Teknoloji kullanımının ilkokul öğrencilerinin çizimlerine yansıması: Köy ve şehir okullarının karşılaştırmalı incelemesi
Reflection of technology use in primary school students' drawi̇ngs : A comparati̇ve study of village and city
- Tez No: 1002481
- Danışmanlar: PROF. DR. ÇAĞATAY İNAM KARAHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Eğitim ve Öğretim, Fine Arts, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Temel sanat eğitimi dersi, Basic art education course
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Resim-İş Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijitalleşme sürecinin hız kazanmasıyla birlikte, çocukların gündelik yaşam pratikleri ve çevreyle kurdukları etkileşim köklü bir değişime uğramıştır. Bu dönüşümün en net izlenebildiği alanlardan biri de çocukların iç dünyalarını, algılarını ve yaşantılarını doğrudan yansıtan anlatımlardır. Bu bağlamda kurgulanan araştırmanın temel amacı; 6-9 yaş aralığındaki ilkokul çağında bulunan bireylerin teknolojik unsurlarla kurdukları bağın, serbest zamanlı resim çalışmalarına ne şekilde sirayet ettiğini kırsal (köy) ve kentsel (şehir) yaşam alanları ekseninde karşılaştırmalı olarak çözümlemektir. Çalışmanın yöntemsel çerçevesi, nitel araştırma desenleri içerisinde yer alan karşılaştırmalı durum çalışması modeli etrafında şekillendirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, Samsun il sınırları içerisinde faaliyet gösteren iki farklı sosyo-ekonomik ve kültürel çevreyi temsilen; Toybelen İlkokulu (Köy) ve İstiklal İlkokulu (Şehir) bünyesinde eğitim gören toplam 30 gönüllü öğrenciden meydana gelmektedir. Veri toplama sürecinde, katılımcıların hayal dünyalarını kâğıda döktükleri serbest temalı görsel eserler birincil kaynak olarak kullanılmış; ayrıca elde edilen bu çizimleri derinleştirmek ve çocukların anlamlandırma süreçlerini kavramak maksadıyla yarı yapılandırılmış görüşme tekniklerine başvurulmuştur. Toplanan tüm dokümanlar ve sözel ifadeler, içerik analizi yaklaşımıyla titizlikle kodlanıp temalar haline getirilerek incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular doğrultusunda, şehir merkezinde ikamet eden öğrencilerin görsel dışavurumlarında dijital kültürün yoğun bir egemenliği saptanmıştır. Söz konusu grubun kompozisyonlarında tablet, akıllı telefon, bilgisayar donanımları ve oyun konsolları gibi elektronik cihazların yanı sıra; Minecraft, Roblox, Brawl Stars benzeri popüler sanal dünya figürlerinin başrolde olduğu gözlemlenmiştir. Şehirdeki çocukların mekânsal tasvirlerinde çoğunlukla“dört duvar arası (kapalı oda)”motifleri ve sosyal izolasyona işaret eden“bireysel/tekil eylemler”ağırlık kazanmaktadır. Diğer taraftan, köy okulunda öğrenim gören katılımcıların çizgi ve renk dünyalarında teknolojik göstergelerin oldukça asgari düzeyde kaldığı tespit edilmiştir. Bu öğrencilerin kâğıda yansıttıkları sahnelerde yeşil alanlar, evcil veya yabani hayvan figürleri, tarımsal faaliyetlerde kullanılan araçlar ve doğayla iç içe geçmiş motifler ön plana çıkmaktadır. Kırsaldaki öğrencilerin kurguladıkları ortamlar genellikle“açık hava/dış mekân”odaklı olup, fiziksel etkileşimi vurgulayan“grup içi sokak oyunları”etrafında kümelenmektedir. Çocukların günlük rutinlerinin ve dijital uyaranlara maruz kalma yoğunluklarının, onların görsel dil oluşturma süreçlerini derinden şekillendirdiğini kanıtlamaktadır. Şehirleşme ve teknoloji entegrasyonunun yeni nesli daha içe dönük, sanal bir gerçekliğe yönlendirdiği; kırsal yaşamın ise fiziksel çevreyle doğrudan teması ve geleneksel sosyalleşmeyi teşvik ettiği, sanatsal eserler üzerinden açıkça teyit edilmiştir. Bu durum, görsel sanatlar eğitiminin öğrencilerin gelişimlerini anlamadaki ve dijital çağda onlara rehberlik etmedeki kritik rolünü bir kez daha gözler önüne sermektedir.
