Çocuklukta onaylamayan çevrenin borderline kişilik bozukluğundaki rolünün zihinselleştirme ve benlikle temas bağlamında incelenmesi: Karma yöntemli bir araştırma
Examining the role of invalidating childhood environment in borderline personality disorder in the context of mentalization and self-relating: A mixed-methods study
- Tez No: 1001869
- Danışmanlar: PROF. DR. MÜJGAN İNÖZÜ MERMERKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Beş faktör kişilik modeli, Borderline kişilik bozukluğu, Klinik psikoloji, Sınır kişilik örgütlenmesi, Sınırda kişilik bozukluğu, Five factor personality model, Clinical psychology, Borderline personality organization, Borderline personality disorder
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması birbirini destekleyen üç ayrı araştırma olarak gerçekleştirilmiştir. İlk olarak Beş Faktör Borderline Envanteri Kısa Formu Türkçeye uyarlanmış ve psikometrik özellikleri incelenmiştir. Bu çalışmanın örneklemini 18 yaş üstü 461 yetişkin oluşturmuştur. Ölçeğin geçerliliğinin değerlendirilmesi için Borderline Kişilik Ölçeği ve Beş Faktör Kişilik Ölçeği kullanılmıştır. Yapı geçerliliği doğrulayıcı faktör analizi ile incelenmiştir. Güvenirlik Cronbach alfa iç tutarlılık katsayısı, test-tekrar test ve iki-yarı güvenirlik yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar ölçeğin Türkçe formunun geçerli ve güvenilir olduğu yönünde değerlendirilmiştir. Tez çalışmasının ikinci bölümünde ise çocuklukta onaylamayan çevre ve borderline kişilik bozukluğu belirtileri arasındaki ilişkide zihinselleştirme ve benlik ile temas biçimlerinin (yetersiz benlik, kendinden nefret eden benlik, kendini yatıştıran benlik) aracılık rolü yapısal eşitlik modeli ile incelenmiştir. Modelde olumlu çocukluk çağı yaşantıları düzenleyici değişken olarak yer almıştır. Çalışma toplum örnekleminde yürütülmüştür ve araştırmaya 18 yaş üstü 953 kişi katılmıştır. Elde edilen sonuçlar çocuklukta onaylamayan çevre ve borderline kişilik bozukluğu belirtileri arasındaki ilişkide zihinselleştirme, yetersiz benlik ve kendinden nefret eden benliğin aracılık rolünü ortaya koymuştur. Olumlu çocukluk çağı yaşantılarının düzenleyici rolüne dair ise istatistiksel destek elde edilememiştir. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise yapısal eşitlik modelinde test edilen kavramlara odaklanan nitel araştırma yürütülmüştür. Bu çalışmada BKB tanılı altı kadının deneyimleri yorumlayıcı fenomenolojik analiz ile incelenmiştir. Çalışma çocukluk ve bugün olmak üzere iki ayrı zamansal bağlama odaklanmıştır. Çocukluk dönemine dair“güvenin kurulamadığı ev”,“o evde duyguların yeri”“ebeveyn dışı ilişkisel dünya: destekler ve köstekler”ana temaları elde edilmiştir. Bugünkü deneyim ise“kendini ve diğerlerini anlama çabası”,“bugün duyguyu ifade etme”,“kendilik ile ilişkiler”ana temaları ile incelenmiştir. Nitel araştırmadan elde edilen sonuçlar nicel araştırmalardaki bazı bulguları desteklerken, bazı noktalarda bu bulguları genişletmiştir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted as three interrelated studies. The first study aimed to adapt the Short Form of the Five-Factor Borderline Inventory into Turkish and to examine its psychometric properties. The sample consisted of 461 adults aged 18 years and older. Convergent validity was assessed using the The Borderline Personality Questionnaire and the Five-Factor Personality Inventory. Construct validity was examined through confirmatory factor analysis. Reliability was evaluated using Cronbach's alpha internal consistency coefficients, test–retest reliability and split-half reliability methods. The findings indicated that the Turkish version of the scale is a valid and reliable measure. The second study investigated the mediating roles of mentalizing capacity and modes of self-relating (inadequate self, hated self, reassure self) in the association between an invalidating childhood environment and borderline personality disorder (BPD) symptoms. Positive childhood experiences were tested as a moderating variable. The study was conducted in a community sample of 953 adults aged 18 years and older. The results demonstrated that mentalizing difficulties, the inadequate self, and the hated self mediated the relationship between invalidating childhood environment and BPD symptoms. No statistical support was found for the moderating role of positive childhood experiences. The third study employed a qualitative design focusing on the constructs examined in the structural model. Using interpretative phenomenological analysis, the lived experiences of six women diagnosed with BPD were explored across two temporal contexts: childhood and adulthood. For the childhood period, the main themes were“a home without a secure sense of trust”,“the place of emotions within the family”and“the relational world beyond the parents: sources of support and obstacles.”Present-day experiences were examined through the themes of“making sense of oneself and others”,“expressing emotions in the present”and“self-to-self relations”. The qualitative findings both supported and extended the quantitative results.
Benzer Tezler
- Yetişkinlerde çocuklukta onaylamayan çevre ve borderline kişilik özellikleri ilişkisinde duygulara ilişkin olumsuz inançların aracı rolünün incelenmesi
Examining the role of negative beliefs about emotions in the relationship between invalidating childhood environment and borderline personality traits in Turkish adults
ÜMMÜHAN ASENA CEYLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Psikolojiİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELİSA SEVİ KOÇ
- Çocuklukta onaylamayan çevre ve yetişkinlikteki psikolojik sıkıntı arasındaki ilişkide duygu düzenlemenin aracı rolü
The mediator role of emotion regulation in the relationship between invalidating childhood environment and psychological distress in adulthood
ÖZLEM DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Psikolojiİstanbul Kent ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ASLI BURÇAK TAŞÖREN
- Çocuklukta onaylamayan çevre ile aleksitimik kişilik özellikleri arasındaki ilişkide benlik saygısının aracı rolü
The mediator role of self-esteem in the relationship between invalidating childhood environment and alexitimic personality traits
ALİ RIFAT KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
PsikolojiMarmara ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ELİF YÖYEN
- Çocuklukta onaylamayan çevre ile sosyal kaygı arasındaki ilişkide içselleştirilmiş utanç, öz şefkat ve zıtlıktan kaçınmanın aracı rolünün incelenmesi
An examination of the mediating role of internalized shame, self-compassion, and contrast avoidance in the relationship between invalidating childhood environment and social anxiety
RUMEYSA ÖZLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiDokuz Eylül ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADVİYE ESİN YILMAZ SAMANCI
- Çocuklukta onaylamayan çevre ile yeme tutumları arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüğünün aracı rolü
The mediating role of emotion regulation difficulties in the relationship between invalidating childhood environment and eating attitudes
MERVE ESKİN ALTIPARMAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
PsikolojiAntalya Bilim ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GİZEM SARISOY AKSÜT