Besin proteini ilişkili alerjik proktokolitte klinik ve demografik özelliklerin, risk faktörlerinin ve doğal seyrin değerlendirilmesi
Evaluation of clinical and demographic characteristics, risk factors, and the natural clinical course of food protein–induced allergic proctocolitis
- Tez No: 1001752
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA ARGA, DR. LEMAN TUBA KARAKURT
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Proktokolit, besin, alerji, tolerans, eliminasyon, Proctocolitis, food, allergy, tolerance, elimination
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Medeniyet Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Besin proteini ile ilişkili alerjik proktokolit (BPİAP), süt çocukluğu döneminde ortaya çıkan, non-immünglobulin-E (non-IgE) aracılı bir besin alerjisi olup çoğunlukla yaşamın ilk aylarında kanlı dışkılama ile seyretmektedir. Hastalık genellikle benign ve kendini sınırlayan bir klinik tablo olmakla birlikte, klinik tolerans gelişim süresi ve uzun dönem alerjik/atopik sonuçlar bireyler arasında değişkenlik gösterebilmektedir. Bu çalışmada, BPİAP gelişimi ile ilişkili klinik ve çevresel risk faktörlerinin, klinik tolerans gelişimini etkileyen değişkenlerin ve izlem sürecinde alerjik/atopik hastalık gelişiminin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu retrospektif tek merkezli çalışmada BPİAP tanısı alan 140 süt çocuğu ile yaş ve cinsiyet açısından benzer 172 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Demografik özellikler, prenatal ve postnatal maruziyetler, klinik bulgular ve klinik tolerans gelişim özellikleri ile klinik tolerans gelişimi sonrası diğer alerjik/atopik hastalık gelişim riskleri incelenmiştir. BPİAP gelişimi için antenatal antibiyotik maruziyeti (OR: 3,521; %95 GA: 1,846–6,718; p<0,001), bebeğin postnatal dönemde antibiyotik kullanımı (OR: 3,697; %95 GA: 1,680–8,136; p=0,001), kardeşte non-IgE besin alerjisi öyküsü (OR: 23,752; %95 GA: 5,140–109,750; p<0,001) ve eşlik eden alerjik/atopik hastalık varlığı (OR: 6,751; %95 GA: 3,749–12,157; p<0,001) bağımsız risk faktörleri olarak saptanmıştır. BPİAP'lı hastaların %75,7'sinde erken klinik tolerans (≤12 ay), %24,3'ünde geç klinik tolerans (>12 ay) gelişti. Tanı anında eşlik eden alerjik/atopik hastalık varlığı (OR: 3,016; %95 GA: 1,273–7,142; p=0,012) ve tanı sonrası çocuk alerji kliniğine başvuru süresinin uzaması (OR: 1,054; %95 GA: 1,012–3,016; p=0,012) geç klinik tolerans gelişimi ile ilişkili bağımsız risk faktörleri olarak saptanmıştır. İlk BPİAP tanısından çocuk alerji kliniğimize başvuruya kadar geçen sürenin geç toleransı öngörmedeki performansı ROC eğri analizi ile değerlendirmiş; en iyi kestirim değeri 6 hafta (Duyarlılık %61,8, Özgüllük %64,2) olarak belirlenmiştir [Eğri altında kalan alan (AUC)=0,649] (p=0,009). Bu kestirim değerine göre oluşturulan geç başvuru (>6 hafta) ve erken başvuru (≤ 6 hafta) gruplarındaki tolerans gelişme süresi Kaplan–Meier yöntemi ile karşılaştırıldığında, geç başvuru grubunda klinik tolerans süresi anlamlı olarak uzamıştır (log-rank p=0,003). BPİAP'lı hastaların %38,5'inde klinik tolerans sonrası en az bir alerjik/atopik hastalık gelişmiş olup, bu grupta klinik tolerans süresi anlamlı olarak daha uzun bulunmuştur (p=0,001). Sonuç olarak, BPİAP çoğu olguda benign seyirli olmakla birlikte, belirli bir hasta grubunda klinik tolerans gelişiminin gecikebildiği ve izlem sürecinde alerjik/atopik hastalıkların ortaya çıkabildiği bir klinik tablodur. Erken tanı, uygun eliminasyon diyeti ve hastaların gecikmeden çocuk alerji ve immünoloji kliniklerine yönlendirilmesi, klinik tolerans sürecinin daha rasyonel yönetilmesi ve uzun dönem klinik sonuçların öngörülmesi açısından önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Food protein–induced allergic proctocolitis (FPIAP) is a non–immunoglobulin E (non-IgE)–mediated food allergy that occurs during infancy and typically presents with bloody stools in the first months of life. Although the disease generally follows a benign and self-limited course, the time to clinical tolerance