Financial sustainability in Turkish foundation universities: Officers' perceptions
Türkiye'deki vakıf üniversitelerinde finansal sürdürülebilirlik: Yetkililerin görüşleri
- Tez No: 1002144
- Danışmanlar: PROF. DR. SELİM ZAİM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İbn Haldun Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İşletme Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, Türkiye'deki vakıf üniversitelerinin finansal sürdürülebilirliğini, söz konusu kurumlarda görev yapan deneyimli üst düzey yöneticilerin değerlendirmeleri ışığında incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, yükseköğretim kurumlarının azalan kamu finansmanı, öğrenim ücretlerine bağımlılık, artan operasyonel maliyetler, demografik değişimler ve pandemi benzeri krizler gibi yapısal baskılar altında finansal sürdürülebilirliklerini nasıl koruyabileceklerini kuramsal ve ampirik düzeyde ortaya koymaktır. Bu kapsamda araştırma, gelir çeşitlendirme ve maliyet yönetimi stratejilerinin finansal sürdürülebilirlik üzerindeki etkilerini analiz etmekte; Kurumsal Risk Yönetimi'nin (ERM) bu ilişkideki aracılık rolünü değerlendirmektedir. Model, yükseköğretim kurumlarının dışsal bağımlılıklarını yönetme ve iç kaynaklarını stratejik biçimde kullanma kapasitesini açıklayan Kaynak Bağımlılığı Teorisi (RDT) ile Kaynaklara Dayalı Görüş'ün (RBV) bütünleşik bir çerçevesi üzerine inşa edilmiştir. Yakınsak karma yöntem (convergent mixed methods) tasarımının benimsendiği çalışmada, çoğunluğu İstanbul'da bulunan vakıf üniversitelerinde görev yapan yöneticilerle gerçekleştirilen 13 yarı yapılandırılmış görüşmeden elde edilen nitel veriler ile 119 katılımcıya uygulanan nicel anket verileri birlikte değerlendirilmiştir. Nitel veriler refleksif tematik analiz (RTA), nicel veriler ise PLS-SEM yöntemiyle analiz edilmiştir. v Nicel bulgular, gelir çeşitlendirmenin finansal sürdürülebilirliğin en güçlü belirleyicisi olduğunu ve ERM'in hem gelir çeşitlendirme hem de maliyet yönetimi ile finansal sürdürülebilirlik arasındaki ilişkileri anlamlı biçimde aracıladığını göstermektedir. Maliyet yönetimi ise doğrudan bir belirleyici olmaktan ziyade, ERM tarafından desteklenen bir yapı içinde sürdürülebilirliği kolaylaştırıcı (facilitating) bir unsur olarak ortaya çıkmaktadır. Nitel analiz, yöneticilerin dışsal ve içsel finansal riskler, kurumsal yönetişim, dijital dönüşüm, bağış ve fon geliştirme, uluslararasılaşma ve güçlü mali yönetim başlıklarına vurgu yaptığını göstermektedir. Her iki veri setinin bütüncül değerlendirmesi, vakıf üniversitelerinin finansal sürdürülebilirliğinin; çeşitlendirilmiş gelir yapısının geliştirilmesi, tutarlı maliyet yönetimi uygulamalarının benimsenmesi ve kurumsallaşmış risk yönetimi süreçlerinin stratejik plan ve operasyonlara dâhil edilmesiyle güçleneceğini göstermektedir. Tez, Türk yükseköğretiminde üst düzey yöneticilerin algılarına dayalı ilk kapsamlı ampirik çalışma niteliği taşıması bakımından literatüre katkı sunmakta ve vakıf üniversiteleri ekosistemine yönelik uygulanabilir politika önerileri geliştirmektedir.
Özet (Çeviri)
This doctoral thesis evaluates the financial sustainability of Turkish Foundation (Vakıf) Universities through the perspectives of experienced senior administrators. It investigates how higher education institutions can achieve financial sustainability amid structural pressures such as declining public funding, heavy reliance on tuition revenue, rising operational costs, demographic shifts, and crises including pandemics. The study examines the effects of revenue diversification and cost management strategies on financial sustainability (FS), while assessing the mediating role of Enterprise Risk Management (ERM). The conceptual framework integrates Resource Dependence Theory (RDT) and the Resource-Based View (RBV). Furthermore, a convergent mixedmethods design was employed. Qualitative data were collected through 12 semistructured interviews with senior officers from foundation universities, primarily in Istanbul, and analyzed using reflexive thematic analysis (RTA). Quantitative data were obtained from a survey of 119 participants from foundation universities in Istanbul and analyzed using Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). Findings from both strands were integrated to identify convergence, complementarity, and divergence. Moreover, quantitative results indicate that revenue diversification is the strongest direct predictor of financial sustainability. ERM significantly mediates the relationships between both revenue diversification and cost management and FS. Cost management alone does not directly sustain financial stability; rather, it functions as a supportive mechanism when embedded within a robust ERM framework that maintains vii financial equilibrium. Qualitative findings emphasize external and internal financial risks, governance quality, digital transformation, funding and endowment development, internationalization, and strong financial management practices. Finally, the integrated findings suggest that long-term financial sustainability in Turkish foundation universities depends on strategically aligning diversified revenue streams, disciplined cost management, and comprehensive risk management within institutional planning and operations. This thesis makes a significant empirical contribution as the first comprehensive study of senior administrators' perceptions in the Turkish context and offers practical strategies to strengthen the financial resilience of the foundation university ecosystem.
Benzer Tezler
- Ar-Ge faaliyetlerinin firmaların finansal performansına olan etkileri üzerine bir araştırma
A research on the effects of R&D activities on the financial performance of firms
PELİN LATİFOĞLU ÇİFTÇİ
- Vakıf üniversitelerinde öğrenim ücretlerinin belirleyicileri: Faktör analizi ve makine öğrenmesi temelli bir yaklaşım
Determinants of tuition fees at foundation universities: A factor analysis and machine learning approach
SERDAR ÇELİK
Doktora
Türkçe
2026
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiMilli Savunma ÜniversitesiHarekat Araştırması Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEVRİYE GENCER
- Dünya'da kutup araştırma faaliyetleri ve Türkiye için optimum kutup araştırma birimi işletme modeli
Polar research activities in the world and the optimal polar research organization operating model for Türkiye
ÖZGÜN OKTAR
Doktora
Türkçe
2025
Kamu Yönetimiİstanbul Teknik ÜniversitesiDeniz Ulaştırma İşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BURCU ÖZSOY
- Innovation ecosystem in the Turkish economy: An analysis of smes, R&D, and policies
Türk ekonomisinde yenilik ekosistemi: Kobi'ler, ar-ge ve politikalarin analizi
REYAD SALEM ELBASHER ALTAYB
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
Yönetim Bilişim Sistemleriİstanbul Topkapı ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ENGİN KARAMAN
- Sivil toplum kuruluşlarının finansal kaynaklara ulaşmasında bilişim teknolojilerinin etkisi:Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı'nın analizi
Impact of information technologies to achieve the financial resources of civil society organizations: Analysis of Türkiye Eğitim Gönüllüleri Vakfı
İSMAİL FUNDA
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
İşletmeDumlupınar Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ERCAN TAŞKIN