Şeyhülkurrâ Hüseyin Harputoğlu ve kıraat eğitimi
Shaykh al-Qurrāʾ Hüseyin Harputoğlu and qirāʾāt education
- Tez No: 1002681
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SÜLEYMAN GÜR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trabzon Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kur'ân-ı Kerîm'in eğitim ve öğretimi, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) vahyi tebliğiyle başlamış, sahâbe ve tâbiîn nesilleri vasıtasıyla sistemli bir şekilde sonraki asırlara aktarılmış ve günümüze kadar kesintisiz olarak devam etmiştir. İslâm'ın farklı coğrafyalara yayılmasıyla birlikte, Kur'an'ın doğru okunması ve muhafazası meselesi daha büyük bir önem kazanmış; Arapçayı ana dili olarak konuşmayan toplumların Müslüman olması, kıraat ilminin tedvinini ve eğitim metotlarının gelişmesini zorunlu hâle getirmiştir. Bu süreçte, Kur'an'ın farklı kıraat vecihleriyle okunmasına verilen ruhsat, sahâbîler vasıtasıyla çeşitli beldelere taşınmış; Mushaf'ın Hz. Ebû Bekir ve Hz. Osman dönemlerinde cem' ve istinsah edilmesiyle birlik ve bütünlük temin edilmiştir. Daha sonraki dönemlerde noktalama ve harekeleme faaliyetleriyle Kur'an eğitimi kolaylaştırılmıştır. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşundan sonra Kur'an ve kıraat ilmi alanında hizmet veren kıraat âlimleri de, ilmî birikimleri ve yetiştirdikleri talebelerle bu geleneğin devamında önemli rol oynamışlardır. Bu ilmî süreklilik içerisinde öne çıkan şahsiyetlerden biri de Şeyhülkurrâ Hüseyin Harputoğlu Hocaefendi'dir. Bu çalışma, Kur'an ve kıraat ilmi alanında uzun yıllar hizmet etmiş olan Şeyhülkurrâ Hüseyin Harputoğlu'nun hayatını, ilmî şahsiyetini ve eğitim-öğretim metodunu konu edinmektedir. Araştırmanın birinci bölümünde Hüseyin Harputoğlu'nun hayatı ve ilmî serüveni incelenmiş, ikinci bölümde ise onun Kur'an ve kıraat eğitiminde benimsediği usul, yöntem ve pedagojik yaklaşımı değerlendirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış; mülakatlar, hatıralar ve yazılı kaynaklar esas alınmıştır. Araştırma neticesinde, Hüseyin Harputoğlu'nun Kur'an ve kıraat alanında çok sayıda talebe yetiştirdiği, geleneksel kıraat usulüne bağlı kalmakla birlikte bunu çağın şartlarına uygun bir disiplin anlayışıyla sürdürdüğü tespit edilmiştir. İlmi ciddiyeti, eğitimdeki titizliği ve ahlâkî duruşu sayesinde hem talebelerine hem de bulunduğu ilmî çevrelere örnek olduğu anlaşılmıştır. Bu çalışma, Harputoğlu'nun kıraat ilmine yaptığı katkıları ortaya koyarak, Türkiye'de kıraat eğitiminin yakın dönem tarihine mütevazı bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
The education and teaching of the Holy Quran began with the revelation of the Prophet Muhammad (peace be upon him), was systematically transmitted to subsequent centuries through the generations of the Companions and the Tabi'in (followers of the Companions), and has continued uninterrupted to this day. With the spread of Islam to different geographical regions, the issue of the correct reading and preservation of the Quran gained even greater importance. The conversion of societies that did not speak Arabic as their native language to Islam made the codification of the science of recitation and the development of teaching methods necessary. During this process, the permission to read the Quran in different recitation styles was carried to various regions through the Companions; and unity and integrity were ensured with the compilation and copying of the Mushaf (Quran) during the reigns of Abu Bakr and Uthman. In later periods, the use of punctuation and vowel markings facilitated Quranic education. After the establishment of the Republic of Türkiye, scholars of qira'at who served in the field of the Qur'an and qira'at played an important role in sustaining this tradition through their scholarly contributions and the students they trained. Within this continuity, one of the prominent figures is Sheikh al-Qurra Hüseyin Harputoğlu. This study focuses on the life, scholarly personality, and educational methodology of Hüseyin Harputoğlu, who served for many years in the field of Qur'an and qira'at studies. In the first part of the research, his life and scholarly journey are examined, while the second part evaluates the methods, approaches, and pedagogical principles he adopted in Qur'an and qira'at education. A qualitative research method was employed in the study, based on interviews, memoirs and written sources. The research revealed that Hüseyin Harputoğlu trained numerous students in the field of Quranic recitation (qira'at), adhering to traditional methods while adapting them to contemporary disciplines. His scholarly rigor, meticulous teaching methods, and ethical stance served as an example to both his students and the academic circles he belonged to. This study aims to make a modest contribution to the recent history of qira'at education in Türkiye by presenting Harputoğlu's contributions to the science of qira'at.
Benzer Tezler
- Şeyhülkurrâ Mikdat Temiztürk ve kıraat öğretimindeki yeri
Sheikh al-qurra Mikdat Temiztürk and his place in recitation teaching
HÜSEYİN SÜME
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinNecmettin Erbakan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ÖGE
- Hacı mahmûd efendi'nin Hidâyetü't-Tullâb Fi'n-Nutk Bi'd-Dâd Alâ Sebîli's-Savâb adlı eseri ile şerhinin tahkik ve tahlili
The critical edition and analysis of al-Hājjī Maḥmūd's work Hidāyat al-Tullāb fī al-Nuṭq Bi-al-Dād and its commentary
NUR NALAN ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Dinİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İHSAN SÜTŞURUP
- Talip Akbal'ın hayatı, ilmi kişiliği ve kıraat çalışmaları
Talip Akbal's life, scientific personality and recitation works
SALİH AKYÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
BiyografiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTemel Bilimler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDIN KUDAT