Marmara Denizi'ndeki pina türleri (mollusca: bivalvia: pinnidae): Dağılımı, biyo-ekolojisi güncel durumları
Pinna species (mollusca: bivalvia: pinnidae) in the sea of Marmara: Distribution, bio-ecology and current status
- Tez No: 1002211
- Danışmanlar: PROF. DR. BAYRAM ÖZTÜRK, DR. ÖĞR. ÜYESİ SENEM ÇAĞLAR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Su Ürünleri, Deniz Bilimleri, Aquatic Products, Marine Science
- Anahtar Kelimeler: Demografi, Marmara Denizi, Demography, Marmara Sea
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Deniz ve İçsu Kaynakları Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Deniz Biyolojisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu doktora tezi, Akdeniz–Karadeniz geçiş özelliği taşıyan Marmara Denizi'nde Pinnidae türlerinin (Pinna nobilis, Pinna rudis ve Atrina fragilis) güncel dağılımını, popülasyon yoğunluğunu, demografik yapısını ve ölüm oranlarını belirlemek amacıyla 2022–2024 yılları arasında 47 istasyonda yürütülmüş ve toplam 19.200 m² alan taranmıştır. Pinna nobilis 0–10 m, A. fragilis ise 18–32 m derinlik aralığında örneklenmiştir. Örneklemeler, SCUBA dalışları yardımıyla doğrusal transekt yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bireyler yerinden çıkarılmadan in situ morfometrik ölçümler alınmış, değerlendirmeler demografik sınıflar (juvenil, genç-erişkin, erişkin) ve canlı/ölü bileşimi üzerinden yapılmıştır. Sonuç olarak Marmara'da Pinnidae familyasına ait iki tür P. nobilis ve A. fragilis tespit edilmiştir. Pinna nobilis 25 istasyonda toplam 2.229 birey (1.425 canlı, 804 ölü) ile kaydedilmiştir. Türün ortalama yoğunluğu 23,2 birey/100 m² olup Edincik'te bu değer 155,25 birey/100 m²'ye ulaşmıştır. Ortalama ölüm oranı %26,1 olarak hesaplanmış ve istasyonların 16'sında düşük (≤%35), 5'inde orta (%35<x≤%95) ve 4'ünde yüksek (>%95) mortalite saptanmıştır. Atrina fragilis ise 8 istasyonda toplam 461 birey (327 canlı, 134 ölü) ile belirlenmiştir. Ortalama yoğunluğu 14,4 birey/100 m² olan tür, Balıkçı Adası'nda 46 birey/100 m² yoğunluğa çıkmıştır. Ortalama ölüm oranı %29,1 hesaplanmış olup, 6 istasyon düşük ve 2 istasyon orta mortalite sınıfında yer almış ve yüksek mortalite sınıfında istasyon bulunmamıştır. Demografik analizler, her iki türde de juvenil sınıfın çoğu istasyonda ya hiç bulunmadığını ya da düşük seviyede kaldığını göstermiştir. Pinna nobilis'te 21 istasyonda erişkin baskın“yaşlanan”bir yapı sergilerken, 8 istasyonda juvenil ve genç erişkin payının arttığı görülmüştür. Atrina fragilis'te ise erişkin baskın yapının belirgin olduğu, juvenil bireylerin yalnızca Yassıada-1'de %5,6 ile sınırlı kaldığı ve 3 istasyonda erişkin oranının %100'e ulaştığı tespit edilmiştir. Toplam 0,060 km²'lik alanın tarandığı 9 istasyonluk trol örneklemeleri sonucunda; 4 istasyonda 60'ı canlı ve 5'i ölü olmak üzere toplam 65 adet A. fragilis bireyi elde edilmiştir. Türün en yoğun olarak gözlendiği alan ise ST-8 istasyonu (n=46) olmuştur. Ayrıca Nepinnotheres pinnotheres, ST-8 istasyonundaki 46 bireyin 3'ünde görülerek prevalans %6,5 olarak raporlanmıştır. Bu durum, türün P. nobilis dışındaki konaklarda da bulunabildiğini göstermiştir. Genel olarak bulgular, Marmara Denizi'nin P. nobilis için“sığınak”niteliğinin havza genelinde homojen olmadığını ortaya koymaktadır. Buna karşın, düşük mortaliteyle temsil edilen dirençli alt popülasyonların bölgesel ölçekte önceliklendirilmesi ve ulusal izleme programlarının oluşturulması gerekliliği vurgulanmaktadır.
