Beslenme ve gıda bileşenlerinin nörodejeneratif hastalıkların önlenmesinde ve tedavisindeki rolü: Bir meta analiz
The role of nutrition and food components in the prevention and treatment of neurodegenerative diseases: A meta-analysi̇s
- Tez No: 1002009
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET PALA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Haliç Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Besin bileşenlerinin nörodejeneratif hastalıkların ilerleyişi ve bilişsel işlevler üzerindeki etkileri, günümüzde nörobilim ve beslenme alanında önemli tartışma konularından biridir. Bu çalışma bir sistematik derleme ve meta-analiz çalışması olup, D vitamini, omega-3 yağ asitleri ve polifenollerin Alzheimer, Parkinson ve multipl skleroz (MS) tanılı bireylerde bilişsel işlevler ve nörodejeneratif süreçlerle ilişkili biyobelirteçler üzerindeki etkileri ve klinik çıktılar incelenmiştir. Çalışmada 2000-2025 yılları arasında yayımlanmış ve dahil etme kriterlerini karşılayan 14 araştırma analiz edilmiştir. Etki büyüklükleri Hedges'in g değeri kullanılarak hesaplanmış, heterojenliğe bağlı olarak sabit ve rastgele etkiler modelleri uygulanmıştır. Yayın yanlılığı, huni grafik ile değerlendirilmiştir. Tüm istatistiksel analizler Comprehensive Meta-Analiz Programı (CMA) kullanılarak yapılmıştır. Vitamin D takviyesi, 25-hidroksivitamin D [25(OH)D] düzeylerinde anlamlı bir artış göstermiştir (g=1.589, p<.001). Mini Zihinsel Durum Muayenesi (MMSE) sonuçları, omega-3 çoklu doymamış yağ asitleri (PUFA) ve polifenollerin bilişsel etkilerinde anlamlı bir değişiklik göstermemiştir (p>0.05). Bir çalışmada ellajik asit, Genişletilmiş Engellilik Durum Ölçeği (EDSS) skorlarını azaltırken, vitamin D ve omega-3 takviyeleri anlamlı bir etki göstermemiştir. Bazı çalışmalarda interlökin-6 (IL-6) ve tümör nekroz faktörü alfa (TNF-α) düzeylerinde düşüşler gözlense de, istatistiksel anlamlı bir etki saptanmamıştır. Sonuç olarak, vitamin D takviyesi 25(OH)D düzeylerini belirgin şekilde artırmakta ve nörodejeneratif süreçler üzerinde potansiyel etkili bir müdahale olabileceğini göstermektedir. Omega-3 yağ asitleri ve polifenollerin bilişsel ve klinik etkileri tutarsızdır. Bu bileşiklerin klinik etkinliğini daha doğru değerlendirebilmek için yüksek kaliteli ve uzun süreli randomize kontrollü çalışmalara (RCT) ihtiyaç vardır.
Özet (Çeviri)
The effects of dietary components on the progression of neurodegenerative diseases and cognitive functions are currently a significant topic of debate in the fields of neuroscience and nutrition. This systematic review and meta-analysis examined the effects of vitamin D, omega-3 fatty acids, and polyphenols on cognitive functions and biomarkers associated with neurodegenerative processes, as well as clinical outcomes in individuals diagnosed with Alzheimer's disease (AD), Parkinson's disease (PD), and multiple sclerosis (MS). Fourteen studies published between 2000-2025 that met the inclusion criteria were analyzed. Effect sizes were calculated using Hedges' g value and fixed and random effects models were applied depending on heterogeneity. Publication bias was assessed using the Comprehensive Meta-Analysis (CMA) program. Vitamin D supplementation showed a significant increase in 25-hydroxyvitamin D [25(OH)D] levels (g = 1.589, p< .001). Mini Mental State Examination (MMSE) results showed no significant change in cognitive effects of omega-3 fatty acids and polyphenols (p>0.05). In one study, ellagic acid reduced Expanded Disability Status Scale (EDSS) scores, while vitamin D and omega-3 supplements showed no significant effect. Although decreases in interleukin-6 (IL-6) and tumor necrosis factor alpha (TNF-α) levels were observed in some studies, no statistically significant effect was detected. In conclusion, vitamin D supplementation significantly increases 25(OH)D levels and may represent a potentially effective intervention in neurodegenerative processes. The cognitive and clinical effects of omega-3 fatty acids and polyphenols are inconsistent. High-quality, long-term randomized controlled trials (RCTs) are needed to more accurately assess the clinical efficacy of these compounds.
Benzer Tezler
- Effect of a diet rich in olive oil phenolics on age-related changes in mouse model of ageing and HPLC analysis of olive oil phenolics with electrochemical detector
Zeytinyağı fenoliklerince zengin diyetin yaşlanması hızlandırılmış fare modelinde yaşlanmaya bağlı değişiklikler üzerine etkisi ve zeytinyağındaki fenolik maddelerin elektrokimyasal dedektör ile HPLC analizi
BANU BAYRAM
Doktora
İngilizce
2011
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BERAAT ÖZÇELİK
PROF. DR. GERALD RİMBACH
- Comparing the antioxidant properties and in vitro bioaccessibility of phenolic compounds in simple and milk added green tea and sea buckthorn leaf tea
Sade ve süt eklenmiş yeşil çay ve yalancı iğde yaprağı çaylarının antioksidan özelliklerinin ve fenolik bileşiklerin in vitro biyoerişilebilirliklerinin karşılaştırılması
FATMA DUYGU CEYLAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESRA ÇAPANOĞLU GÜVEN
- Narda bulunan antosiyaninlerin biyoyararlılığına gıda matrisi ve bileşenlerinin etkisi
Effects of food matrix and food components on bioavailability of anthocyanins in pomegranate
HAFİZENUR ŞENGÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DİLARA NİLÜFER ERDİL
- Gıda okuryazarlığı: Bileşenlerin tespiti, tanımlanması ve öğretim programlarındaki yeri
Food literacy: The determination and the identification of its components, and its place in the curricula
MUSTAFA YILMAZ
Doktora
Türkçe
2020
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET BAHAR
- Beslenme ve gastrointestinal mikrobiyota ilişkisi: Sistematik derleme
Relationship between nutrition and gastrointestinalmicrobiota: Systematic review
GİZEM ERTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve Diyetetikİzmir Demokrasi ÜniversitesiTıbbi Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP GÜLDEN SÖNMEZ TAMER