Özet (Çeviri)
With the accelerating process of the digitalization, children's daily life practices and their interaction with the environment have undergone a fundamental change. One of the areas where this transformation can be observed is their expressions, which directly reflect children's inner worlds, perceptions, and experiences. The main purpose of the research designed in this context is to comparatively analyze how the connection established with technological elements by individuals in the primary school age range of 6-9 affects their free-themed drawing activities, centering on rural (village) and urban (city) living spaces. The methodological framework of the study was shaped around the comparative case study model, which is a qualitative research design. The study group of the research consists of a total of 30 volunteer students studying at Toybelen Primary School (Village) and İstiklal Primary School (City), representing two different socio-economic and cultural environments within the borders of Samsun province. In the data collection process, the free-themed visual artworks in which the participants poured their imagination onto paper were used as the primary source; additionally, semi-structured interview techniques were utilized to deepen the understanding of these drawings and to comprehend the children's meaning-making processes. All collected documents and verbal expressions were meticulously coded, transformed into themes, and examined using a content analysis approach. In line with the findings obtained from the research, a dense dominance of digital culture was detected in the visual expressions of the students residing in the city center. In the compositions of this group, it was observed that electronic devices such as tablets, smartphones, computer hardware, and game consoles, as well as popular virtual world figures like Minecraft, Roblox, and Brawl Stars, took the leading role. In the spatial depictions of the children in the city,“four walls (closed room)”motifs and“individual/singular actions”pointing to social isolation mostly gained weight. On the other hand, it was determined that technological indicators remained at a very minimal level in the drawings and color choices of the participants studying in the village school. In the scenes reflected on paper by these students, green areas, domestic or wild animal figures, tools used in agricultural activities, and motifs intertwined with nature came to the fore. The environments constructed by the rural students are generally“open air/outdoor”oriented and cluster around“in-group street games”emphasizing physical interaction. These findings prove that children's daily routines and the intensity of their exposure to digital stimuli deeply shape their visual language creation processes. It has been clearly confirmed through artistic works that urbanization and technology integration direct the new generation toward a more introverted, virtual reality; whereas rural life encourages direct contact with the physical environment and traditional socialization. This situation once again reveals the critical role of visual arts education in understanding students' development and guiding them in the digital age.
Benzer Tezler
- İlkokul fen bilimleri dersinde dijital öykü kullanımının zihinsel model ve zihinsel imaj netliği üzerindeki etkisi.
The effect of using digital story in primary school science lesson on mental model and mental image clarity
RABİYE ERGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURHAN ATALAY
- Dijital oyun tabanlı öğrenme uygulamalarının teknoloji entegrasyonu sürecinde kullanılması
Başlık çevirisi yok
YUDUM ÖZKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Eğitim ve ÖğretimEge ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA MURAT İNCEOĞLU
- İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin matematik öğrenme sürecinde dijital teknoloji kullanımları, motivasyonları ve akademik başarıları arasındaki ilişki
The relationship between 4th grade primary school students' digital technology use in the process of learning mathematics, motivation and academic achievement
FEYYAZ ÖZTOP
- Fen bilimleri dersinde çizgi roman kullanımının eleştirel düşünme ve yansıtıcı düşünme becerilerine etkisi
The effect of use of comics in science class on critical thinking and reflective thinking skills
AYDAN ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURHAN ATALAY
- İlköğretim birinci kademe öğrencilerinin akran zorbalığı davranışı sergileme durumlarının sorunlu teknoloji kullanımı bağlamında incelenmesi
Examining the peer bullying behavior of primary school first level students in the context of problematic technology use
GÖKHAN CENGİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAKAN İSLAMOĞLU