Gıda enflasyonunun makroekonomik belirleyicileri: Türkiye ve diğer gelişmekte olan ülkeler üzerine karşılaştırmalı bir analiz
Macroeconomic determinants of food inflation: A comparative analysis of Türki̇ye and other developing countries
- Tez No: 1002586
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALİ OSMAN BALKANLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ekonomi ve Yönetim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye'de özellikle COVID-19 pandemisi ile beraber artış gösteren genel enflasyonun en büyük artış kalemlerinden birini gıda enflasyonu oluşturmuştur. Gıda fiyat kalemlerindeki artışın genel fiyat kalemlerinden daha yüksek derece artış göstermesi, gıda enflasyonu problemini manşet enflasyonun önüne koymuştur. Alt ve orta gelirli tüketici gruplarında gıdaya ayrılan bütçenin giderek artması, bu grupların refahını derinden etkilemiştir. Günümüzde gıda enflasyonunun etkileri halen sosyal yaşamın içerisinde kendine alan bulmaktadır. Bu tez çalışmasında, gıda enflasyonunu oluşturan temel faktörlerden hareketle önce Türkiye'de sonra da seçilen gelişmekte olan diğer dokuz ülkenin karşılaştırılmalı analizi yapılmıştır. Öncelikle genel enflasyonun tanımı yapılarak bu enflasyonun türleri, ölçülmesi ve sosyoekonomik etkilerine ilişkin bilgiler verilmiştir. Daha sonrasında gıda enflasyonu kavramı tanımlanarak genel enflasyondan ayrıştığı noktalar ele alınmıştır. Gıda enflasyonunun ölçülmesine ilişkin açıklamalardan sonra bu enflasyon türünü oluşturan temel faktörler ve ortaya çıkardığı etkilerden bahsedilmiştir. Çalışmada bahsedilen faktörler, ülkeler bazında ayrı ayrı grafiklerle pekiştirilmiştir. İlgili ülkelere ilişkin tarımsal fiyat endeksleri ve girdi maliyetleri, döviz kuru endeksleri, enerji kullanımına ilişkin dağılımlar, kamu borçlanması ve bütçe dengesi, gıda harcamalarının gelir içerisindeki payı ve klimatolojik kaynaklı etmenlerin oluşturduğu grafikler yardımı ile gıda enflasyonunu oluşturan etmenler desteklenmiştir. Açıklanan faktörlerden yola çıkarak mali disiplinin korunması, tarımsal destekleme politikalarının ve tarımsal arz kapasitesinin artırılması, tarımda ithal bağımlılığının azaltılması için girdilerin yerlileştirilmesi ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının yaygınlaştırılması, lojistik ve depolama altyapısının güçlendirilmesi, iklim değişikliğine yönelik koruyucu politikaların uygulanmaya konması ve sosyal refahın kapsamının genişletilmesi gıda enflasyonu probleminin çözümüne ilişkin uygulanması gereken politikalardır.
Özet (Çeviri)
Following the COVID-19 pandemic, food inflation has emerged as one of the primary drivers of the overall inflationary surge in Turkey. The fact that price increases in food categories have significantly outpaced general price levels has positioned food inflation as a more major challenge than headline inflation. The rising share of food expenditures within the budgets of low- and middle-income households has profoundly impacted the socioeconomic welfare of these groups. Today, the ramifications of food inflation continue to manifest pervasively within the social sphere. This thesis conducts a cross-country analysis of the fundamental factors driving food inflation, focusing first on Turkey and subsequently on nine other selected developing countries. Initially, the study defines general inflation and provides an overview of its types, measurement methods, and socioeconomic consequences. Subsequently, the concept of food inflation is defined, highlighting the points where it is distinct from headline inflation. Following an evaluation of food inflation measurement, the core determinants of this rising trend and its resulting impacts are discussed. The factors identified in the study are backed up by country-specific graphical analyses. The drivers of food inflation are further supported by data visualizations encompassing agricultural price indices, input costs, exchange rate indices, energy consumption behaviors, public debt and budget balances, the share of food expenditures in overall income, and climatological factors. Based on the findings, the study puts forth several policy recommendations to address the problem of food inflation: upholding fiscal discipline, strengthening agricultural support policies and supply capacity, localizing inputs to reduce import dependency in agriculture, expanding the use of renewable energy, strengthening logistics and storage infrastructure, enforcing protective policies against climate change, and widening the scope of social welfare programs.
Benzer Tezler
- Monetary and multidimensional poverty analysis for the period 2003-2022 in Türkiye
Türkiye'de 2003-2022 dönemi için parasal ve çok boyutlu yoksulluk analizi
MUHAMMET EMRE BİLGİÇ
Doktora
İngilizce
2025
Ekonomiİstanbul Teknik Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. QUENTİN XAVİER MARİN STOEFFLER
- Gıda fiyatları ve para politikası ilişkisi: Türkiye'den bulgular
The relationship between food prices and monetary policy: Evidence from Turkey
FATMA TÜRKEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
EkonomiPamukkale Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA OZAN YILDIRIM
- Main determinants of inflation according to country groups and empirical findings
Enflasyonun ülke gruplarına göre temel belirleyicileri ve ampirik bulgular
SALIM SAED ALMABROUK ALFURJANI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Uluslararası TicaretKonya Gıda ve Tarım ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve İşletmecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELTEM HURİ BATURAY KHAN
- Çekirdek enflasyonun ölçülmesinde alternatif yaklaşımlar: Türkiye uygulaması
Alternative approaches to measure core inflation: The Turkish case
ABDURRAHMAN NAZİF ÇATIK
- Türkiye'de tarımsal üretim ve gıda talebi
Agricultural production and food demand in Turkey
BERNA YELEN