Özet (Çeviri)
This doctoral thesis aims to determine the current distribution, population density, demographic structure, and mortality rates of Pinnidae species (Pinna nobilis, Pinna rudis, and Atrina fragilis) in the Sea of Marmara, which exhibits Mediterranean–Black Sea transition characteristics. Pinna nobilis was sampled at depths of 0–10 m, while A. fragilis was sampled at depths of 18–32 m. Sampling was conducted via SCUBA diving using the linear transect method. In situ morphometric measurements were taken without extracting individuals, and assessments were based on demographic classes (juvenile–young adult–adult) and live/dead composition. Consequently, two species of the Pinnidae family (P. nobilis and A. fragilis) were identified in the Sea of Marmara. Pinna nobilis was recorded at 25 stations, with a total of 2,229 individuals (1,425 live, 804 dead). The mean density of the species was 23.2 individuals/100 m², reaching a maximum of 155.25 individuals/100 m² in Edincik. The mean mortality rate was calculated as 26.1%; low mortality (≤35%) was observed at 16 stations, moderate mortality (35% < x ≤ 95%) at 5 stations, and high mortality (>95%) at 4 stations. Atrina fragilis was identified at 8 stations, comprising 461 individuals (327 live, 134 dead). The mean density of this species was 14.4 individuals/100 m², peaking at 46 individuals/100 m² at Balıkçı Island. The mean mortality rate was 29.1%; 6 stations were classified as having low mortality and 2 as having moderate mortality, with no stations exhibiting high mortality. Demographic analyses indicated that the juvenile class was either absent or present at low levels in most stations for both species. Pinna nobilis exhibited a predominantly“aging”structure driven by adults at 21 stations, whereas an increased proportion of juveniles and young adults was observed at 8 stations. For A. fragilis, an adult-dominated structure was pronounced; juvenile presence was limited to 5.6% at Yassıada-1, and the adult proportion reached 100% at 3 stations. As a result of the trawl samplings conducted at 9 stations covering a total swept area of 0.060 km², a total of 65 A. fragilis individuals (60 alive and 5 dead) were recorded across 4 stations. The highest abundance of the species was observed at station ST-8 (n=46). Additionally, Nepinnotheres pinnotheres was observed in 3 of the 46 individuals at station ST-8, corresponding to a prevalence of 6.5%. This indicates that this species also inhabits hosts other than P. nobilis. Overall, the findings reveal that the“refuge”quality of the Sea of Marmara for P. nobilis is not homogeneous across the basin. Nevertheless, the results emphasize the necessity of prioritizing resilient subpopulations with low mortality on a regional scale and establishing national monitoring programs.
Benzer Tezler
- Marmara Denizi'ndeki dil balığı (Solea vulgaris quensel, 1806)'nın biyolojisi
Biological aspects of common sole (Solea vulgaris quensel, 1806) in the sea of Marmara
MUAMMER ORAL
Doktora
Türkçe
1996
Su Ürünleriİstanbul ÜniversitesiSu Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURAN ÜNSAL
- Marmara Denizi'ndeki ruditapes decussatus (l.)'un üreme periyodunun saptanması
Başlık çevirisi yok
AHMET MUTLU GÖZLER
Doktora
Türkçe
1997
Su Ürünleriİstanbul ÜniversitesiSu Ürünleri Temel Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET NURİ TARKAN
- Marmara Denizi'ndeki sardalya balığı (Serdina pilchardus Walb.1792)'nin biyolojisi
Biological aspects of Sardine (Sardina pilchardus Walb.1792) in the Sea of Marmara
NAGİHAN KOCAKAPLAN
- Marmara Denizi'ndeki Berlam balığı [Merluccius merluccius (Linnaeus, 1758) ]' nın yaş, büyüme ve üreme biyolojisi
Age, growth and reproductive biology of the european hake [Merluccius merluccius (Linnaeus, 1758)] in the Sea of Marmara
BARIŞ SÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Biyolojiİstanbul ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LÜTFİYE ERYILMAZ
- Marmara denizi'ndeki bakalyaro (Merluccius merluccius, L. 1758) balığının popülasyon yapısı, dağılımı ve biyoması
Population structure, distribution and biomass of european hake (Merluccius merluccius, L. 1758) in the marmara sea
MURAT ŞİRİN
Doktora
Türkçe
2021
Deniz BilimleriÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiSu Ürünleri Avlama ve İşleme Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN AYAZ