Diyabetes mellitus tanılı hastalarda komplikasyon gelişme riski algısının incelenmesi
Assessment of complication risk perception in patients with Diabetes mellitus
- Tez No: 1002345
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET ÖZEN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Birinci basamak sağlık hizmetleri, Diabetes mellitus, Diabetes mellitus-tip 2, Hemoglobin A-glikolize, Komplikasyonlar, Risk algılaması, Primary health care, Diabetes mellitus, Diabetes mellitus-type 2, Hemoglobin A-glycosylated, Complications, Risk Perception
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş: Diyabetes mellitus (DM), tüm dünyada görülme sıklığı hızla artan, mortalite ve morbiditenin önemli ölçüde artmasına neden olan kronik bir hastalıktır. Hastalığın etkin yönetimi ve komplikasyonların önlenmesi, bireylerin hastalığa ilişkin risk algısı ve öz bakım davranışları ile yakından ilişkilidir. Doğru ve yüksek düzeyde risk algısı, sağlıklı yaşam tarzı davranışlarını teşvik ederek diyabet kontrolüne katkı sağlar. Bu bağlamda çalışmamızda, diyabetli bireylerin komplikasyonlara yönelik risk algılarını değerlendirerek, elde edilen bulguların eğitim ve tedavi planlarına yansıtılması amaçlanmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel nitelikteki bu çalışma, Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği birimlerine başvuran 200 katılımcı ile gerçekleştirilmiştir. Gönüllülerden, araştırmacılar tarafından hazırlanan sosyodemografik bilgi formu ve Risk Algı Ölçeği-DM formunu doldurmaları istenmiştir. Çalışmada elde edilen verilerin analizinde IBM SPSS Statistics 22.0 paket programı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan DM tanılı bireylerin risk algısı puanları incelendiğinde, katılımcıların genel risk algısının orta düzeyde olduğu saptanmıştır (Birleşik Risk Algısı=2,21±0,47). En yüksek ortalamaya sahip alt boyutun endişe (2,58±0,93), en düşük ortalamanın ise çevresel risk (1,79±1,07) olduğu belirlenmiştir. Yaş ile risk bilgisi arasında ters yönlü ilişki; diyabet süresi ile risk bilgisi, iyimser yanlılık, kişisel hastalık riski ve çevresel risk arasında pozitif yönlü anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Ayrıca kadınların kişisel hastalık riski ve çevresel risk puanları erkeklere göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Eğitim düzeyi arttıkça risk bilgisi puanlarının yükseldiği belirlenmiştir. Düzenli kontrole giden ve parmak ucu kan şekeri takibi yapan bireylerin risk bilgisi anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur. Komplikasyon yaşayan bireylerde yaşamayanlara göre tüm risk algısı alt boyutlarının anlamlı şekilde daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Hastaların diyabet süresi uzadıkça risk bilgisi, kişisel hastalık riski ve çevresel risk puanlarının arttığı; HbA1c düzeyi yükseldikçe iyimser yanlılık puanının azaldığı görülmüştür. Sonuç: Çalışmamızda bireylerin DM komplikasyonlarına ilişkin bilgi düzeylerinin genel olarak yüksek olduğu, ancak risk algılarının ve endişe düzeylerinin bireysel farklılıklar gösterdiği sonucuna varılmıştır. Bu sonuç diyabetli bireylerin komplikasyon farkındalıklarının artırılması gerektiğine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
Introduction: Diabetes mellitus (DM) is a chronic disease with rapidly increasing prevalence worldwide and is a major contributor to morbidity and mortality. Effective disease management and prevention of complications are closely related to patients' risk perception and self-care behaviors. An accurate and high level of risk perception can promote healthy lifestyle behaviors and contribute to optimal diabetes control. In this context, the present study aimed to evaluate the risk perceptions of diabetic individuals regarding complications and to reflect the findings on educational and treatment planning. Method: This descriptive and cross-sectional study was conducted with 200 participants who applied to the Family Medicine Clinics of Antalya Training and Research Hospital. The volunteers were asked to fill out the sociodemographic information form, prepared by the researchers, and the the Risk Perception Survey for Diabetes Mellitus (RPS-DM). IBM SPSS Statistics 22.0 package program was used in the analysis of the data obtained in the study. Results: The analysis revealed that the participants' overall risk perception was at a moderate level (Combined Risk Perception = 2.21 ± 0.47). Among the subdimensions, worry had the highest mean score (2.58 ± 0.93), while environmental risk had the lowest (1.79 ± 1.07). A negative correlation was found between age and risk knowledge, whereas positive correlations were observed between diabetes duration and risk knowledge, optimistic bias, personal disease risk, and environmental risk. Women had significantly higher personal disease and environmental risk scores compared to men. Higher education levels were associated with greater risk knowledge scores. Participants who regularly attended medical check-ups and performed fingerstick blood glucose monitoring had significantly higher risk knowledge scores. Those who had experienced a complication demonstrated higher scores across all risk perception subdimensions. Furthermore, longer diabetes duration was associated with increased risk knowledge, personal disease risk, and environmental risk, while higher HbA1c levels were associated with lower optimistic bias scores. Conclusion: The study concluded that although diabetic individuals generally have a high level of knowledge about diabetes complications, their levels of risk perception and concern vary individually. These findings indicate the need to enhance patients' awareness of complications to support effective disease management and improve health outcomes.
Benzer Tezler
- Prostat adenokarsinomlarında psa değerlerinin gleason skor ve klinik evre ile ilişkisi
The relation between psa and gleason score and clinical phase in prostate adenocarsinoma
HACI HASAN ESEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2005
PatolojiSelçuk ÜniversitesiPatoloji Ana Bilim Dalı
PROF.DR. MUSTAFA CİHAT AVUNDUK
- Tip 2 diyabetes mellituslu hastalarda gelişen komplikasyonların biyokimyasal belirteçler ile ilişkisi
Relationship between biochemical markers and complications in patients with type 2 diabetes mellitus
AYŞE KABA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiSağlık BakanlığıAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CÜNEYT ARDIÇ
- Ankara Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi aile hekimliği polikliniklerine 2015 yılında başvuran tip 2 diyabetes mellitus tanılı hastaların glisemik kontrollerinin değerlendirilmesi
Examining the glycemic controls of type 2 dm patients admitted to ankara Atatürk Training and Research Hospital family medicine polyclinics in 2015
HATİCE SARAYDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Aile HekimliğiYıldırım Beyazıt ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. İREP KARATAŞ ERAY
- Takip süresi 5 yıl ve daha fazla olan Tip 1 Diyabetes Mellitus'lu çocuk ve adolesanlarda uzun dönemde görülen komplikasyonlar
Long-term complications in children and adolescents with Type 1 Diabetes Mellitus follow-up period of 5 years and more
BEHİYE SARIKAYA ÖZDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2010
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıOndokuz Mayıs ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. H. MURAT AYDIN
- Tip 1 ve tip 2 diabetes mellitus tanılı hastalarda sarkopeninin değerlendirilmesi
Evaluation of sarcopenia in patients with type 1 and type 2 diabetes mellitus
BEYZA US
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıMarmara Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DİLEK YAVUZ