Öğretmen adaylarının yapay zekâya ilişkin görüşlerinin etik sorunlar ve kaygı düzeyleri bağlamında incelenmesi
Examining prospective teachers' views on artificial intelligence in the context of ethical issues and anxiety levels
- Tez No: 1002129
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ŞENER ŞENTÜRK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapay zeka (YZ) teknolojilerindeki hızlı ilerlemler ve YZ'nin hayatımızın birçok alanına dahil olması, bireylerin bu teknolojilere yönelik etik algılarını ve kaygı düzeylerini anlamanın gerekliliğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada; öğretmen adaylarının yapay zekaya ilişkin görüşlerini, etik sorunlar ve kaygı düzeyleri bağlamında incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama deseni kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi kolay ulaşılabilir örnekleme olarak tercih edilmiştir. Bu bağlamda araştırmanın örneklemini 918 eğitim fakültesi öğrencisi oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak;“Kişisel Bilgi Formu”,“YZ Kaygı Ölçeği”ve bu araştırmada geliştirilen“YZ Etik Ölçeği”kullanılmıştır. Araştırmada toplanan verilerin analizinde betimsel istatistiklerin dışında dağılımın normalliği nedeniyle t- testi ve ANOVA testleri kullanılmıştır. Araştırmanın genel amacına ilişkin yapılan analiz neticesinde YZ kaygı ölçeğinin“sosyoteknik körlük”alt boyutunun katılıyorum düzeyinde;“iş değiştirme”ve“YZ yapılandırması”alt boyutlarının kararsızım düzeyinde,“öğrenme”alt boyutunun ise katılmıyorum düzeyinde olduğu görülmektedir. YZ etik ölçeğinin“denetim ve şeffaflık”,“insan hakları ve mahremiyet”,“adalet ve sorumluluk”alt boyutlarının katılıyorum düzeyinde;“toplumsal ve psikolojik etki”,“küresel standartlar ve çevresel sürdürülebilirlik”alt boyutlarında ise kararsızım düzeyinde olduğu görülmektedir. Araştırmada cinsiyet, öğrenim durumu, sınıf düzeyi, bölüm, YZ kullanma durumu değişkenleri incelenmiştir. Araştırma sonucunda cinsiyet, öğrenim durumu, sınıf düzeyi ve YZ kullanma durumları değişkenlerine göre anlamlı fark bulunurken; bölüm değişkenine göre anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Özet (Çeviri)
The rapid advances in artificial intelligence (AI) technologies and the integration of AI into many areas of our lives highlight the necessity of understanding individuals' ethical perceptions and anxiety levels regarding these technologies. This study aims to examine pre-service teachers' views on AI in the context of ethical issues and anxiety levels. A correlational survey design, a quantitative research method, was used in the study. The research sample was chosen as a convenience sampling method. In this context, the study sample consisted of 918 education faculty students. The data collection tools were a“Personal Information Form,”the“AI Anxiety Scale,”and the“AI Ethics Scale”developed for this study. In addition to descriptive statistics, t-tests and ANOVA tests were used in the analysis of the collected data due to the normality of distribution. As a result of the analysis conducted regarding the general purpose of the research, it was seen that the“socio-technical blindness”sub-dimension of the AI anxiety scale was at the level of“agree”; the“job changing”and“AI restructuring”sub-dimensions were at the level of“undecided”, and the“learning”sub-dimension was at the level of“disagree”. The“audit and transparency,”“human rights and privacy,”and“justice and responsibility”sub-dimensions of the AI ethics scale were at the level of“agree”; and the“social and psychological impact,”“global standards and environmental sustainability”sub-dimensions were at the level of“undecided”. In the study, the variables of gender, educational status, grade level, department, and AI usage status were examined. As a result of the research, significant differences were found according to the variables of gender, educational status, grade level, and AI usage status, but no significant difference was found according to the department variable.
Benzer Tezler
- Öğretmen adaylarının yapay zeka'ya ilişkin görüşleri
Pre-service teachers' perspectives on artificial intelligence
HAYDER GHALEB ALİ ALİ DEMİRCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET NURİ GÖMLEKSİZ
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının teknoloji okuryazarlığı ve yapay zekâ farkındalık düzeylerinin incelenmesi: Bir karma yöntem araştırması
Investigation of social studies teacher candidates technology literacy and artificial intelligence awareness levels: A mixed method research
DİLAN EMLÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMuğla Sıtkı Koçman ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH GÖKDEMİR
- Analyzing perceptions of artificial intelligence use among pre-service and in-service EFL teachers
Hizmet öncesi ve hizmet içi İngilizce öğretmenlerinin yapay zekâ kullanımı hakkındaki algılarının analizi
SEVDE AYYILDIZ
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FERDANE DENKCİ AKKAŞ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜMEYRA GENÇ
- Görsel sanatlar öğretmeni adaylarının yapay zeka ve üretken yapay zeka ile ilgili görüşlerinin incelenmesi
Examination of visual arts teacher candidates' views on artificial intelligence and generative artificial intelligence
SİBEL BARUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. ORHUN TÜRKER
- Öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlığı algılarının incelenmesi: Karma yöntem araştırması
An investigation of pre-service teachers' perceptions of artificial intelligence literacy: A mixed-methods study
ÜNZİLE BIDIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimHasan Kalyoncu ÜniversitesiEğitim Programları ve Öğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BURCU GÜRKAN ERCAN