Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin dijital liderliği ile öğretmenlerin yapay zekaya yönelik tutumları ve yapay zeka okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
An examination of the relationship between school principals' digital leadership, teachers' attitudes towards artificial intelligence, and artificial intelligence literacy, according to teachers' perceptions
- Tez No: 1002538
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE KAZANCI TINMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Dijital liderlik, İnsan-yapay zeka etkileşimi, Digital leadership, Human-artificial intelligence interaction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eğitim Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijital dönüşüm ve yapay zekâ teknolojilerinin eğitim ortamlarında giderek yaygınlaşması, okul yöneticilerinin dijital liderlik rollerini ve öğretmenlerin bu teknolojilere yönelik tutum ve yeterliklerini önemli hale getirmektedir. Bu bağlamda araştırmanın amacı, okul müdürlerinin dijital liderliği ile öğretmenlerin yapay zekaya (YZ) yönelik tutumları ve YZ okuryazarlığı arasındaki ilişkileri ortaya koymaktır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden korelasyonel araştırma modeline göre yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma evrenini, Samsun ilinin Atakum, İlkadım ve Bafra ilçelerinde Millî Eğitim Bakanlığı'na bağlı devlet ilkokulu ve ortaokullarında 2024–2025 eğitim-öğretim yılında görev yapan öğretmenler oluşturmaktadır. Bu evren içinden örneklem olarak 415 öğretmenden veri toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Okul Müdürünün Dijital Liderlik Ölçeği, Öğretmenlerin YZ'ye Yönelik Genel Tutum Ölçeği ve YZ Okuryazarlığı Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimsel istatistikler, t-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizleri ile çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğretmenlerin algılarına göre okul müdürlerinin dijital liderlik düzeylerinin genel olarak yüksek düzeyde olduğunu göstermiştir. Öğretmenlerin YZ'ye yönelik tutumları ve YZ okuryazarlığı düzeylerinin orta ve üzeri düzeyde olduğu belirlenmiştir. Okul müdürlerinin dijital liderlik düzeyleri ile öğretmenlerin YZ'ye yönelik tutumları ve YZ okuryazarlıkları arasında pozitif ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ayrıca okul müdürlerinin dijital liderlik düzeyleri ile öğretmenlerin YZ'ye yönelik tutumlarının, öğretmenlerin YZ okuryazarlığını anlamlı biçimde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları, eğitim kurumlarında YZ teknolojilerinin etkili biçimde kullanılabilmesi için yalnızca teknik altyapının değil, aynı zamanda dijital liderlik anlayışının ve öğretmenlerin YZ okuryazarlığının da güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda okul yöneticilerine, öğretmenlere ve eğitim politikacılarına yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
The increasing integration of digital transformation and artificial intelligence technologies into educational settings has made the digital leadership roles of school administrators and teachers' attitudes and competencies toward these technologies increasingly important. Within this context, the aim of the research is to reveal the relationships between school principals' digital leadership and teachers' attitudes towards artificial intelligence (AI) and AI literacy. The study was conducted using a quantitative research approach based on a correational model. The study's population consists of teachers working in state primary and secondary schools affiliated with the Ministry of National Education in the Atakum, İlkadım, and Bafra districts of Samsun province during the 2024-2025 academic year. Data was collected from a sample of 415 teachers within this population. Data were collected using the School Principals' Digital Leadership Scale, the Teachers' Attitudes Toward Artificial Intelligence Scale, and the Artificial Intelligence Literacy Scale. The data were analyzed using descriptive statistics, independent samples t-tests, ANOVA, correlation analysis, and multiple linear regression analysis. The findings indicated that, according to teachers' perceptions, school principals' digital leadership levels were generally high. Teachers' attitudes toward AI and their AI literacy levels were found to be at moderate or above-average levels. Significant and positive relationships were identified between school principals' digital leadership levels and teachers' attitudes toward AI as well as their AI literacy levels. In addition, the results showed that school principals' digital leadership levels and teachers' attitudes toward AI significantly predicted teachers' AI literacy levels. The results of the study suggest that the effective integration of AI technologies in educational institutions requires not only adequate technological infrastructure but also strong digital leadership and improved AI literacy among teachers. Based on these findings, several recommendations were proposed for school administrators, teachers, and educational policymakers.
Benzer Tezler
- Okul müdürlerinin teknoloji liderliği ve öğretmenlerin sanal zorbalık farkındalıkları
School principles' technology leadership and teachers' cyberbullying awareness
TİJEN AKADA
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NECLA ŞAHİN FIRAT
- Öğretmen algılarına göre okul müdürlerinin bilişim liderliği davranışları ile öğrenen okul arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examination of the relationship between the i̇nformation leadership behaviors of school principals and the learning school according to teacher perceptions
ZÜBEYİR MACİT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimSiirt ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YUNUS EMRE AVCI
- Okul müdürlerinin teknolojik liderlik davranışları ile öğretmenlerin dijital okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişki
The relationship between school principals' technological leadership behaviors and teachers' digital literacy levels
FARUK YAVUZYİĞİTOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiEğitim Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SELÇUK TURAN
- Okul müdürlerinin teknoloji liderlik becerilerinin yetkinliğe dayalı iş performanslarına etkisi
The impact of school principals' technology leadership skills on their competency-based job performance
TUGBA ÖGÜCÜ
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve Öğretimİstanbul Okan ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYTAÇ GÖĞÜŞ
- Öğretmenlere göre okul müdürlerinin teknoloji liderliği ile öğretmenlerin dijital yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Examining the relationship between school principles' technology leadership and teachers' digital competence according to teachers
SERVET BAYRAM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilim ve TeknolojiFırat ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET TEKİN