Planlı davranış modeli çerçevesinde yeşil satın alma davranışının incelenmesi: Rusya örneği
An examination of green buying behavior within the framework of the planned behavior model: The Russian example
- Tez No: 1001538
- Danışmanlar: PROF. DR. ÇİĞDEM SOFYALIOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Tüketici davranışı, Yeşil pazarlama, green products, green purchasing behavior, perceived behavioral control, attitude, subjective norms, environmental knowledge, environmental concern, intention, innovation, Consumer behavior, Green marketing
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Son yıllarda dünya genelinde yaşanan çevresel felaketler, insanları çevre koruma ihtiyacını düşünmeye sevk etmiştir. Çevreci insanların oluşturduğu görünmez baskılar, ekonomik yapı ve iş stratejilerinde bir paradigma değişimine yol açmıştır. Bu çalışmanın amacı, tüketicilerin yeşil ürünleri sarın alma davranışlarını belirlemektir. Birçok tüketici çevresel konularla ilgilenmekte ve yeşil ürünleri satın almaya ilgi göstermektedir. Ancak, yeşil ürünlerin gerçek satışları hala beklenen seviyede değildir. Bu nedenle, pazarlama uzmanları, yeşil satın alma davranışını etkileyen faktörleri incelemelidir. Bu çalışmada, çevresel kaygı, çevresel bilgi, tutum, niyet, algılanan davranışsal kontrol, öznel normlar, inovasyon ve yeşil satın alma davranışı süreçleri arasındaki ilişkiyi inceleyen genişletilmiş bir planlı davranış teorisi (PDT) modeli önerilmiştir. Bu çalışma, tüketicilerin yeşil ürünleri satın alma davranışlarına etki eden faktörlerin neler olduğunu belirlemeyi amaçlamıştır. Bu nedenle çalışmada, çevresel kaygı, çevresel bilgi, tutum, niyet, algılanan davranışsal kontrol, öznel normlar, inovasyon ve yeşil satın alma davranışı süreçleri arasındaki ilişkiyi inceleyen genişletilmiş bir planlı davranış teorisi (PDT) modeli önerilmiştir. Planlı Davranış Teorisi (PDT),“belirli bir çerçevede ortaya çıkan insan davranışını açıklamak ve tahmin etmek için oluşturulmuş bir teoridir”. Çalışmanın veri toplama aracı Ajzen ve Paul 2016 yılında Türkçe geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış olan Planlı Davranış Teorisi ölçeği olup ölçek 2 bölümden oluşmaktadır. Ölçeğin birinci bölümünde katılımcıları demografik özellikleri, ikinci bölümünde ise katılımcıların planlı davranış modelini etkileyen faktörleri belirlemeye yönelik 8 faktör için 33 soru bulunmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu Rusya'da yaşayan 18 yaş üstü 424 katılımcı oluşturmaktadır. Veriler IBM SPSS v29.0 programı kullanılarak açıklayıcı faktör analizi (AFA) gerçekleştirilmiş ve ardından DFA sürecinde AMOS v20 programı kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri anket yöntemiyle toplanmıştır. Modeldeki ilişkiler Yapısal Eşitlik Modellemesi kullanılarak test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre inovasyon algısının tüketicilerin yeşil ürünlere yönelik tutumlarını olumlu yönde etkilediği göstermektedir. Tutum, algılanan davranışsal kontrol ve niyet değişkenlerinin modelde anlamlı aracılık rolleri üstlendiği belirlenmiştir. Ayrıca sonuçlar çevresel kaygı ve çevresel bilgi faktörlerinin yeşil ürün satın alma davranışını teşvik etmede önemli katkılar sağlandığını ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
In recent years, a series of environmental disasters occurring worldwide has compelled individuals to reconsider the necessity of environmental protection. The invisible pressure generated by environmentally conscious individuals has triggered a paradigm shift in economic structures and business strategies. The purpose of this study is to identify the determinants of consumers' green product purchasing behavior. Although many consumers show interest in environmental issues and express willingness to purchase green products, the actual sales of such products still remain below expected levels. Therefore, marketing professionals should examine the factors influencing green purchase behavior. In this study, an extended Theory of Planned Behavior (TPB) model is proposed to explore the relationships among environmental concern, environmental knowledge, attitude, intention, perceived behavioral control, subjective norms, innovation, and green purchasing processes. This study aims to determine the factors affecting consumers' green product purchasing behavior. Accordingly, an extended TPB framework is introduced to investigate the interactions among environmental concern, environmental knowledge, attitude, intention, perceived behavioral control, subjective norms, innovation, and green purchase behavior. The Theory of Planned Behavior (TPB) is defined as“a theory developed to explain and predict human behavior occurring within a specific context.”The data collection instrument used in the study is the Theory of Planned Behavior scale, whose Turkish validity and reliability were confirmed by Ajzen and Paul in 2016. The scale consists of two sections: the first includes demographic characteristics of participants, while the second comprises 33 items measuring eight factors associated with the planned behavior model. The research sample consists of 424 participants aged 18 and above residing in Russia. Exploratory Factor Analysis (EFA) was conducted using IBM SPSS v29.0, followed by Confirmatory Factor Analysis (CFA) using AMOS v20. Quantitative data were collected through a questionnaire, and the relationships within the model were tested using Structural Equation Modeling. The analysis results indicate that perceived innovation positively influences consumers' attitudes toward green products. Furthermore, attitude, perceived behavioral control, and intention were found to play significant mediating roles within the model. In addition, the findings demonstrate that environmental concern and environmental knowledge contribute substantially to encouraging green product purchasing behavior.
Benzer Tezler
- Tüketicilerin organik gıdalara yönelik satın alma niyetlerinin genişletilmiş planlı davranış teorisi perspektifinden incelenmesi
An examination of consumer intentions to purchase organic foods from the perspective of the expanded planned behavior therory
SENA YILMAZ
- Sürdürülebilirlik ve yeşil satın alma davranışının tüketici üzerindeki etkisi
Impact of sustainability and green purchasing behavior on consumers
MELİKE ÖZTÜRK
- Planlı Davranış Teorisi çerçevesinde yeşil giyim satın alma davranışı üzerine bir analiz
An analysis on green purchasing behavior within the framework of the Theory of Planned Behavior
YASEMİN YAPRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Halkla İlişkilerİstanbul Aydın ÜniversitesiHalkla İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MÜGE ÖZTUNÇ
- Hane halkının yeşil enerji kullanım niyetlerinin planlı davranış teorisi kapsamında incelenmesi
The investigation of households' intentions to use green power within the context of the theory of planned behavior
EMRE HARORLI
- Sürdürülebilir yiyecek - içecek hizmetleri: Yeşil restoran hareketi
Sustainable food - beverage services: Green restaurant movement
AHMET YARIŞ
Doktora
Türkçe
2018
TurizmGazi ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İRFAN YAZICIOĞLU