and long-term allergic/atopic outcomes may vary among individuals. This study aimed to evaluate clinical and environmental risk factors associated with FPIAP development, variables affecting clinical tolerance acquisition, and the occurrence of allergic/atopic diseases during follow-up. In this retrospective single-center study, 140 infants diagnosed with FPIAP and 172 age- and sex-matched healthy controls were included. Demographic characteristics, prenatal and postnatal exposures, clinical findings, clinical tolerance outcomes, and the risk of subsequent allergic/atopic diseases were analyzed. Independent risk factors for FPIAP development included antenatal antibiotic exposure (OR: 3.521; 95% CI: 1.846–6.718; p<0.001), postnatal antibiotic use (OR: 3.697; 95% CI: 1.680–8.136; p=0.001), a sibling history of non-IgE-mediated food allergy (OR: 23.752; 95% CI: 5.140–109.750; p<0.001), and concomitant allergic/atopic disease at diagnosis (OR: 6.751; 95% CI: 3.749–12.157; p<0.001). Early clinical tolerance (≤12 months) was observed in 75.7% of patients, whereas 24.3% developed late tolerance (>12 months). The presence of concomitant allergic/atopic disease at diagnosis (OR: 3.016; 95% CI: 1.273–7.142; p=0.012) and delayed referral to a pediatric allergy clinic after diagnosis (OR: 1.054; 95% CI: 1.012–3.016; p=0.012) were identified as independent predictors of late tolerance. Receiver operating characteristic (ROC) analysis demonstrated that the optimal cutoff for predicting late tolerance was 6 weeks from initial FPIAP diagnosis to pediatric allergy clinic referral (sensitivity 61.8%, specificity 64.2%, AUC=0.649; p=0.009). Kaplan–Meier analysis based on this cutoff showed significantly prolonged clinical tolerance duration in the late referral group (>6 weeks) compared with the early referral group (≤6 weeks) (log-rank p=0.003). During follow-up, at least one allergic/atopic disease developed in 38.5% of patients, and clinical tolerance duration was significantly longer in this group (p=0.001). In conclusion, although FPIAP generally follows a benign course, clinical tolerance may be delayed and allergic/atopic diseases may emerge in a subset of patients. Early diagnosis, appropriate elimination diet, and timely referral to pediatric allergy and immunology clinics are crucial for optimizing tolerance management and predicting long-term clinical outcomes.
Benzer Tezler
- Besin proteini ilişkili proktokolit tanılı olgularda prognoz ve prognozu etkileyen faktörlerin retrospektif olarak değerlendirilmesi
Prognosis and prognostic factors in patients with food protein-induced allergic proctocolitis: A retrospective evaluation
ÖZGE KUDU AKÇA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıBursa Uludağ ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAT SAPAN
- Alerjik proktokolitli süt çocuklarının karakteristik özellikleri ve klinik seyri etkileyen faktörler
Factors affecting characteristic features and clinical patternof allergic proctocolitis in infants
MELİKE KURTULUŞ ÇOKBOZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıBalıkesir ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEZİN AKMAN
- İnek sütü protein alerjisi şüphesi olan hastaların değerlendirilmesi
Evaluation of patients suspected of having cow's milk protein allergy
TURKAN OJAKHVERDIEVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge ÜniversitesiÇocuk Alerji ve İmmünoloji Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HANDAN DUMAN ŞENOL
- Besin protein ilişkili proktokolit tanılı hastaların fonksiyonel gastrointestinal sistem hastalığı yönünden değerlendirilmesi
Evaluation of functional gastrointestinal system disease in patients diagnosed with food-protein related proctocolitis
YAĞMUR NİZAMOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE MERVE USTA
- Besin proteini ile indüklenen alerjik proktokolitliolgularımızın retrospektif analizi
Retrospective analysis of our cases with food protein–induced allergic proctocolitis
NUR BENLİ ÇOK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PINAR GÖKMİRZA