Algılanan anne-baba tutumu ile ergenlerde akademik başarıya ilişkin bilişsel çarpıtmalar ve yeterlik algısı arasındaki ilişki
The relationship between perceived parental attitudes and cognitive distortions related to academic achievement and perceived competence in adolescents
- Tez No: 1001475
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DİDEM KAYAHAN YÜKSEL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Sosyoloji, Psychology, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Bilişsel çarpıtma, Ergenlik, Yeterlik, Cognitive distortion, Puberty
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Aile Danışmanlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada algılanan anne baba tutumu ile ergenlerin akademik başarıya ilişkin bilişsel çarpıtmalar ve yeterlik algısı arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, nicel araştırma desenlerinden ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2024-2025 eğitim öğretim döneminde Sivas ilinde bulunan ortaöğretim kurumlarında eğitime devam eden 530 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen“Kişisel Bilgi Formu”, Kaya (2018) tarafından geliştirilen“Akademik Başarıya İlişkin Bilişsel Çarpıtmalar Ölçeği”, Özer, Gençtanırım-Kurt, Kızıldağ, Demirtaş-Zorbaz, Arıcı-Şahin, Acar ve Ergene (2016) tarafından geliştirilen“Ergenler İçin Yeterlik Algısı Ölçeği”ve Lamborn vd (1991) tarafından geliştirilen ve Türkçe'ye Yılmaz (2000) tarafından uyarlanan“Anne-Baba Tutum Ölçeği”kullanılmıştır. Veriler, okul ortamında öğrencilerin sınıflarında matbu formlar kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 21.0 programı ile analiz edilmiştir. Araştırma verilerinin normallik varsayımını sağlaması nedeniyle uygun parametrik testler yapılmıştır. Bu testler, bağımsız örneklemler t testi, tek yönlü varyansa analizi (ANOVA) ve koralasyon analizi şeklindedir. Ayrıca tek yönlü varyans analizi sonucunda anlamlı farklılık tespit edildiği durumlarda Post Hoc testlerinden Scheffe ve Games-Howell testleri kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, araştırmaya katılan öğrencilerin cinsiyeti, akademik başarıya ilişkin bilişsel çarpıtmalar alt boyutları toplamı, felaketleştirme ve mükemmeliyetçilik alt boyutlarında, anne baba tutum ölçeği alt boyutlarından denetleme boyutunda anlamlı farklılık göstermektedir. Kadın öğrencilerin puanı erkek öğrencilere göre daha yüksektir. Okul türü değişkeni açısından yeterlik algısı toplam puanı ve akademik yeterlik algısı puanlarına göre Anadolu ve imam hatip lisesi öğrencilerinin lehine anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Sınıf düzeyi değişkeni açısından yeterlik algısı ve alt boyutlarında 12. sınıfların lehine anlamlı farklılık bulunmaktadır. Anne baba tutumunun yalnızca denetleme alt boyutunda sınıf düzeyi değişkeni açısından anlamlı farklılık bulunmaktadır. 9. sınıflar 10. ve 11. sınıflara göre daha yüksek puanlar almıştır. Akademik başarıya ilişkin bilişsel çarpıtmalar ve yeterlik algısı anne baba tutumuna göre farklılaşmaktadır. Akademik başarıya ilişkin bilişsel çarpıtmalar, yeterlik algısı ve anne baba tutumu arasında anlamlı düzeyde zayıf ve orta ilişkiler bulunmaktadır. Elde edilen bulgulara göre anne ve babaların çocuğa yaklaşımının ve tarzının ergen bireylerin akademik ve sosyal yeterlik alanları ile akademik alana ilişkin düşüncelerine etkisi göz önüne alınarak anne ve babanın sahip olduğu tutumun farkına varması sağlanması ve işlevsel tutumların neler olduğu konusunda uygun eğitimlerin gerçekleştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to determine the relationship between perceived parental attitudes and adolescents' cognitive distortions regarding academic achievement and their sense of competence. To this end, a correlational survey design, a type of quantitative research design, was used. The sample consisted of 530 students attending secondary schools in Sivas province during the 2024-2025 academic year. Data collection involved the use of a“Personal Information Form”developed by the researcher, the“Cognitive Distortions Regarding Academic Achievement Scale”developed by Kaya (2018), the“Adolescent Self-Efficacy Scale”developed by Özer, Gençtanırım-Kurt, Kızıldağ, Demirtaş-Zorbaz, Arıcı-Şahin, Acar and Ergene (2016), and the“Parental Attitude Scale”developed by Lamborn et al. (1991) and adapted into Turkish by Yılmaz (2000). Data were collected in the school environment, in the students' classrooms, using printed forms. The obtained data were analyzed using SPSS 21.0 software. Appropriate parametric tests were conducted to ensure the normality assumption of the research data was met. These tests included independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and correlation analysis. Additionally, when a significant difference was found in the one-way ANOVA results, the Scheffe and Games-Howell Post Hoc tests were used. According to the findings, the gender of the participating students showed significant differences in the total score of the sub-dimensions of cognitive distortions related to academic achievement, the sub-dimensions of catastrophizing and perfectionism, and the control dimension of the parental attitude scale. Female students scored higher than male students. Regarding the school type variable, a significant difference was found in favor of Anatolian and Imam Hatip high school students in terms of the total score of perceived competence and perceived academic competence scores. Regarding the grade level variable, a significant difference was found in favor of 12th-grade students in perceived competence and its sub-dimensions. A significant difference was found only in the control sub-dimension of parental attitudes in terms of the grade level variable. Ninth-grade students scored higher than tenth and eleventh-grade students. Cognitive distortions regarding academic achievement and perceived competence differ according to parental attitudes. Significantly weak to moderate correlations exist between cognitive distortions regarding academic achievement, perceived competence, and parental attitudes. Based on these findings, considering the impact of parental approaches and styles on adolescents' academic and social competence and their academic perceptions, it is recommended that parents be made aware of their attitudes and that appropriate training be provided on what constitutes functional attitudes.
Benzer Tezler
- Ergenlerin öznel iyi oluş ve anne baba tutumu ile akıllı telefon bağımlılığı arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examining the relationship between adolescents' subjective well-being, parenting style, and smart phone addiction in terms of various variables
SELAMİ YILDIRIM
Yüksek Lisans
İngilizce
2018
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TUNCAY AYAS
- Lise öğrencilerinin kendini toparlama gücü düzeyleri ve öznel iyi oluşu artırma stratejilerinin incelenmesi
Investigation of the resilience levels and the strategies for increasing subjective well being of high school students
ALİ ÇETİNKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAFİYE SARICI BULUT
- Eşler arasındaki uyum ve çocuğun algıladığı anne-baba tutumu ile çocukların, ergenlerin ve gençlerin akademik başarıları ve benlik algıları arasındaki ilişkiler
Relationships between marital adjustment, child perception of parenting style and children, adolescents and young adults academic achievement and self-perceptions
AYŞEN YILMAZ
- Annelerin psikolojik esneklikleri ve ergenlerin zihinsel dayanıklılıkları arasındaki ilişkide anne yılmazlığının aracı rolü
The mediating role of mother resilience in the relationship between mothers' psychological flexibility and mental toughness of adolescents
ZELİHA YUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiBalıkesir ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. UĞUR GÜRGAN
- Ergenlerde algılanan helikopter ebeveyn tutumu ile sürekli öfke ve öfke ifade tarzları arasındaki ilişki
The relationship between perceived helicopter parental attitude with trait anger and anger expression styles in adolescents
GÜLLÜ AKKÖSE
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikYozgat Bozok ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVİNÇ POLAT