yaklaşımın gerekliliğini ortaya koymakta ve geleneksel finansal başarısızlık modellerinin karşılaştırmalı analizine dayalı literatüre katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to examine the validity and predictive performance of traditional financial distress prediction models used to identify financial failure in firms. In this context, the financial data of 40 firms operating in the food, beverage, and tobacco sector and listed on Borsa Istanbul (BIST) for the period 2022–2024 were analyzed using the Altman Z-Score, Springate S-Score, Fulmer H-Score, and Zmijewski X-Score models. Within the scope of the study, firms were classified as financially successful, unsuccessful, or in an indeterminate (grey) zone based on the results obtained from each model. The findings reveal that the classification of firms varies across models, and the same firm may be evaluated differently depending on the model applied. In particular, the Altman Z-Score and Springate S-Score models tend to classify a relatively higher number of firms as financially unsuccessful or indeterminate, whereas the Fulmer H-Score and Zmijewski X-Score models produce more stable and optimistic results. The year-by-year analysis indicates that financial distress risk is not static but rather dynamic, with some firms showing persistent financial weakness across consecutive years, while others experience improvement or deterioration over time. The discrepancies observed among the models highlight the limitations of relying on a single model for financial distress assessment. Based on the empirical findings, it is concluded that a multi-model approach provides a more reliable and comprehensive evaluation of financial distress risk. This study contributes to the literature by offering a comparative analysis of traditional financial distress prediction models and provides practical implications for managers, investors, and creditors in developing effective early warning systems.
Benzer Tezler
- Finansal başarısızlık tahmin modellerinin karşılaştırılması: BİST gıda ve içecek sektöründe bir uygulama
Comparison of financial failure prediction models: An application of BIST in the manufacturing sector
MEHMET ÇAĞRI YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeÇağ Üniversitesiİşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜREYYA YILMAZ ÖZEKENCİ
- Finansal başarısızlık tahmin modellerinin karşılaştırılması: BİST turizm işletmeleri üzerine bir uygulama
Comparison of financial failure prediction models: An application on BIST tourism enterprises
ŞEVKİ YILDIZ
- Global kriz dönemi sonrası finansal başarısızlığın öngörüsünde yapay sinir ağları ve logit modellerinin karşılaştırılması
Post- period global crisis the comparison of artificial neural networks and logit models in prediction of financial failure
TUĞBA GÖKDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
EkonometriMarmara ÜniversitesiEkonometri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EBRU ÇAĞLAYAN AKAY
- İflas tahmin yöntemlerinin karşılaştırılması: Borsa İstanbul üretim şirketlerinde uygulama
The comparison of methods of estimating bankruptcy: Application on the manufacturing companies operand in the İstanbul Stock exchange
KEREM URAL
Doktora
Türkçe
2020
İşletmeYaşar Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA DİLVİN TAŞKIN YEŞİLOVA
- Finansal başarısızlık tahmin metodlarının karşılaştırılması ve sektörel bir uygulama
Comparison of financial failure estimation methods and a sectoral application
EVREN KOÇ ÖZTÜRK